Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Kanser Cerrahisinin Gelişim Serüveni: Radikal Yöntemler, Başarılı Çözümleri Nasıl Doğurdu?

Kanser Cerrahisinin Gelişim Serüveni: Radikal Yöntemler, Başarılı Çözümleri Nasıl Doğurdu? Cancer Treatment in the 19th Century - Shannon Selin
11 dakika
2,771
  • Onkoloji
  • Cerrahi Onkoloji

Çağımızın en büyük sağlık problemlerinden biri olan kanser, aslında insanlık tarihi kadar eskidir. Hatta kanserin isim babası bile milattan önce yaşamıştır. Kanser için tıp literatüründeki ilk sözcük, Hipokrat zamanında (M.Ö 400'lü yıllarda) kullanılmıştır.

Antik Dönemde Kanser

Hipokrat; şişmiş, kan damarları ile sarılmış tümör, Hipokrat'a kumu kazınca ortaya çıkan yengeci hatırlattığı için karkinos adını vermiştir. Hipokrat döneminde ne elimizdeki tıp kitapları ne de mikroskoplar vardı. Hücre fikrinin ortaya atılmasına ise 1600 yıldan fazla vardı. Bu nedenle Hipokrat'ın kanserin kontrolsüz hücre bölünmesi olduğunu ifade etmesi beklenemezdi. Ancak Hipokrat ve onun kurduğu okulun öğrencileri hastalıklar bilimsel olarak açıklayabileceklerini düşünüyorlardı. Kanser için de bu geçerliydi.

Tüm Reklamları Kapat

O dönemlerde Yunan Uygarlığı'nda akışkan mekaniği çalışmaları yapılmaktaydı ve Arşimed'in keşifleriyle bu çalışmalar doruk noktasına ulaştı. Akışkan mekaniğini Hipokrat Yunan tıbbına da uygulamak istedi. Hastalıkları açıklamada "humor" adı verilen 4 sıvı teorisini kullandı: kan, siyah safra, sarı safra ve balgam. Bu sıvıların dengesi sağlıklı durumun korunması için önemliydi ve bu dengenin bozulması hastalıklara sebep oluyordu.

MS 160'lı yıllarda Roma'da hekimlik yapmış bir Yunan hekimi olan Galen, dört sıvı kuramını daha da geliştirmiştir. Galen, birçok hastalığı dört sıvı kuramına göre sınıflamıştır ve kanseri siyah safra ile ilişkilendirmiştir. Galen, bir hastalığı daha siyah safra ile ilişkilendirmiştir: Depresyon. Depresyon için ortaçağda melankoli terimi kullanılırdı. Adını Yunanca "melas" (siyah) ve "khole" (safra) sözcüklerinden alıyordu. Bu benzerlik, aslında kanserin tedavisi için de önemliydi.

Tüm Reklamları Kapat

Hipokrat, kanserli bir hastada yapılacak en iyi şeyin tedaviden kaçınmak olduğunu yazmıştı. Bunu Galen, siyah safra teorisi ile açıklıyordu. Siyah safra, vücudun her yerinde dolanıyordu ve kanseri kesip çıkardığımızda, hemen geri akacaktı. Romalı cerrah Celsus da aynı fikri paylaşıyordu: "Kanser çıkartıldıktan sonra skar gelişse bile, hastalık nüks edebilirdi." Aslında bu yaklaşım, belki de kanser hastalarına geçici bir iyilikte bulunmuş olabilir. Çünkü o dönemde iyi bir kanama kontrolü veya bugün bile sık olan cerrahi enfeksiyondan hastayı koruyacak bir antibiyotik tedavisi yoktu. Ancak halk arasında kansere yönelik korkuyu da arttıyordu. Çünkü o dönemde otorite olarak tanınan hekimlerin kanserin çaresiz olduğunu söylemesi, siz de takdir edersiniz ki, epey korkutucudur.

Ancak ileri yıllarda Andreas Vesalius'un anatomi çalışmaları ile aslında siyah safra diye bir şeyin olmadığı öğrenildi. 1793 yılında Matthew Baillie, İnsan Vücudunun En Önemli Bazı Parçaları için Hastalıklar kitabında birçok kanseri ele almış, ancak siyah safra ile ilgili bir şey gösterememiştir. Bu durum, cerrahlara kanserin tedavisi için umut vermiştir.

