Kara Deliğin İçinde Ne Var? Bir Kara Deliğe Düşersek Ne Olur?

Kara Deliğin İçinde Ne Var? Bir Kara Deliğe Düşersek Ne Olur?
Yazar Leo Rodriguez Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı  GülayKaya 2. Editör Gülay Kaya
5 dakika
10,054 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Kara deliklerin gizemlerini çözmek mi istiyorsunuz? Sorun değil, tek yapmanız gereken bir kara deliğin içine girmek! Ama şunu bilmenizde fayda var: Bir insan, bunu, ancak ilgili kara delik süper kütleli ve izole haldeyse ve kara deliğe giren kişinin bulguları Evren'in herhangi bir yerindeki hiç kimseye bildirmeyi umursamıyorsa yapmalıdır.

Fizikçiler, evrenimizdeki en bol astrofiziksel nesne olan kara delikleri şimdilik uzaktan araştırmakla yetinmek zorundalar.[1] Bu ilgi çekici nesneler, Büyük Patlama'dan günümüze kadar Evren'imizin evriminde önemli bir bileşen olarak rol aldılar.[2] En azından bizim galaksimizde var olduğunu bildiğimiz canlı yaşamının oluşumunda da kara deliklerin muhtemelen payı vardı.[3]

Bir kara deliğe düşen bir insan, kara deliğin olay ufkuna yaklaşırken sünecektir.
Bir kara deliğe düşen bir insan, kara deliğin olay ufkuna yaklaşırken sünecektir.
Leo Rodriguez ve Shanshan Rodriguez

İki Tür Karadelik

Evren, farklı kara delik türlerinden oluşan, geniş bir hayvanat bahçesi gibidir.[4] Kara delikler çok farklı boyutlarda olabilirler ve tıpkı atomlardaki elektronların veya protonların sebep olduğu yükler gibi, kara delikler de farklı yüklere sahip olabilirler. Hatta bazı kara delikler, kendi etraflarında dönmektedir. Bu yazımızla ilgili olan iki tür kara delik vardır: İlki dönmez, elektriksel olarak nötrdür (yani pozitif ya da negatif yüklü değildir) ve Güneş'imiz kadar kütleye sahiptir. İkinci tip, Güneşimizin kütlesinden milyonlarca, hatta milyarlarca kat daha büyük bir kütleye sahip olan süper kütleli kara deliklerdir.

Reklamı Kapat

Bu iki kara delik türü arasındaki kütle farkının yanı sıra onları farklı kılan, merkezlerinden "olay ufkuna" olan uzaklıktır. Bu, radyal mesafe adı verilen bir ölçüdür. Bir kara deliğin olay ufku, geri dönüşü olmayan noktadır. Bu noktadan geçen her şey, kara delik tarafından yutulacak ve bilinen evrenimizden sonsuza dek yok olacaktır.

Olay ufkunda, kara deliğin yerçekimi o kadar güçlüdür ki, hiçbir mekanik kuvvet onun üstesinden gelemez veya ona karşı koyamaz. Evrenimizdeki en hızlı hareket eden şey olan ışık bile kaçamaz.[5] "Kara delik" terimi de buradan gelmektedir.

Olay ufkunun radyal boyutu, ilgili kara deliğin kütlesine bağlıdır ve bir kişinin bir karadeliğe düşerek hayatta kalması için anahtar öneme sahiptir. Güneşimizin kütlesine (1 Güneş kütlesi) sahip bir kara delik için olay ufkunun yarıçapı, 3.2 kilometrenin biraz altında olacaktır. Buna karşılık, Samanyolu galaksimizin merkezindeki süper kütleli kara delik, kabaca 4 milyon güneş kütlesine sahiptir ve 11.7 milyon kilometre veya 17 Güneş yarıçapına eşit bir olay ufkuna sahiptir. Bu nedenle, yıldız boyutunda bir kara deliğe düşen biri, süper kütleli bir kara deliğe düşmenin aksine, olay ufkunu geçmeden önce kara deliğin merkezine çok daha fazla yaklaşacaktır.

Bu, kara deliğin merkezinin yakınlığından ötürü kara deliğin bir kişi üzerindeki kütleçekim kuvvetinin, serbest düşüşe bağlı olarak başınız ile ayak parmağınız arasında 1 trilyon kat fark olacağı anlamına gelir. Bu tür kuvvetlere aynı zamanda gelgit kuvvetleri denir. Başka bir deyişle kişi, yıldız kütleli bir kara deliğin olay ufkuna ayakları önden gidecek şekilde düşüyorsa, ayaklarındaki çekim kuvveti, kafasına uygulanan kütleçekime kıyasla kat kat daha büyük olacaktır.

Kişi, spagettifikasyon (karadelik gibi devasa ve kompakt astronomik bir cisme doğru düşen cismin gelgit kuvvetleri sebebiyle aşırı uzaması) yaşayacak ve büyük olasılıkla uzun, ince bir makarna benzeri şekle girecek düzeyde gerilecek ve hayatta kalamayacaktır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Güneş boyutundaki bir kara deliğe yaklaşırken, kişinin kafası ile ayak parmakları arasındaki kütleçekim kuvveti farkı devasa boyutta olacaktır ve buna bağlı olarak, spagettifikasyon denen bir süreçten geçerek, bir makarna gibi uzayacaktır.
Güneş boyutundaki bir kara deliğe yaklaşırken, kişinin kafası ile ayak parmakları arasındaki kütleçekim kuvveti farkı devasa boyutta olacaktır ve buna bağlı olarak, spagettifikasyon denen bir süreçten geçerek, bir makarna gibi uzayacaktır.
Leo Rodriguez ve Shanshan Rodriguez

Öte yandan, süper kütleli bir kara deliğe düşen bir kişi; olay ufkuna, merkezdeki yer çekimi kaynağından çok daha uzakta ulaşacaktı. Bu da baş ile ayak parmağı arasındaki yer çekimi farkının neredeyse sıfır olduğu anlamına geliyor. Böylece kişi olay ufkundan etkilenmeden geçecek, uzun ve ince erişte haline gelmeyecek, hayatta kalacak ve karadeliğin ufkunu acısız bir şekilde geçecektir.

Süperkütleli bir karadeliğin içine düşen biri, muhtemelen hayatta kalacaktır.
Süperkütleli bir karadeliğin içine düşen biri, muhtemelen hayatta kalacaktır.
Leo Rodriguez ve Shanshan Rodriguez

Kara Deliğin İçinde Ne Var?

Kısa cevap: Bilmiyoruz.

Ancak bazı teorisyenler, kara deliklerin aslında solucan deliği adı verilen bir uzay-zaman tünelinin parçası olduğunu düşünmektedirler. Solucan delikleri, Evren'in farklı kısımlarını birbirine bağlayan uzay-zaman tünelleri gibi düşünülebilir. Bu tünellerin bir ucunda kara delikler (her şeyi yutan cisimler), diğer ucunda ise ak delikler (her şeyi kusan cisimler) bulunduğu düşünülmektedir. Ak deliklerle ilgili bilgiyi buradan alabilirsiniz.

Fakat kara deliklerin aksine, solucan deliklerinin varlığı teorik olarak bile henüz tam olarak gösterilememiştir. Hatta fikri ilk olarak ileri süren fizikçiler, bir solucan deliğinin stabil olarak "açık" kalabilmesi için gereken enerjinin aşırı büyük olduğunu göstermişlerdir. Bu nedenle bu fikir, spekülatif bir düşünce olarak varlığını korumaktadır.

Reklamı Kapat

Greenwich Kraliyet Gözlemevi tarafından çocuklar için hazırlanan ve karadelikleri konu edinen bu harika videoda, karadeliklerle ilgili modern bilimin elindeki farklı teorileri inceleyeceğiz ve ne anlama geldiklerini kısaca ve basit olarak göreceğiz.

Kara Deliğe Atlarken Dikkat Etmeniz Gereken Diğer Hususlar

Evrende gözlemlediğimiz kara deliklerin çoğu, ufka çok yaklaşıp kara deliğin içine düşen yıldızlar ve gezegenler gibi, çoğunlukla gaz ve toz içeren, çok sıcak malzeme diskleriyle çevrilidir. Bu disklere toplama (akresyon) diskleri denir. Çok sıcak ve çalkantılıdır. Kesinlikle misafirperver değillerdir ve kara deliğe seyahat etmeyi son derece tehlikeli hale getirirler.

Bir kara deliğe güvenli bir şekilde girmek için tamamen izole edilmiş ve etrafını çevreleyen materyaller, gaz ve hatta yıldızlar ile beslenmeyen süper kütleli bir kara delik bulmanız gerekir.

Şimdi, eğer bir kişi bilimsel çalışma için uygun izole edilmiş bir süper kütleli kara delik bulursa ve girmeye karar verirse, kara deliğin iç kısmında gözlemlenen veya ölçülen her şey kara deliğin olay ufkuyla sınırlı kalacaktır.

Olay ufkunun ötesindeki çekim kuvvetinden hiçbir şeyin kaçamayacağını akılda tutarsak düşen kişi bulguları hakkında bu ufkun ötesine herhangi bir bilgi gönderemez. Yolculukları ve bulguları, tüm evrenin geri kalanı için her zaman kaybolur. Ama hayatta kaldıkları sürece maceradan zevk alırlardı.

Reklamı Kapat

Bir ihtimal...

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 15
  • İnanılmaz 11
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 8
  • Merak Uyandırıcı! 8
  • Bilim Budur! 4
  • Tebrikler! 3
  • Üzücü! 2
  • Umut Verici! 1
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: The Conversation | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 16/10/2021 13:21:40 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10233

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Çağ
Sinir Sistemi
Yatay Gen Transferi
Kalori
Metabolizma
Diş Sorunları
Farmakoloji
Beyaz
Cinsiyet
Kitap
Mikroevrim
Arı
Evrimsel Tarih
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Dil
Coronavirus
Demir
Önlem
Modern
Samanyolu Galaksisi
Yok Oluş
Eğitim
Kafatası
Sosyal Mesafelendirme
Sağlık Personeli
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın