Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Kadın Avcılar: Atalarımızda Kadınların Rolü Sadece Toplayıcılık ve Bebek Bakımı Değildi; Kadınlar, Avlanıyorlardı da! Bunda Şaşırtıcı Olan Ne?

Kadın Avcılar: Atalarımızda Kadınların Rolü Sadece Toplayıcılık ve Bebek Bakımı Değildi; Kadınlar, Avlanıyorlardı da! Bunda Şaşırtıcı Olan Ne?
9000 yıl önce And Dağları'nda avlanan avcı kadınları gösteren bir çizim
Matthew Verdolivo
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, Science Magazine isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

And Dağları'nın tepelerinde keşfedilen bir gömü alanında, 9000 yıl öncesine ait kemikler bulundu. Kemiklerin yanında 20 taştan oluşan mızrak uçları ve bıçaklar gömülmüştü. Tüm arkeolojik veriler, üst düzey bir avcının bedeni olduğuna işaret ediyordu ve Davis'teki Kaliforniya Üniversitesi'nden arkeolog Randy Haas'a göre ekipteki herkes, kemiklerin nasıl da iri ve güçlü bir erkeğe ait olması gerektiğini konuşuyorlardı. Kemikleri inceleyen, Arizona Üniversitesi biyoarkeologlarından Jim Watson oldu. Watson, kemiklerin ince ve hafif olduğunu keşfetti. Haas'a şöyle dedi: "Galiba sizin avcı bir kadın."

Bunun üzerine konuyu daha derinlemesine inceleyen araştırmacılar, gerçekten de bu üst düzey avcının bir kadın olduğunu doğruladılar. Bu durum, uzun yıllardır süregelen "avcı erkek" veya "erkek avcıdır" olarak özetlenen hipotezi çürütüyor. Amerika kıtasında yapılan diğer incelemeler de, en az 10 ayrı kadının av aletleriyle gömüldüğünü ve avcı olduklarını doğruladı. Norman'daki Oklahoma Üniversitesi'nden arkeolog Bonnie Pitblado şöyle diyor:

Bu bulgunun bize verdiği mesaj, kadınların da her zaman avlanabilecek oldukları ve hatta gerçekten de avlandıklarıdır.

"Erkekler avcıdır." görüşünü yaygınlaştıran hipotez, 1966 yılında Chicago'da düzenlenen önemli bir sempozyumda ileri sürülmüştür. Bu sempozyumda çıkan ortak görüş, insan evriminde kadının toplayıcı, erkeğin avcı rolünü üstlendiği yönündedir. Önemli bir diğer çıkarımsa, bu iki rolün çok nadiren birbiriyle yer değiştirdiğidir. O günden bugüne bazı araştırmacılar bu indirgemeci hipoteze karşı çıkmışlardır; özellikle de yakın geçmişte bulunan ve Vikingler arasındaki savaşçı kadınlara ait kalıntılar, bu itirazları güçlendirmiştir.[1] Ancak avcı kadınlara ait arkeolojik bulgular çok daha kısıtlıdır. Özellikle de günümüzde Tanzanya'daki Hadza kabilesi ile Güney Afrika'daki San kabilesinin avcılarının her zaman erkek olması, sadece erkeklerin avcı olduğuna yönelik inancı güçlendirmiştir. Bu kültürlerde erkekler iri hayvanları avlarlar, kadınlar ise tüber, meyve, yemiş ve tohum toplarlar.

Haas ve ekibi, Aymara'dan yerel araştırmacılarla işbirliği yaptıklarında, aslında kadın avcılar üzerine bir çalışma yapmayı planlamıyorlardı. Peru'nun güneyinde, 3925 metre rakımda bulunan Wilamaya Patjxa arkeolojik alanında 6 kişiye ait kemikler bulmuşlardı. Bunların ikisi taş aletlerle gömülmüşlerdi. Muhtemelen 17-19 yaşlarında olan birisi, 4 adet mızrak başı, birkaç kama, olası bir bıçak ve hayvanların derisini yüzmekte ve parçalamakta kullanılan kesici aletlerle gömülmüştü. 20 taş mızrak ucu ve hayvan postlarını boyamakta kullanılan toprak boyası, bu kişilerden birinin kalça kemiğinin tepesine özenle yerleştirilmişti. Bu, kemiklerin sahibi hayattayken bu aletlerin deriden bir kese içerisinde taşınmış olabileceğini göstermektedir. Kese, zaman içerisinde parçalanarak dağılmıştır. 25-35 yaşlarındaki diğer kişi ise 2 mızrak ucuyla gömülmüştür. Ayrıca gömüldükleri yerde Ant geyiği ile vicuña veya guanaco gibi devemsilere ait kalıntılar da bulunmuştur.

Araştırmacılar, Davis'teki Kaliforniya Üniversitesi'nden eş yazar Glendon Parker ile birlikte geliştirdikleri yeni bir adli yöntemi kullanarak kemiklerin cinsiyetini belirleyebilmektedirler. Bu teknikte kişilerin diş enamelleri incelenerek, amelogenin isimli proteinin kadınlarda mı yoksa erkeklerde mi bulunan versiyonu olduğu tespit edilebilmektedir. Etkileyici miktarda aletle gömülen kemikler, bir kadına aitti; diğeri ise erkekti. Kadının dişlerinden alınan karbon ve azot izotopları, kadın avcının tipik bir avcının yaptığı gibi hayvan eti ve bitkilerle beslendiğini göstermiştir.

Araştırmaya katılmayan diğer bilim insanları da sonuçları son derece tatmin edici buluyor. Örneğin Berkeley'deki Kaliforniya Üniversitesi'nden arkeolog Meg Conkey şöyle diyor:

Bu bulgu, tartışmaya yer bırakmayan bir kanıttır. Elbette şüpheciler, bunun milyonda bir olduğunu iddia edecektir.