Anestezinin Keşfi

Anestezi öncesi dönemde de John Hunter ve Ashley Cooper gibi yetenekli cerrahlar vardı. John Hunter, özellikle evinin kuytu bir köşesinde hayvanlar ve kadavralar üzerinde çalışmalar düzenliyordu ve kanserleri çevre dokudan iyi bir şekilde ayırıyordu.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

1846 ile 1867 yılları arasında iki büyük keşif, cerrahların ameliyatlarını daha iyi yapabilmelerini ve yaptıkları ameliyatların sonuçlarının daha iyi olmasını sağlamıştır. Bunlardan ilki, anestezinin keşfi idi. 1840'lı yıllardan önce hastalar genelde ameliyatların acı verici olduğunu bilirlerdi. Cerrahlar, ameliyatlarını daha iyi yapabilmek için, ameliyat etmeden önce hastalarına alkol veya afyon verebiliyorlardı. Ancak bu maddeler hastalarda yeterli hissizlik sağlamıyordu. Ayrıca etkinliğinin çok olmamasının yanında bir de yan etkilere sebep oluyordu. Yani zararı kârından daha fazlaydı.

1799 yılında İngiliz kimyacı Humphry Davy, nitrojen ve oksijenin birleşiminden oluşan azot protoksit gazını inhale ettiğinde diş ve baş ağrılarının geçtiğini öne sürdü. Ağrılarının geçmesine ek olarak ise istemsiz gülme krizlerinden sonra ağlamaklı bir ruh haline girip düşüp bayıldığını da belirtmişti. Bu nedenle nitrik oksite "gülme gazı" da denir. Davy bu durumu açıklasa da o dönemdeki hiçbir hekim ona kulak asmamıştı.

1844 yılına gelindiğinde Horace Wells isimli diş hekimi, "Azot Oksit, Canlandırıcı veya Gülen Gazın Solunmasının Ürettiği Etkilerin Büyük Sergisi" (A Grand Exhibition of the Effects Produced by Inhaling Nitrous Oxide, Exhilarating, or Laughing Gas) isimli bir gösteriye rastgelmişti. Bu gösteri, Hartford'da düzenleniyordu. Gösteri sırasında Samuel Cooley isimli bir eczane katibi nitrik oksitle zehirlendi. Bu zehirlenmenin etkisi altında iken bacağını tahta bir masaya çarptı ve hiç tepki vermedi. Ancak dizinde sıyrıklar ve morluklar oluşmuştu. Wells, bu etkiden dolayı nitrik oksitin potansiyel bir analjezik olabileceğini düşündü. Gösterinin ilerleyen günlerinde Wells, nitrik oksik inhale ederek birkaç dişini Dr. John Riggs'e çektirmişti ve hiç ağrı duymadığını belirtmişti.

Kendisi de bu deneyi yapmak istedi. Deney yeri olarak, Boston'daki Massachusetts General Hospital belirlenmişti. Wells burada nitrik oksitin etkilerini tıp fakültesi öğrencilerine göstermek istiyordu. Deney düzeneğindeki bir hatadan ötürü anestezik tam olarak hastaya verilemedi ve hasta çığlıklar atarak kaçtı. Wells, rezil olmuştu; ancak izleyenler arasında eski yardımcısı William T. Morton da vardı.

Morton, eter üzerinde çalışıyordu. Bu deneyi eter ile denemek istedi. Kendi yaptığı basit bir düzenek ile hastaya eteri solutmuş ve diş çekimini ağrısız bir şekilde başarı ile yapmıştır. Daha sonra bu deneyini yerel gazetelerde yayınlamıştır. Gazetelerde bu deneyi okuyan genç cerrah Henry Jacop Bigelow ile arkadaşı John Collins Warren, 1846 yılında eter ile bir gösteri yapmayı planladılar. Gösteri yeri olarak yine Boston'daki Massachusetts General Hospital seçilmişti.

Tüm Reklamları Kapat

1846'da Morton Tarafından Anestezik Olarak Eterin İlk Kullanımı
1846'da Morton Tarafından Anestezik Olarak Eterin İlk Kullanımı
Wikipedia

Bu gösteride William Morton, kendi yaptığı basit düzenek ile Edward Abbott isimli hastadan birkaç nefes eter çekmesini istedi. Abbott uykuya daldıktan sonra J.C. Warren, hastanın boynundan tümörü hasta ağrı duymadan çıkartmayı başardı.

Artık ağrısız ameliyatların yapılacağı çağ başlamıştı.

Antibiyotikler ve Enfeksiyonların Önlenmesi

İkinci büyük gelişme ise, ameliyat sonrası ölüm riski yaratan enfeksiyonların önlenmesi ile ilgiliydi. 1865 yılında Joseph Lister, enfeksiyonların ortadan kaldırılması ile ilgili deney yapmayı düşündü. Deneydeki fikrin temeli, Louis Pasteur'ün havayla temasta bırakılan et suyunun bulanık hale gelmesinin nedeninin havadan et suyuna geçen bakteriler olduğu önermesiydi.

Cerrahi yara da bir nevi et suyuydu. mikroorganizmaların büyümesi için verimli bir ortam sunuyordu. Lister yara bölgesindeki enfeksiyonun önlenmesi için havayı ortadan kaldırmak yerine yarada mikroorganizmaların yaşamasını engelleyecek bir malzeme uygulanabilir diye düşündü.

Tüm Reklamları Kapat

Bu, cerrahi antisepsinin keşfiydi. Hemen bu fikrini hasta üzerinde denemek için komşu kasabadaki kanalizasyon işcilerinin atıkları yıkamak için kullandıkları karbolik asit içeren ucuz sıvıdan edindi. Bu karbolik asit içeren sıvıdan hemen bir merhem yaptı ve hastalara uyguladı.

Birkaç yıl sonra kolundan ciddi bir şekilde yaralanmış bir çocuk, Lister'in kliniğine getirildi. Yara, kirli durumdaydı. Yani enfeksiyon riski çok yüksekti ve kolun kesilmesi gerekiyordu. Ancak Lister kesmedi. Kendi merhemini çocuğun koluna uyguladı ve yara yerini sargılar ile kapattı. İlerleyen günlerde yara daha da kötü bir duruma gelmiş ve abse oluşmuştu. Lister daha yüksek dozla merhemini sürmeye devam etti. Yara bir süre daha kötüye gitti ancak birdenbire kurumaya başladı. Sargılar çıkarıldığında deri iyileşmişti.

Joseph Lister
Joseph Lister
BilgiUstam

Anestezinin ve antisepsinin keşfi ile birlikte artık "cerrahlar çağı" başlamıştı. Anestezi ve antisepsi sonrası dönemde kanser cerrahisinde özellikle 3 cerrah öne çıkmıştır: Theodor Bilroth, William Stewart Halsted ve W. Sampson Handley.

Kanser cerrahisi için yukarıda saydığımız isimlerin hepsi önemlidir, ama biz bu yazımızda Halsted'e dikkat çekmek istiyoruz.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Guatemala Huehuetenango Yöresel Kahve 250 gr.

The Coffee Belt Guatemala Huehuetenango Yöresel Kahve 250 gr.

Dünyanın en sevilen kahveleri arasında yer alan Guatemala Huehuetenango, 1350 metre yükseklikte yetişen bir kahve. Sağlam ve katı bir gövdeye sahip Guatemala kahvesi hafif tatlı aromaları ile öne çıkıyor. Fincan notlarına olgun sulu portakal ve çikolata tatlarının eşlik ettiği kahve günün her saatinde keyifle içilebilir.

The Coffee Belt Nedir?

Kahve, kuzeyde yengeç, güneyde oğlak dönencesi boyunca uzanan ve Ekvator’a paralel bir kuşak oluşturan bölgede yetişir. Buna kahve kuşağı (Coffee Belt) denir. Onlarca farklı ülkenin sıralanarak oluşturduğu bu kuşakta, en seçkin kahveleri sizin için seçip titizlikle kavuruyoruz. The Coffee Belt yüksek kaliteli %100 orijin kahve çeşitleri ve blend (harman) kahveleri ile her zaman seçkin, her zaman taze.

Neden The Coffee Belt?

The Coffee Belt kahve çeşitlerimizde %100 o bölge ve ülkeye ait yüksek kaliteli kahve çekirdeklerini seçtik. Daha temiz ve lezzetli bir kahve deneyimi için çiğ çekirdek kahvelerde belli oranda bulunan kusurlu (defekt) kahve çekirdeklerini ayıkladık.

Taze Kavrulmuş Kahve

Her ülke ve bölgenin kahve çekirdekleri farklı karakteristik özelliklere sahiptir. Kahvenin içerisinde yer alan aromaları daha iyi ortaya çıkartmak için çekirdeğin karakteristik özelliğine, ülkenin ve bölgenin yapısına göre en iyi kıvamda taze taze kavurduk.

The Coffee Belt markalı kahvelerimizi “The Coffee Belt Roasting”de haftalık olarak kavurup sipariş anında taze taze paketliyoruz!

İçtiğin her yudum kahve nefis keşiflere dönüşsün diye.UYARI: Bu ürün, müşterilerimizin tercihine göre özel olarak öğütülerek (veya hiç öğütülmeden) temin edilmektedir; yani müşteri talebine özel olarak hazırlanmaktadır. Bu nedenle lütfen sipariş notlarına talep ettiğiniz öğütme türünü ekleyiniz:

  1. Çekirdek (Öğütme İstemiyorum)
  2. Filtre Kahve Makinesi,
  3. Espresso (Öğütülmüş),
  4. French Press,
  5. Moka Pot,
  6. Hario V60,
  7. Aeropress,
  8. Metal Filtre,
  9. Chemex – Pour Over.

Tercih belirtilmemesi halinde öğütülmemiş çekirdekler gönderilecektir ve tarafınızdan öğütülmesi veya değirmen olan bir yerde öğüttürülmesi gerekecektir.

Devamını Göster
₺115.00
Guatemala Huehuetenango Yöresel Kahve 250 gr.

William Stewart Halsted ve Kanser Cerrahisi

William S. Halsted, 1852 yılında New York'ta doğdu. Lise eğitimini Phillips Akademisi'nde bitirdikten sonra, Yale Koleji'ne kaydoldu. Kolejin son senesinde tıbba ilgi duymaya başladı. Özellikle anatomiye hayranlık duyuyordu. Kolej bittikten sonra cerrah olmaya karar verdi ve 1874 yılında Columbia Üniversitesi Cerrahlar ve Doktorlar Koleji'ne (İng: "Columbia University College of Physicians and Surgeons") kaydoldu.

1870'lerin ortalarında Columbia'da eğitimine devam ederken, New York'taki Bellevue hastanesinin giriş sınavını kazandı ve cerrahi kliniğinde göreve başladı. Okul ile klinik arasında sürekli git gel yapıyordu. En sonunda Halsted, tükenmeye başladı. Tıp okulunu bitirdiğinde birkaç hafta inzivaya çekilmişti. İnziva sonrası Halsted, tüm enerjisi ile kliniğine dönmüştü. Halsted, klinikte birçok cerrahi operasyona katıldı.

Bu cerrahi operasyonlarda barbarca teknikler kullanılıyor, sterilizasyona hiç dikkat edilmiyordu. Hatta yere düşen neşterler dahi hafifçe silindikten sonra kullanılmaya devam ediyordu. Halsted, bu dehşet verici dünyayı bırakarak daha modern tekniklerin uygulandığı klinikleri ziyaret etmek için Avrupa'ya seyahat etti. Aslında bir bakıma şanslıydı. Çünkü Halsted'in Avrupa'yı ziyaret ettiği dönemde, Theodor Bilroth ve Richard von Volkmann gibi birçok cerrah, kanser cerrahisinin temellerini atıyordu.

Kokain ve Cerrahi

Halsted, birçok Avrupa şehrindeki cerrahi klinikleri gezdi. Bu gezileri sırasında Lister'in karbolik spreylerini, Volkmann'ın meme kanserindeki cerrahi tekniklerini ve daha birçok yenilikleri gördü. Halsted tekrardan cerrahlık yapma isteği ile dolmuştu. Amerika'ya döndüğünde sayısız ameliyat gerçekleştirdi. Kariyer basamaklarını tırmanırken, kokain isimli yeni bir anestezik madde ile ilgili bir makale okudu.

İlaç ucuzdu ve uygulaması da kolaydı. Halsted, hastalarına vermeden önce kendi üzerinde denedi. Kokain, geçici bir uyuşma etkisi göstermişti. Ancak tek etkisi bu değildi. Kokain Halsted'e yorulmazlık özelliği kazandırmıştı. Uyku isteği azalmış, daha çok şey düşünebilir hale gelmişti. Giderek artan kokain bağımlılığına rağmen, sıkı disiplini ile cerrahi kariyerini korumayı başardı. Gönüllü olarak bir süre senatoryumda tedavi gördü ancak bu senatoryumdan da morfin bağımlısı olarak çıktı. Çünkü kokain bağımlılığını yenmesi için morfin vermişlerdi.

"Radikal" Cerrahi

Tam bu sıralarda Halsted, yeni kurulan Johns Hopkins Hastanesi'nin kadrosuna katılmak üzere davet edildi. Halsted, Johns Hopkins'te mükemmel işler başardı. Birçok yetenekli cerrah yetiştirdi. Yine Johns Hopkins'te kanserin "kökünden" çözümü için radikal cerrahi yöntemlerini geliştirmeye başladı. Bu cümledeki "kökünden" kelimesinin tırnak içinde olmasını nedeni, radikal kelimesinin Latince kök anlamına gelen "radix" kelimesinin türetilmesidir. Halsted, kanserin vücuttan kökünden sökülerek atılabileceğini düşünüyordu.

Aslında Halsted, radikal cerrahinin mucidi değildi. O, seleflerinin geliştirdiği fikirleri miras almış ve nihai kusursuzluğa taşımıştı. Seleflerinden bir tanesi Charles Moore'du. Moore, yaptığı meme kanseri ameliyatlardan sonra tekrarlayan kanserlerin tekrarladıkları yerleri not etmeye başladı. Kanserin başlangıç bölgesini, sınırlarını, cerrahi yapılan alanı ve kanserin nüks ettiği alanı işaretlemeye başladı. Noktalar biriktikçe Moore kanserin nüks ettiği yerlerin cerrahi sınırın hemen kenarında olduğunu fark etti. Bu nedenle daha radikal yöntemler denenmesi gerekiyordu.

Bir diğer selefi ise, Richard von Volkmann'di. Halsted, Almanya ziyaretleri sırasında Volkmann'in kanserin geri dönmemesi için pektoralis minor kasını da çıkarttığını görmüştü. Halsted, bu fikirleri daha da genişletti ve pektoralis minor ile önce omuz hareketleri için önemli olan pektoralis major kasını da çıkartmayı düşündü. Halsted bu ameliyata radikal mastektomi (meme dokusunun çıkarılması işlemi) adını verdi.

Radikal Yöntemler, Etkili Tedavileri Doğurdu!

Ancak kanser Halsted'in bu acımasız yöntemine rağmen tekrar nüksedince Halsted, daha radikal olmaya karar verdi ve göğüs duvarında daha derinlere inmeye, köprücük kemiği ve onun üstündeki lenf düğümlerini de çıkartmaya başladı.

Halsted'in öğrencilerinden bazıları ise Halsted'ten daha acımasız yöntemler geliştirmişlerdi. Kanserin nüksetmesi yerine hastaya daha da sıkıntı veren, kolun omuzdan kesilip alınması gibi cerrahiler uygulamaya başlamışlardı. Tabii ameliyat sonrası da hastalarda büyük sıkıntılar baş gösteriyordu. Koltuk altı lenf düğümlerinin alınması kolun lenfatik dolaşımını bozmaktaydı ve fil hastalığı denilen elefantiyazis gelişmekteydi.

Tüm Reklamları Kapat

Görüldüğü gibi yöntem acımasızdı, ancak işe yarayıp yaramadığı, cevaplanması gereken bir soruydu. Çünkü Halsted ve öğrencileri her meme kanseri olan hastaya evre gözetmeksizin aynı ameliyatı uyguluyordu ve yukarıda da belirttiğimiz gibi hastalarda ciddi sorunlar ortaya çıkıyordu. Bu nedenle hastaların izlenmesi, beş ya da on yıl boyunca hayatta kalıp kalmadığının belirlenmesi gerekmekteydi. 1898'de Amerikan Cerrahi Birliği konferansında Halsted verilerini sunmuştu. Bölgesel nüks oranlarında bir azalma olsa da ameliyat ettiği 76 kadından sadece 40 tanesi 3 yıldan uzun süre yaşamıştı.

1907 yılında Halsted'in elinde daha fazla sayıda veri vardı. Ayrıca bu sefer hastaları lenf düğümlerindeki yaygınlığa göre de sınıflamıştı. Verilerinde kanseri koltuk altı ve boyundaki lenf düğümlerine yayılmayan 65 kadından 45 tanesi 5 yıldan uzun süre hayatta kalmıştı. Lenf düğümü metastazı olan 40 hastadan ise sadece 3 tanesi 5 yıldan uzun süre hayatta kalmıştı. Bu veriler radikal mastektominin büyüsüne gölge düşürmeye başlamıştı. Artık meme kanserinde zahmet verici ameliyatların çok büyük bir fayda oluşturmadığı düşünülmeye başlanmıştı. Onun yerine kanserin ameliyat öncesi yaygınlığına odaklanmanın zamanı gelmişti.

Radikal Mastektomi
Radikal Mastektomi
Wikipedia

Halsted, kendi yöntemini uygulamaya devam etti. Meme kanseri sonrası diğer organ ve yapılara da geçti ve bunlarla ilgili de parlak cerrahi yeniliklere adım attı. Alanında başarılı birçok cerrah yetiştirdi. Yetiştirdiği cerrahlar da kendisi gibi kanser cerrahisi alanında önemli işlere imza attı.

Santral Yerleşimli Meme Kanserinde Modifiye Radikal Mastektomi
Santral Yerleşimli Meme Kanserinde Modifiye Radikal Mastektomi
UpToDate

Şu an dünyada Halsted'ten miras kalan radikal mastektominin daha ılımlı versiyonları uygulanmaktadır. Bu ılımlı versiyona "Modifiye Radikal Mastektomi" denir. Özel durumlar haricinde kaslar yerinde bırakılır. Koltuk altı lenf düğümleri gruplara ayrılır ve hastanın kanserinin evresine göre bu lenf düğümleri çıkartılır. Son dönemlerde cilt koruyucu ve meme başı koruyucu cerrahiler de yapılmaktadır. Tabii yapılan ameliyatlara göre cerrahi sonrasında radyoterapi veya kemoterapi de verilebilir. Ağrılıklı olarak meme kanseri ile ilgili yazsak da diğer organlar için de benzer durumlar söz konusudur. Başka organlara yayılmış birçok kanser için ise artık cerrahi ilk seçenek değildir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
7
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 11
  • Tebrikler! 5
  • Muhteşem! 4
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • S. Mukherjee, et al. (2012). Tüm Hastalıkların Şahı. ISBN: 9786056260483. Yayınevi: Domingo Yayınevi.
  • Cancer. History Of Cancer Treatments: Surgery. Alındığı Tarih: 15 Ekim 2021. Alındığı Yer: Cancer | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. William T. G. Morton. (24 Mayıs 2004). Alındığı Tarih: 21 Ekim 2021. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Horace Wells. (31 Temmuz 2004). Alındığı Tarih: 21 Ekim 2021. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • E. W. Straus, et al. (2009). Tıbbi Mucizeler - Tıp Tarihinden Yaşamı Değiştiren 100 Gelişme. ISBN: 9789944083744. Yayınevi: Domingo Yayınevi.
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/12/2022 09:15:36 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11055

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Doğa Yasası
Sosyal
Müzik
Sahte
Cinsiyet
Yanlış
Biyokimya
Wuhan Koronavirüsü
Astronomi
Evrimsel Biyoloji
Çeşitlilik
Manyetik
Su Ayısı
Karanlık Madde
Obezite
Kimya Tarihi
Lgbt
Tedavi
Avcı
Göğüs Hastalığı
Doğru
Savunma
Önlem
Nasa
Atmosfer
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
H. T. Kiriş, et al. Kanser Cerrahisinin Gelişim Serüveni: Radikal Yöntemler, Başarılı Çözümleri Nasıl Doğurdu?. (6 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 8 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/11055
Kiriş, H. T., Bakırcı, Ç. M. (2021, November 06). Kanser Cerrahisinin Gelişim Serüveni: Radikal Yöntemler, Başarılı Çözümleri Nasıl Doğurdu?. Evrim Ağacı. Retrieved December 08, 2022. from https://evrimagaci.org/s/11055
H. T. Kiriş, et al. “Kanser Cerrahisinin Gelişim Serüveni: Radikal Yöntemler, Başarılı Çözümleri Nasıl Doğurdu?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 06 Nov. 2021, https://evrimagaci.org/s/11055.
Kiriş, Hakan Turan. Bakırcı, Çağrı Mert. “Kanser Cerrahisinin Gelişim Serüveni: Radikal Yöntemler, Başarılı Çözümleri Nasıl Doğurdu?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, November 06, 2021. https://evrimagaci.org/s/11055.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.