Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Uçak Kabinlerindeki Havalandırma Sistemleri COVID-19 Hastalık Geçişini Önlemek İçin Yeterli mi?

Uçak Kabinlerindeki Havalandırma Sistemleri COVID-19 Hastalık Geçişini Önlemek İçin Yeterli mi?
5 dakika
670
  • Epidemiyoloji
  • Kamu Sağlığı

COVID-19 salgınıyla mücadelede geldiğimiz noktada tedbirlerle ilgili yeni kararlar açıklandı. Açık havada ve "yeterli havalandırmaya" sahip kapalı alanlarda maske takma zorunluluğu kaldırıldı.

Ancak "yeterli havalandırma" tanımı, beraberinde birçok soru işareti getiriyor. Örneğin, salgının başından beri tartışılmakta olan ticari uçak kabinlerindeki havalandırma ve filtreleme sistemlerinin yeterliliği ve tedbirlerin ne seviyede uygulanacağı tekrar gündeme gelebilir. Ancak ne karar alınırsa alınsın, bulaşıcılığı bu kadar yüksek olan bir enfeksiyon etkeni gölgesinde kapalı kabin içerisinde diğer yolcularla yakın temas halinde yolculuk yapmak bazılarımız için tedirginlik yaratmaya devam edecek gibi görünüyor.

Bu Reklamı Kapat

Kabinlerdeki Hava Dolaşımı

Uçaklardaki hava dolaşımı, çoğunlukla dış ortamdan alınarak sağlanır ve yaklaşık her 3 dakikada bir uçaktaki hava tamamen tazelenmiş olur. Ayrıca kabinden alınan hava dolaşıma verilmeden önce HEPA filtrelerden geçer. (Uçaklardaki havalandırma sistemlerinin işleyişi ve bulaşıcı hastalıklarla ilişkisiyle alakalı detaylı bilgi için daha önceki yazımıza göz atabilirsiniz).

Peki salgınla geçen iki yıl boyunca uçak içerisinde hastalık geçişleriyle ilgili bilgilerimize neler eklendi? Kullanılan filtreleme ve havalandırma sistemleri ne kadar işe yarıyor? Kullanım zorunluluğu kaldırılsa da maske kullanmaya devam etmek gerekir mi?

Bu Reklamı Kapat

Ticari Uçak Kabinlerindeki hava dolaşımı
Ticari Uçak Kabinlerindeki hava dolaşımı
JAMA

COVID-19 salgını ortaya çıkmadan önce de uçak içerisinde solunum yoluyla bulaşan diğer hastalıkların, enfekte yolcunun uçak içerisindeki konumundan, yolcu/kabin ekibi hareketlerinden, hava akımlarından etkilendiği belirtilmişti ve hastalık geçişlerinin enfekte yolcunun 2 sıra önü ve arkası ile sınırlı olmadığı, uçak içerisinde farklı bölgelerde de ortaya çıkabileceği gösterilmişti.

Yakın zamanda yapılmış bir çalışmada, Boeing 737 sınıfı uçaklarda aerosol hareketleri maske kullanımı olmadan simüle edildi. Sonuçlara göre, yolcular arasında bir siperlik olmasının faydalı olabileceği ve uçuşlarda kapasite azaltılmanın tam kapasite uçuşlara göre daha güvenli olduğu belirtildi.

Salgının ilk dönemlerinde askıya alınan uçuşlar, ilerleyen dönemde kapasite azaltma ve uygun maske kullanımı zorunluluğu gibi tedbirlerle tekrar açılmıştı ancak kısa süre sonra kapasite sınırları kaldırıldı. Kapasite azaltma olmaksızın yalnızca maske kullanımıyla hastalık bulaşmasını ne kadar önleyebileceğimizi saptamak oldukça güç olsa da salgın dönemindeki uçuşlarda yapılan çalışmalar, özellikle salgının ilk zamanlarında yapılan tahliye uçuşlarındakiler, bu konuya ışık tutuyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Yapılan Çalışmalardan Örnekler

İtalya'dan Güney Kore'ye yapılan bir tahliye uçuşunda, uçuş öncesi fiziki muayene ve semptom sorgulama yapıldığı, yolcuğun tüm aşamalarında güvenlik tedbirlerinin üst düzeyde olduğu ve tüm yolculara N95 maskelerin dağıtıldığı, maskelerin yolculuk sırasında sadece yemek esnasında ve tuvalet kullanımında çıkarıldığı belirtildi. Yolculuk sonrası karantinaya alınan yolcularda karantinanın ilk ve son (on dördüncü) günlerinde PCR testleri yapıldı. İlk gün yapılan testlerde 6 yolcunun testi pozitif geldi. Son gün yapılan testlerde 1 yolcunun sonucunun pozitif gelmesi üzerine (ilk gün testi negatifti) yapılan sorgulamalarda, bu yolcuya hastalık geçişinin uçak içerisinde olduğu ve tuvalet kullanımı sırasında gerçekleştiğinin düşünüldüğü belirtildi.

Londra'dan 201 yolcu 16 uçuş ekibiyle beraber Vietnam’a gerçekleştirilen bir başka uçuşta, business sınıfı yolcu bölümünde seyahat eden, uçuş sonrasında PCR test sonucu pozitif gelmiş bir yolcunun (uçak içerisinde de semptom göstermekteydi) uçak içerisinde hastalık geçişine sebep olduğu saptandı. Business sınıfı içerisinde seyahat eden 21 yolcudan 13’ünün (%62) yolculuktan sonraki 14 gün içerisinde yapılan testleri pozitif geldi ve bu 13 yolcudan 11’inin (%92) ilk vakaya 2 sıra mesafede veya daha yakında oturduğu belirtildi.

Singapur’dan 335 yolcuyla yapılan başka bir uçuşta ise yolculuk sonrası 16 yolcuda COVID-19 hastalığı saptandı; ancak hastalardan yalnızca 1’ine uçak içerisinden geçiş olduğu ve hastanın maskesini doğru kullanmadığı belirtildi.

Tahliye uçuşlarının yanı sıra Hong-Kong ve İrlanda’da yapıldı; filogenetik taramalar sonucu COVID-19 hastalık geçişlerini uçak yolculuklarına dayandıran çalışmalar da mevcut. Ancak bu çalışmalar hastalık geçişlerinin nasıl olduğu sorusuna detaylı yanıt veremiyor.

İtalya'nın Milan Şehrinden Güney Kore'ye yapılan uçuştan sonra uygulanan karantina ve test protokolleri (A).  Asemptomatik pozitif yolcuların ve yolculuk esnasında hastalık geçişi olan yolcunun uçak içerisindeki konumları (B)
İtalya'nın Milan Şehrinden Güney Kore'ye yapılan uçuştan sonra uygulanan karantina ve test protokolleri (A). Asemptomatik pozitif yolcuların ve yolculuk esnasında hastalık geçişi olan yolcunun uçak içerisindeki konumları (B)
CDC

Önceki çalışmaların aksine alınan tedbirlerle hastalık geçişinin önüne geçildiği belirtilen çalışmalar da mevcut. Japonya'da karantinaya alınan yolcu gemisinden alınan 11 yolcuyla İsrail'e doğru gerçekleştirilen bir tahliye uçuşunda, uçuş boyunca tüm yolculardan tek yönlü FFP2 maske kullanmaları ve 3 saatte bir bu maskeleri değiştirmeleri istendi. Maskeler yalnızca yemek molaları sırasında çıkartıldı. Yolculuk öncesinde yapılan tüm PCR testleri negatif olan yolculardan ikisinin yolculuktan hemen sonra yapılan testleri pozitif geldiği, sonrasında 14 gün karantinada kalan diğer yolcuların ise bu süre boyunca herhangi bir semptom gözlenmediği ve PCR testlerinin de negatif olduğu belirtildi. Yani uçak içerisinde hastalık etkeni taşıdığı düşünülen kişilerden diğerlerine geçiş gözlenmedi.

Bu Reklamı Kapat

İran'dan Güney Kore'ye gerçekleştirilen 80 yolculu bir uçuş sonrasındaki kontrollerde bir yolcuda COVID-19 hastalığı görüldüğü ancak uçak içerisindeki kimseye hastalık geçişi olmadığı saptandı. Bu uçuşta da önceki çalışmadakine benzer şekilde tedbirlere sıkıca uyulduğu, tüm yolcuların eldiven ve N95 maske kullandığı belirtiliyor.

Sonuç

Yapılan çalışmalarda uçak içerisinde COVID-19 hastalık geçiş dinamikleri birbirinden farklı olsa da uygun ve doğru şekilde maske kullanımı ve hijyen kurallarına dikkat edilmesiyle hastalık geçişinin önlenebileceği görülüyor. Önümüzdeki günlerde uçak kabinleri "yeterli havalandırma" sınıfına girer ve tedbirler esnetilir mi bilinmez; ancak omicron gibi daha bulaşıcı olduğu düşünülen yeni varyantların ortaya çıktığı/çıkabileceği de düşünüldüğünde tedbirleri elden bırakmamakta fayda var.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Bilim Budur! 2
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Korkutucu! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/05/2022 18:42:45 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11555

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Pandemi
Teknoloji
Veri Bilimi
Yumurtalık
Dinozorlar
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Ölümden Sonra Yaşam
Organ
Charles Darwin
Kimyasal
Jeoloji
Köpekgil
Hematoloji
Amerika
Yatay Gen Transferi
Makroevrim
Balina
Çiftleşme
Çocuk
Evrimsel Tarih
Kromozom
Richard Dawkins
Test
Evren
Mikrobiyoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et