Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Koronavirüs Cansız Yüzeylerde Kaç Gün Aktif Kalır?

Koronavirüs Cansız Yüzeylerde Kaç Gün Aktif Kalır?
8 dakika
62,642
  • Epidemiyoloji
  • Viroloji

Koronavirüs salgını başladığından beri endişe, COVID-19 hastalığına sebep olan SARS-CoV-2 isimli koronavirüsün canlı ve cansız yüzeylerde ne kadar süreyle yaşayabildiğidir. Bu konudaki çalışmalar günden güne daha net sonuçlar verse de, zaman içinde bilimsel bilginin değişmesi ve sosyal/anaakım medyada yapılan hatalı yorumlar nedeniyle kafalar karışabilmektedir. Bu nedenle konuyu netleştirmek istiyoruz.

Şunu söyleyerek başlamakta fayda var: Bu konunun tek ve nihai bir cevabı olmadığı için, mecburen farklı akademik kaynaklardan gelen bilgileri derleyerek sizlere aktaracağız. Bu kaynakların verdiği sayılar birbiriyle tamamen uyumlu olmayacak; ancak burada okuyacaklarınız size, şu anda akademik dünyada bu virüsün yüzeylerdeki aktivite süresine yönelik genel bir çerçeve çizeceğini umuyoruz.

Tüm Reklamları Kapat

Koronavirüs Cansız Yüzeyde Ne Kadar "Yaşar"?

Salgın başlangıcında, koronavirüs ve genel olarak virüslerle ilgili bilgilerden yola çıkarak koronavirüslerin cansız yüzeylerde sadece birkaç saat, en fazla 1-2 gün "yaşayabileceği" düşünülmekteydi.

Bu bağlamda "yaşamak" sözcüğünü her zaman tırnak içinde düşünün; çünkü virüsler "canlı" yapılar değiller ve dolayısıyla "yaşamıyorlar". Buna bağlı olarak da "ölmüyorlar". Daha doğru tabirler, "aktif olmak" ve "aktivitesini yitirmek" olmalıdır. Minnesota Sağlık Departmanı, konuyla ilgili şu açıklamayı yapmıştı:

Tüm Reklamları Kapat

Bir paketin Çin'den bir diğer ülkeye ulaşması için gereken süre, virüsün varlığını koruyabileceği süreden fazladır. Koronavirüsü, konağı olan canlıların vücudu dışında, cansız nesneler üzerinde sadece birkaç saatliğine varlığını koruyabiliyor. En kusursuz laboratuvar koşulları altında bile bu süre en fazla 1-2 gün olabiliyor.

Ancak 6 Şubat 2020'de Journal of Hospital Infection dergisinde yayımlanan bir makalede şunlar yazıyor:

SARS, MERS ve endemik insan koronavirüsleri üzerinde yapılan 22 çalışmayı inceleyen bu analizde, koronavirüslerin metal, cam veya plastik gibi cansız nesneler üzerinde 9 güne kadar kalabildikleri gösterildi.

Araştırmanın SARS-CoV-2 dışındaki insan koronavirüsleri üzerinde yapıldığına vurgu yapmak isteriz. Bu araştırmada, COVID-19 hastalığına neden olan SARS-CoV-2 virüsünün yakın kuzenleriyle ilgili olarak şu verilere ulaşıldı:

  • MERS-CoV:
  • 20oC sıcaklıkta çelik ve plastik yüzeylerde 48 saate kadar
  • 30oC sıcaklıkta çelik ve plastik yüzeylerde 8-24 saat arası,
  • SARS-CoV-1:
  • oda sıcaklığında:
  • metal yüzeylerde 5 güne kadar,
  • ahşap/tahta yüzeylerde 4 güne kadar,
  • kağıt üzerinde soy hattına ve titresine bağlı olarak birkaç dakikadan 5 güne kadar,
  • cam ve plastik yüzeylerde 4 güne kadar,
  • kullan at cerrahi kıyafetlerde titresine bağlı olarak 1 saat ila 2 gün arasında
  • 22-25oC sıcaklıkta:
  • plastik yüzeylerde 5 güne kadar
  • HCoV (İnsan Koronavirüsü):
  • 21oC sıcaklıkta:
  • cam, çelik, PVC, silikon, seramik ve teflon yüzeylerde 5 güne kadar,
  • alüminyum yüzeylerde 2-8 saate kadar,
  • cerrahi eldivenlerde 8 saatten az,
  • oda sıcaklığında plastik yüzeylerde 2-6 güne kadar aktifliğini koruyabilmektedir.

Ayrıca bu araştırma yayınlandığında, SARS-CoV-2'nin cansız yüzeylerden insanlara bulaşıp bulaşamadığı da henüz net değildi.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Yeni Bulgular

17 Mart 2020'de New England Journal of Medicine dergisinde yayınlanan bir editöre mektup makalesi ise doğrudan doğruya SARS-CoV-2 virüslerinin yüzeylerdeki aktif kalabilme süresine odaklanıyordu. Üstelik mektubu yazan araştırmacılar, COVID-19'a neden olan SARS-CoV-2 virüsünü, SARS hastalığına neden olan SARS-CoV-1 ile de kıyaslıyorlardı. Bulgularına göre, SARS-CoV-2:

  • Aerosoller içinde: 3 saate kadar
  • Bakır yüzeylerde: 4 saate kadar
  • Karton üzerinde: 1 güne (24 saate) kadar
  • Plastik ve paslanmaz çelik üzerinde: 3 güne (72 saate) kadar
NEJM

Ayrıca virüse plastik, paslanmaz çelik, bakır ve karton yüzeylerin her birinde 3 gün sonra da rastlanmış olsa da, virüs yoğunluğu plastik ve paslanmaz çelik üzerinde çok daha yoğundu. Dolayısıyla bu yüzeylerde virüsün insana bulaşma ihtimali de çok daha yüksek olacaktır.

Fakat bu araştırma tamamen laboratuvar koşullarında, nem ve ısı koşulları ayarlanarak, hem COVID-19 virüsünün hem de diğer bir koronavirüsün plastik, bakir, çelik ve karton üzerinde kalış suresini hesap etmektedir. Havada kalma suresini ise aerosolize ederek (parçacıklarına ayırıp spreyleştirmek) oluşturmuşlardır.

Aerosol üreten prosedürler, klinikte bronkoskopi (bronşlara, akciğerlerdeki hava yollarına bakma işlemi) ya da entübasyon (solunum cihazına bağlamak) gibi, damlacıkların havaya sıçramasına yol açan ve müdahale edilen, örneğin akciğerden numune alınan prosedürlerdir. Yani bu deneysel çalışma koronavirüsün normal şartlarda havada asılı kaldığını değil bronkoskopi koşullarını gösterir.

Şimdiye kadar edindiğimiz bu bilimsel bilgiler ışığında önceden de bildiğimiz gibi COVID-19 temelde damlacık yolu ile bulasan bir virüstür. Aynı zamanda bu araştırmada diğer yüzeylerde uzun süreler kalması rivayetlerinin tersine saatler içinde virüsün bulaşma özelliğini yitirdiğini görüyoruz. Bu da ellerin yıkanmasının bu virüsten korunmada en etkili yöntem olduğunu gösteriyor.

Tüm Reklamları Kapat

Ayrıca 25 Mart 2020 tarihinde çıkan bazı haberler, koronavirüs salgınıyla gündeme gelen Diamond Princess isimli gemide yapılan bir incelemede, geminin boşaltılmasından sonraki 17. günde bile viral RNA artıkları bulunduğu söylenmiş olsa da bu, virüsün bu şekilde insanı enfekte edebileceği anlamına gelmemektedir. CDC tarafından yapılan araştırmada şöyle yazıyor:

Diamond Princess gemisinde, kabinlerin boşaltılmasından sonraki ama dezenfektasyon uygulanmasından önceki 17 güne kadar olan sürede, SARS-CoV-2 RNA'sı çeşitli yüzeylerde tespit edilebilmiştir. (...) Her ne kadar bu veri, kontamine yüzeylerden insanlara virüs bulaşıp bulaşmadığını belirlemekte kullanılamaz olsa da, SARS-CoV-2'nin yolcu gemilerinde fomitler aracılığıyla bulaşması konusunda daha fazla araştırma yapılması gerektiğini göstermektedir.

Dolayısıyla bu sayıyı dikkate değer bir sayı olarak almak doğru olmaz.

2021 Yılı İtibariyle Yönergeler

2020 yılı boyunca bu konuda yapılan tüm çalışmaları inceleyen Amerikan Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (CDC), konuyla ilgili olarak, insanların aşina olduğu ve temas ettiği cansız yüzeylerde SARS-CoV-2'nin ortalama 3 gün (72 saat) yaşayabildiğini söylemektedir.[1]

Bu, yüzeylerden virüsü kapabilmek için yeterli bir süredir; ancak epidemiyolojik veriler ve çevresel bulaş faktörleri üzerine yapılan çalışmalar, SARS-CoV-2'nin ana bulaşma mekanizmasının kontamine olmuş yüzeyler (fomitler) olmadığını göstermektedir. Dolayısıyla fomitler yoluyla bulaş riski düşüktür. Sadece şüpheli veya onaylanmış COVID-19 hastalarının dokunduğu yüzeyleri sabun veya deterjan ile temizlemek yeterli olacaktır. Ayrıca maske takarak ve hijyen kurallarına özen göstererek fomitler yoluyla yayılımı azaltabilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

SARS-CoV-2'nin aktif kalabilme süresi, yüzeyin porlu (delikli) olup olmamasına bağlı olarak değişmektedir: Virüs, porlu yüzeylerde birkaç dakika ila birkaç saat kadar, porsuz yüzeylerde ise birkaç gün ila birkaç hafta kadar tespit edilebilmektedir.[2], [3], [4], [5], [6], [7], [8] Bu farkın nedeninin, porlar içerisinde kapiler etkiler ve daha hızlı aerosol buharlaşması olduğu düşünülmektedir.[2]

Bu çalışmaların bu kadar uzun süreli etki tespit edebilmesi, yukarıda da izah edildiği üzere, çalışmaların amacının virüsü tespit edecek şekilde sınırları zorlamak olmasıdır. Gerçekçi şartlar altında çoğu zaman koronavirüsün haftalarca yüzeylerde varlığını sürdürebilmesi beklenmemektedir. 72 saat süresi genel bir fikir ve bir ortalama olarak verilmektedir; bundan kısa sürede virüsün dağıldığı birçok durum olacaktır, bu süreden uzun süre virüsün tespit edilebileceği yüzeyler ve durumlar da olacaktır. Temas ettiğiniz yüzeyleri dezenfekte etmeniz ve riskli temaslar sonrası ellerinizi sabunlu suyla yıkamanız halinde, virüsü saniyeler içinde yok etmeniz mümkündür.[4], [9], [10], [11], [12]

Buna karşılık, CDC'nin de vurguladığı üzere yeni koronavirüsün ana bulaşma modu aerosoller ve damlacıklar yoluyladır; yüzeyden virüs kapma ihtimali oldukça düşüktür. Yüzeyler (fomit) aracılığıyla hastalığın bulaşma ihtimali birkaç faktörden etkilenmektedir:

  • Komünite içindeki enfeksiyon görülme sıklığı,
  • Enfekte olan insanların virüs saçma miktarı (bu, maske takarak büyük oranda elimine edilebilir),
  • Fırlayan virüs parçacıklarının yüzeylere birikme (fomitleşme) oranı (bu da havalandırma ve hava akışıyla iyileştirilebilir),
  • Isı ve buharlaşma gibi çevresel faktörlerle etkileşme sonucu virüs parçacıklarının havada veya fomitlerde parçalanma hızı,
  • Yüzeyin kontamine olması ile bireyin yüzeye dokunması arasında geçen süre,
  • Fomit yüzeylerdeki virüs parçacıklarının ellere ve ellerden de yüzümüzdeki mukuslu yüzeylere (burun, ağız ve gözler) aktarılma başarısı,
  • Mukuslu zar rotasında enfeksiyona neden olabilecek virüs dozu

İşte bu basamakların fazlalığı ve her birinin düşük olasılıklı olmasından ötürü fomit yoluyla bulaşma oranları, aerosol veya damlacık rotasına nazaran daha az görülmektedir.[13], [14] Fomit yoluyla bulaşmanın olmadığını söylemek çok zor olduğu için, yabancı ve ortak kullanılan yüzeylere dokunulduktan sonra el hijyenine özen gösterilmesi önerilmektedir.[15], [16], [17]

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Bialetti Moka Pot Express 3 Cup Siyah

Bialetti Moka Pot Express 3 Cup Siyah

Moka Pot Nedir?

Başta İtalya olmak üzere Avrupa ve Güney Amerika’da evde pratik kahveler demlemek için alüminyum cezveler kullanılır. Bu cezvelere moka pot ismi verilir. Bialetti, Dünyanın en köklü ve kaliteli moka cezve üreticilerindendir. Espresso makinesine ihtiyaç duymadan ocağınızda nefis Espressolar demleyebilirsiniz. Düdüklü tencere gibi çalışır ve kaynayan suyun basıncıyla kahvenizi demler. Kaliteli ve dayanıklı alüminyum malzemelerden üretilir. Kullanıldıkça alüminyum malzeme kahvenin içindeki yağlarla kaplanır. Bu durum zamanla kahvelerinize muhteşem bir lezzet katar. Moka pot cezveler saf ve lezzetli bir espresso demlemenin en kolay yoludur. İnce öğütülmüş kahve ile kısa bir sürede pratik ve kıvamlı bir espresso demlemenize imkan verir. Moka pot cezve üç bölümden oluşur. Soğuk su koyacağınız su haznesi, kahveyi koyacağınız filtre ve Espressonuzun hazır olacağı gövde.

Bialetti Moka Pot Çeşitleri:

Kullanım alanına göre 1 cup, 2 cup, 3 cup, 4 cup ve 6 cup kahve demleyebileceğiniz boyut seçenekleri bulunur.

Nerelerde Kullanılır?

Evde, ofiste, seyahatlerinizde gazlı ve elektrikli ocaklarınızda kullanabilirsiniz.

Nasıl Kullanılır?
Kullanımı çok basittir. A haznesine su, B haznesine çekilmiş kahveyi koyun. Su kaynayarak kahvenin içerisinden geçip C haznesinde birikir ve 2 bar basınçla espressonuz hazır olur. Eğer kahveniz sert gelirse sıcak su ekleyerek Amerikano yapabilirsiniz. Tercihinize göre süt köpüğü ekleyerek cappuccino elde etmeniz de mümkün. Espresso bazlı tüm kahveleri demleyebilirsiniz.

Devamını Göster
₺625.00
Bialetti Moka Pot Express 3 Cup Siyah

Sonuç ve Ne Yapmalısınız?

Sonuç olarak, koronavirüslerin cansız yüzeylerde birkaç saat ila birkaç gün arasında aktif kalabildiğini söylemek mümkün. Sonrasında parçalanarak dağılıyorlar ve aktivitelerini yitiriyorlar. Bu noktadan sonra size bulaşabilmeleri de imkansız hale geliyor.

Yapmanız gereken ise basit: Bilinçli olmak ve hijyene özen göstermek. Örneğin Journal of Hospital Infection dergisinde yayımlanan bir makalede şunlar yazıyor:

Ancak bu virüsler, %62-71 etanol, %0.5 hidrojen peroksit veya %0.1 sodyum hipoklorit ile 1 dakika içinde son derece verimli bir şekilde dezenfekte edilebiliyor. %0.05-0.2 benzalkonyum klorit veya %0.02 klorhekzidin diglukonat gibi diğer biyodezenfektan uygulamaların daha az verimli olduğunu gördük.

Bunun için kimyager olmanıza gerek yok: Normalde kullandığınız temizlik solüsyonlarının hepsi bu virüsü de parçalayacak niteliktedir. Bu nedenle evde kullandığınız yüzeyleri düzenli olarak temizleyerek hastalığa karşı önlem alabilirsiniz.

Eğer evinizde bu tarz bir ürün yoksa, sadece beyazlatıcı da kullanabilirsiniz. Beyazlatıcı için 240 mililitre beyazlatıcıyı 19 litre suyla karıştırarak kendi temizleyicinizi hazırlayabilirsiniz. Eğer evinizde dezenfektan yoksa, bunu nasıl yapabileceğinizi buradaki yazımızdan öğrenebilirsiniz.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
20
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İçerikle İlgili Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 66
  • Bilim Budur! 18
  • Umut Verici! 17
  • Muhteşem! 10
  • Merak Uyandırıcı! 9
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Korkutucu! 4
  • İğrenç! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/01/2023 11:29:17 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8396

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Savunma
Biyocoğrafya
Bitki
Yüzey
Uzay Aracı
Bitkiler
Yok Oluş
Virüs
Deniz
Covıd-19
Kanat
Eşeyli Üreme
Algı
Seçilim
Astrofotoğrafçılık
Mavi
Beyaz
Küresel
Karbonhidrat
Manyetik Alan
Bilgi Felsefesi
Diş Hekimi
Element
Genel Halk
Plastik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Koronavirüs Cansız Yüzeylerde Kaç Gün Aktif Kalır?. (25 Mart 2020). Alındığı Tarih: 30 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8396
Bakırcı, Ç. M. (2020, March 25). Koronavirüs Cansız Yüzeylerde Kaç Gün Aktif Kalır?. Evrim Ağacı. Retrieved January 30, 2023. from https://evrimagaci.org/s/8396
Ç. M. Bakırcı. “Koronavirüs Cansız Yüzeylerde Kaç Gün Aktif Kalır?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 25 Mar. 2020, https://evrimagaci.org/s/8396.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Koronavirüs Cansız Yüzeylerde Kaç Gün Aktif Kalır?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, March 25, 2020. https://evrimagaci.org/s/8396.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.