Haas, bu endişeleri çalışma başlangıcında öngörmüştü: Amerika kıtasındaki 8000 yıldan daha eski 107 diğer gömü sahasını kapsayan çalışmalarında, av aletleriyle gömülmüş 10 kadın ve 16 erkek bulundu. Science Advances dergisinde yayınlanan bu meta-analiz, insanın erken atalarında avcılığın cinsiyetle ilişkili olmayan bir kavram olduğunu iddia etmektedir.[2]

Wyoming Üniversitesi'nden Robert Kelly, bulgunun başarısını alkışlıyor ;ancak bunun diğer potansiyel vakalara genellenebileceğini düşünmüyor. Bir beden ile gömülmüş aletlerin, o aletlerin illâ o kişi tarafından hayattayken kullanıldığını garanti etmediğine dikkat çekiyor. Örneğin kemikleri bulunanlar arasında iki kız çocuğu da var ve onlar da aletlerle gömülmüşler. Bedenlerle gömülen aletler, erkek avcıların acılarını ifade etmekte kullandıkları bir hediye de olabilir.

Pitblado, gömülen aletlerin hepsinin kadınlara ait olmasa bile, meta-analizlerinin kadınların uzun bir süredir avlanabildiklerinin göstergesi olduğunu ve daha fazla kanıt için nerelere bakabileceğimizi öğrenebileceğimiz bir araç olduğunu vurguluyor. Şili Üniversitesi'nde insan ekolojisi üzerine çalışan Eugenia Gayo da bu görüşe katılıyor:

Bu tür araştırmalar, "Hangi çevre şartları altında hem kadınlar hem erkekler avlandı?" gibi soruların cevabını yanıtlamamızı sağlayabilir.

Pitblado, kadınların da avlanabilmesinin şaşırtıcı olmadığını da ekliyor:

Bu kadınlar, And Dağları tepelerinde, 4000 rakımda ömürleri boyunca yaşıyorlardı. Eğer bunu yapabiliyorsanız, elbette bir geyiği de avlayabilirsiniz.

Evrim Ağacı Perspektifi

Evrim Ağacı olarak biz de kadın avcıların olmasını hiçbir şekilde şaşkınlıkla karşılamıyoruz; hatta kadınlar arasında avcılar, hatta ortalama bir erkekten bile başarılı avcıların olabileceği konusunun neden şaşırtıcı olduğunu anlamakta güçlük çekiyoruz. Ortalamada bir erkek, bir kadından fiziksel olarak daha iri ve daha kaslı olsa da, kadınların kas ve güç ortalaması da bir avcı olabilmek için fazlasıyla yeterlidir; ayrıca tür içi çeşitlilik dolayısıyla ortalamanın çok üstünde olabilecek kadınlar, ortalama bir erkekten çok daha başarılı bir avcı olabilir.

Kadınların genellikle avlardan uzak durmasının (veya tutulmasının) nedeni, türümüzde sadece kadınların yavru taşıyabilmesi olarak da görülebilir. Kadınların ava katılmaları (ve bu sırada yaralanmaları veya ölmeleri), yavru bakımını ciddi düzeyde riske atacak bir davranış olacaktır. Bu, fiziksel olarak mümkün olsa da, yavrularını üretemeyen soy hatları hızlı bir şekilde elenecektir. Yani kadınların "toplayıcılık" nitelikleri, kimi zaman ima edildiği gibi onların "evlerinin başında, hanım hanımcık" olmalarından değil, türümüzün devamlılığının mihenk taşı olan (ve avcılıktan kat kat zor bir iş olan) yavru üretimini sağlıyor olmalarındandır.

Erkekler, harcanabilir yapıdadır. Her erkek, pek zahmet etmeden yavru üretimine katılabilir; sonrasında ölse de tür, bundan bir kadının ölümü kadar etkilenmeyecektir. Bir başka erkek kolaylıkla sperm üretebilir. Ancak kadınların doğum yapamadan hayatta kalma ihtimalinin düşmesi, türün devamlılığı için ölümcüldür. Bu nedenle insan toplumlarında erkeklerin daha riskli olan avcılığı üstlenmesi son derece anlaşılırdır. Zaten erkekler kaslı oldukları için avcı değillerdir; avcı olabilecek kadar harcanabilir yapıda oldukları için, doğal ve cinsel seçilim ile daha kaslı ve güçlü olacak biçimde şekillenmişlerdir.

Dolayısıyla bu bulgunun, her ne kadar türümüzün bütün coğrafyalardaki iş yükü dağılımını yansıtmama ihtimali çok yüksek olsa da, belli coğrafyalarda büyük öneme sahip olan kadın avcıların varlığını hatırlatması önemli ve heyecan vericidir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 12
  • Muhteşem! 6
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • İnanılmaz 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Umut Verici! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Science Magazine | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/11/2020 08:53:19 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9524

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Hominidae
Uçma
Çin
Memeli
Mantar
Uçuş
Evrimsel Biyoloji
Bilgisayar
Galaksi
Sosyal Mesafelendirme
Epidemik
Antropoloji
Epigenetik
Alkol
Viral
Madde
Dinozorlar
Koronavirüs
Kan
Kimya
Yemek
Nöron
Canlılık
Evrenin Genişlemesi
Ağız
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Apollo projesini gerçekleştirmekten daha zor bir şey varsa, o da projeyi sahteymiş gibi göstermektir. Apollo projesi gerçektir ve biz, Ay'a ayak bastık. İnsanlar gerçek olanı kabul etmektense, komplo teorilerine güvenmeyi tercih ediyorlar ve bunu çok seviyorlar.”
Neil Armstrong
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol