Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Kuantum Satranç Nedir? Nasıl Oynanır? Gerçek Satrançtan Farkları Neler?

İnsanlık Tarihinin İlk Kuantum Satranç Turnuvasının Kazananı Belli Oldu!

Kuantum Satranç Nedir? Nasıl Oynanır? Gerçek Satrançtan Farkları Neler?
Yazar Jennifer Ouellette
4 dakika
8,798 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Son zamanların meşhur Netflix dizisi The Queen's Gambit filminin nefes kesici sahnelerini veya Star Trek'te Spock'un meşhur 3 boyutlu satranç oyununu unutun. Bu karakterler kendilerine güveniyorlarsa, bir kuantum satranç turnuvasına katılsınlar! Dünya'da bu tür bir turnuvanın ilk örneği 9 Aralık 2020'de, sanal olarak gerçekleştirilen Q2B 2020 konferansında düzenlendi. Amazon firmasından Aleksander Kubica, turnuvadan zaferle ayrıldı.[1]

Kuantum Satranç Nedir? Nasıl Ortaya Çıktı?

Kuantum satranç tam olarak nedir dersiniz? Aslında satrancın; süperpozisyon, dolanıklık ve etkileşme gibi üst düzey kuantum kavramlarını içeren karmaşık bir versiyonudur.[2] Caltech fiziklçilerinden Spiros Michalakis, turnuva sırasında yaptığı canlı yayında şöyle diyor:

Bu, sanki paralel evrenler arasında satranç oynamak gibidir. Farklı evrenlerde farklı tahtalar vardır ama hepsi birbirine bağlıdır. Bu, Star Trek'in 3 boyutlu satrancını bile komik bir duruma düşürür.

Turnuvada oynanan kuantum satranç, Quantum Realm Games'den Chris Cantwell'in icadı. Cantwell, Güney Kaliforniya Üniversitesi'nde kuantum hesaplama üzerine lisansüstü eğitimini alırken, yaratıcılık ve mucitlik üzerine de bir ders projesi yapmaya başladı. 2016 yılında Gizmodo'ya verdiği bir röportajda şöyle diyor:[3]

Asıl amacım, tamamen kuantum doğaya sahip bir satranç oyunu geliştirmekti, böylece kuantum olgularla oynayabilecektiniz. Sadece kuantum mekaniğini öğreten bir oyun olmasını istemiyordum. Aslına bakarsanız sadece bu oyunu yapmam sayesinde ben de kuantum olguları çok daha sezgisel şekilde anlayabilmeye başladım.

Kuantum satrancın ticari bir versiyonunu üretmek için gereken Kickstarter fonlama kampanyası için, Bill and Ted'in "Bill" karakteri olan Alex Winter bir kısa video çekimini yönetti. Anyone Can Quantum isimli videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz. Bu videoda Ant Man filmi için atomaltı boyuta küçültülen Paul Rudd, bir kuantum satranç oyunu için Stephen Hawking'e meydan okudu. Videoda sadece Hawking ve Rudd'ın oyunu yok, aynı zamanda Bill and Ted'in "Ted" karakteri olan Keanu Reeves tarafından yapılan harika bir seslendirme de var. Video, Ocak 2016'da One Entangled Evening (Dolanık Bir Akşam) isimli bir etkinlikte yayınlandı ve kuantum hesaplamanın geleceği ile ilgili bir Caltech konferansının başlangıç videosu oldu. 12 dakikalık video, şimdiden milyonlarca kişi tarafından izlendi.

Reklamı Kapat

Kuantum Satranç Nasıl Oynanır?

Cantwell'in söylediğine göre, oyunu oynayabilmek için kuantum fizikçisi olmanıza gerek yok; ancak normal satrancın kurallarını bilmek, oyunu hızlıca kavramanıza yardımcı olacaktır.

Kuantum satranç oyununda oyun taşlarının bulunduğu birden fazla tahta vardır ve parça sayısı sabit değildir. Oyuncular, sıradan satranç hamlelerine ek olarak, "kuantum hamleler" yapabilirler; tek yapmaları gereken, ne tür bir hamle yaptıklarını ilan etmektir. Piyonlar, normal satrançtaki gibi ilerlerler; ancak diğer parçalar ya standart hamleler yapabilirler ya da kuantum hamleler... Örneğin aynı anda birden fazla karede bulunabilirler. Ne var ki oyuncular, önlerinde tüm tahtaları temsil eden sadece tek bir tahta görürler. Her bir tekil hamle, tüm tahtalarda aynı anda işler.

Herhangi bir kuantum hamle, oyun tahtalarının bir süperpozisyonunu yaratır; yani her bir kuantum hamlede, olası oyun tahtaları 2 katına çıkar. Kuantum hamle yapıldığında, oyun taşı %50 ihtimalle 2 standart hamleye kadar hareket eder; %50 ihtimalle ise hiçbir harekette bulunmaz. Hangi olasılığın gerçekleştiği, ancak ve ancak, oyunun ilerleyen kısımlarında yapılacak bir kuantum ölçüm ile belirlenir. Süperpozisyon nedeniyle bu taşlar birbiriyle dolanık halde bulunur, dolayısıyla bulundukları lokasyonlar birbiriyle ilişkilidir. 2016 yılındaki bir blog paylaşımında Cantwell, beyaz vezirin D1'den D3'e kuantum hamlesini şöyle anlatıyor:

İki olası tahtamız var. Bunlardan birinde vezir hareket etmedi bile. Diğerinde vezir, hareket etti. Her iki tahtada da %50'lik bir "var olma" olasılığı var. Her bir olası tahtayı görecek olursak, sadece birkaç hamlede oyun fazlasıyla karmaşıklaşacaktır. Dolayısıyla oyuncunun önünde sadece 1 tahta var. Kuantum vezir hamlesinden sonra oyuncu, tahtayı şöyle görür:
Her bir vezirde bulunan mavimsi renkteki "doldurma" efekti, vezirin o karede olma ihtimalini göstermektedir. Aynı vezir, aynı tahtada, aynı anda birden fazla lokasyonda bulunabilir. Bir sonraki turda oyuncu, o birden fazla olasılıktan herhangi birinin hareket ettirmeyi seçebilir.

Oyunun süperpozisyondan nasıl etkilendiği ile ilgili daha fazla bilgiyi buradan alabilirsiniz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Taşlar birbiriyle dolanık halde de bulunabilir. Örneğin yukarıdaki videoda Rudd'un Hawking'e karşı kullandığı kritik bir strateji, buna dayanıyordu. Dolanık parçanın tam olarak nerede olduğunu tespit etmek için, oyuncunun bir ölçüm yapması gerekir. Gerçekten de, kuantum satranç oyununu kazanmanın tek yolu budur, çünkü "şah" veya "şah mat" imkansızdır. Bir oyuncu, rakibinin şahını tutsak etmelidir ve bunu yapmanın yolu, konumunun kuantum ölçümünü yapmaktır. Oyun, şah %100 öldüğünde biter. Aynı anda birden fazla karede bulunabilineceği için, bir taş aynı anda hem hayatta, hem de ölü olabilir (buna Schrödinger Durumu denir)!

Kuantum hamle kullanarak bir diğer taşı yiyemezsiniz. Ama kuantum hamle kullanarak, bir taşın halihazırda süperpozisyonda olduğu bir pozisyona gitmeye çalışabilirsiniz. Bu, bir yeme hamlesi değildir. Bunun yerine, bir ölçüm yapılır. Çünkü bir taşın birden fazla yerde var olabilmesi (süperpozisyon), bir karenin birden fazla taş tarafından tutulmasıyla sonuçlanabilir. Bu olduğunda, bir ölçüm yapılır ve bu ölçüm sonucuna göre o kare sadece 1 taş tarafından tutulabilir. Ölçüm demek, o kareye bakıp, neler olup bittiğini görmekten ibarettir. Bunu yaptığınızda, hangi taşın o karede bulunduğunu görebilirsiniz.

Ancak aynı zamanda turnuvada zaman, kısıtlıdır. İşte bu nedenle Kubica, ilk resmi turnuvada rakibi olan Google'dan Doug Strain'i alt etmeyi başardı. Strain'in zamanı tükendi. Ve evet, Alex Winter halen kuantum satrancın bir hayranı. Şöyle diyor:

Kuantumu, daha anlaşılır, birçok insanın üzerinde çok uzun süreler kafa yorduğu bir şeyle bir araya getirme fikri, bana kalırsa inanılmaz bir fikir.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 12
  • İnanılmaz 7
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Muhteşem! 5
  • Bilim Budur! 3
  • Güldürdü 2
  • Umut Verici! 2
  • Tebrikler! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Ars Technica | Arşiv Bağlantısı
  • ^ L. Crane. First Ever Quantum Chess Tournament Won By Amazon Researcher. (10 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 14 Aralık 2020. Alındığı Yer: New Scientist | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. Cantwell, et al. Quantum Chess. (15 Şubat 2016). Alındığı Tarih: 14 Aralık 2020. Alındığı Yer: Quantum Frontiers | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Ouellette. Soon We Can All Join Paul Rudd In Mastering Quantum Chess. (02 Şubat 2016). Alındığı Tarih: 14 Aralık 2020. Alındığı Yer: Gizmodo | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/01/2021 15:05:01 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9731

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Kuantum
Sars Mers
Fosil
Deney
Kozmoloji
Evrim Ağacı
Periyodik Cetvel
Gıda
Sanat
Test
Mikrop
Hamilelik
Sürüngen
Hayatta Kalma
Maske Takmak
Botanik
Epigenetik
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Uydu
Solunum
Aşı
Avrupa
Salgın
Zehir
Kanıt
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Soru Sor
Not Ekle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir çiçeğin ardındaki bilimi bilmek ona sadece heyecan ve gizem katar. İnsanlar bunun ondan bir şey çaldığına nasıl inanır, anlamıyorum.”
Richard Feynman
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku