Tüm Reklamları Kapat

Kara Deliğin Zıttı Olan Beyaz Delikler (veya Ak Delikler) Mümkün mü?

1dk
Kara Deliğin Zıttı Olan Beyaz Delikler (veya Ak Delikler) Mümkün mü?
Evrim Ağacı Akademi: Karadelikler Yazı Dizisi
Bu yazı, Karadelikler yazı dizisinin 23. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan “Kara Delik Nedir? Kara Delik Nasıl Oluşur?” başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.
Tüm Reklamları Kapat

Bu Makalede Neler Öğreneceksiniz?

AI ile Özet Oluşturabilirsiniz.
  • Matematikte sıfırın altına inmek mümkündür ancak fiziksel nesneler için negatif değerlerin gerçek anlamı olmayabilir, örneğin kek dilimleri negatif olamaz.
  • Beyaz delikler, kara deliklerin tersine madde saçan teorik yapılar olup, şu ana kadar gerçekliklerini destekleyen hiçbir gözlemsel veri bulunmamaktadır.
  • Genel Görelilikte farklı koordinat sistemleri kullanarak beyaz deliklerin matematiksel varlığı gösterilebilir ancak bu onların fiziksel olarak var olduğu anlamına gelmez.

Diyelim ki beşten geriye sayıyorsunuz: 5, 4, 3, 2, 1, 0. Peki sonra? Ya saymayı durduracaksınız ya da -1, -2, -3 diye devam edeceksiniz. Matematik açısından sizi sıfırın altında saymanıza engel olacak herhangi bir durum yok. Elbette bunu kek dilimlerine uygularsanız, sıfıra ulaştığınızda işler değişir. 5 dilim kek ile başlayıp birilerine dağıtırsanız, bir süre sonra kekleriniz biter. O noktada daha fazla kek dağıtamazsınız. Elbette, bir kağıt parçasına "Sana bir kek dilimi borçluyum." yazarak dağıtabilirsiniz ancak bundan yola çıkarak negatif sayıların varlığının "negatif kek dilimleri"nin varlığını ve insanlara dağıtılabilir olduğunu gösterdiğini söylemek saçmalık olacaktır.

Benzer bir durum fizik modellerinde karşımıza çıkar. Bir örneği, sosyal medyada ara ara konuşulmakta olan efsanevi "beyaz delik"lerdir. Bu deliklerin mantığı, bir nevi "anti kara delik" olmalarıdır. Malzemeyi içine alıp sonsuza kadar hapsetmektense beyaz delikler etrafa malzeme saçarlar. Dolayısıyla etraflarında sürekli malzeme birikir. Hatta kara deliklerle beyaz deliklerin birbirine solucan delikleriyle bağlı olduğuna yönelik teoriler bile bulunmaktadır.

Hepsi ilginç fikirler; ancak bir sorun var: Beyaz delikler muhtemelen gerçek değildir; çünkü haklarında en ufak bir veri kırıntısı bile bulunmuyor. Bu fikir, bir yerde "negatif kek dilimleri" kadar geçersizdir.

Tüm Reklamları Kapat

Beyaz deliklerle ilgili orijinal fikir Genel Görelilik Teorisi'nin matematiksel alt yapısından gelmektedir. Genel göreliliğin anahtar özelliklerinden biri uzay ve zamanı her tür koordinat sisteminde ifade edebiliyor olmanızdır. Bu da, hesaplamalarınızı kolaylaştıran bir koordinat sistemi seçmenize müsaade eder. Ancak aynı zamanda, işleri kolaylaştırmak için özel koordinatlar seçtiğinizde, karşınıza "negatif kek dilimleri" çıktığında bunu fark edecek kadar dikkatli olmalısınız; yoksa hatalı sonuçlara varabilirsiniz.

Basit bir kara deliği tanımlarken yaygın olarak kullanılan koordinat sistemlerinden biri Kruskal-Szekeres koordinatlarıdır. Bu koordinatlar bir kara delik etrafındaki uzay-zamanı tanımlamak için iyi bir yöntemdir; ancak onları daha da genişletip kapsamını arttırabilirsiniz, tıpkı sıfırın altında saymaya devam etmek gibi. Matematiksel olarak size koordinatları genişletmeniz konusunda engel olacak hiçbir şey yoktur. Bunu yaptığınızda sadece kara deliğin tanımını yapmış olmazsınız; aynı zamanda bir beyaz deliğin, kara deliğin zıttı olduğu sonucuna ulaşırsınız. Ancak bu, beyaz deliklerin var olduğu anlamına gelmez; hatta hipotez haline bile getirmez.

Hiperbolik koordinat sisteminin bir çizimi
Hiperbolik koordinat sisteminin bir çizimi

Buradaki görselde benzer bir örnek görüyorsunuz. Bu, hiperbolik koordinat sisteminin bir çizimidir. Sonsuz yüzeyleri tanımlamak için kullanılmaktadır ve bunu daha yakın alanları daha büyük, daha uzak alanları daha küçük göstererek yapıyor. Ancak sırf sonsuz bir yüzeyi tanımlayabiliyor olmanız, onun sınırlarında yürüyebileceğiniz anlamına gelmemektedir.

Matematik, astrofizik için güçlü bir araçtır ancak onun neyi temsil ettiğine dikkat etmeniz gerekir.

Rastgele Yazıya Git
70
Alt Başlıklar
Makale sonrası

Bu makale üzerine konuşmaya devam et

Topluluk sohbetine katıl, yorum bırak veya ayrıntılı bir soru sor.

Bilimsel bir hata mı gördün?
Bu Makale Sana Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı!
    Merak Uyandırıcı!
    50
  • Tebrikler!
    Tebrikler!
    21
  • Muhteşem!
    Muhteşem!
    16
  • Mmm... Çok sapyoseksüel!
    Mmm... Çok sapyoseksüel!
    14
  • Bilim Budur!
    Bilim Budur!
    11
  • İnanılmaz
    İnanılmaz
    4
  • Umut Verici!
    Umut Verici!
    3
  • Üzücü!
    Üzücü!
    3
  • Grrr... *@$#
    Grrr... *@$#
    2
  • İğrenç!
    İğrenç!
    1
  • Güldürdü
    Güldürdü
    0
  • Korkutucu!
    Korkutucu!
    0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Brian Koberlein | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 16.10.2026 15:39:26 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: evrimagaci.org/s/1955

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.

Keşfetmeye Devam Et