Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

İnsan Bedeni ve Zihni, Mars Yolculuğuna Hazır mı? Mars'a Gitmek İstiyorsak, İnsan Bedenin Aşması Gereken Engeller Nelerdir?

İnsan Bedeni ve Zihni, Mars Yolculuğuna Hazır mı? Mars'a Gitmek İstiyorsak, İnsan Bedenin Aşması Gereken Engeller Nelerdir?
5 dakika
3,366
  • Uzay Mühendisliği
  • Psikiyatri

İnsanlık uzay mücadelesinde Mars yolculuğuyla yeni bir adım atmaya hazırlanıyor. Ancak yolcuğun güvenle gerçekleştirilebilmesi için insan bedeninin aşması gereken engeller var. Bu zamana kadarki uzun süreli insanlı uzay görevleri genellikle 4-7 ay arası sürdü. Uzayda tek gidişte en uzun süreyi geçiren Valeri Polyakov, Mir Uzay İstasyonu'nda 437 gün kaldı. İnsanlı Mars görevleri için planlanan süre ise 6 ay gidiş, 18 ay yüzeyde kalma ve 6 ay dönüş olmak üzere 900 günden fazla. Sadece Mars yüzeyine varıp hemen geri dönmek istense bile en iyi şartlarda 400 günden fazlasına ihtiyacımız var. Böylesi uzun sürecek bir yolculukta mikro-kütleçekimi altında insan vücudunun göstereceği fizyolojik değişiklikler, radyasyon maruziyeti ve uzun süreli izolasyon ortamının yaratacağı sonuçlar aşmamız gereken engellerin önde gelenlerini oluşturuyor.

Mikro-kütleçekimli (ya da "ağırlıksız") ortamda fizyolojimiz değişime uğrar. Vücut sıvıları yer değiştirir, buna bağlı olarak kalp atım ve solunum mekanizmalarında, kan hücre sayılarımızda, hatta göz içerisinde bile çeşitli değişiklikler meydana gelir. Yine de insan bedeni birçok değişikliğe birkaç gün gibi kısa süre içerisinde adaptasyon (daha doğru ifadesiyle aklimasyon veya modifikasyon) sağlayabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Mars Görevlerinde 3 Temel Zorluk

Kas ve Kemik Erimesi

Diğer fizyolojik değişikliklerin aksine, oldukça uzun sürecek bir Mars yolculuğunda, mikro-kütleçekimi altında adaptasyonda sorun yaşanabilecek önemli bir fizyolojik değişiklik var: Kemik yoğunluğu ve kas kitlesinde azalma. Yeryüzünde ağırlığımızın büyük çoğunluğunu taşıyan bel ve bacak kaslarımız, ağırlıksız ortamda eski işlevini yitirir ve giderek zayıflar. Kısa süreli uçuşlarda astronotların kas kitlelerinde %10-20 azalma olur. Bu oran uzun süreli uçuşlarda, gerekli önlemler de alınmazsa %50’ye kadar çıkabilmektedir. Kaslardaki zayıflama, Dünya yüzeyine dönüşte duruş ve hareket bozukluklarına yol açabilir ve kasların eski gücüne kavuşması birkaç ayı bulabilmektedir.

Kaslar gibi kemiklerimiz de üzerindeki yük azaldığında zayıflamaya başlar. Kemik yapımında görev alan hücrelerin (osteoblast) işlevleri azalır ve kemik yıkımında rol oynayan hücrelerin (osteoklast) aktivitelerinde artış gözlenir. 1 aylık bir ağırlıksız ortam maruziyeti femur kemiğinde %1-%1,5 kayba yol açar. Bu oran, 6 aylık görevlerde %10’a kadar çıkabilmektedir. Kemik dokunun onarılması ve eski yoğunluğuna dönmesi ise 4 yıla kadar uzayan bir süreçte devam eder.

Tüm Reklamları Kapat

Artan kemik yıkımı, kemik dokunun zayıflaması dışında başka bir soruna daha yol açar. Yıkım sonrası açığa çıkan kalsiyum kana geçer ve böbreklerde kalsiyum taşları oluşum riskine sebep olur. Kas ve kemik yıkımının önüne geçmek için astronotlar uzay görevleri boyunca yoğun bir egzersiz programına tabi tutulur, D vitamini ve kalsiyumca zengin gıdaların beslenme programında olmasına dikkat edilir ve gerekiyorsa ilaç tedavileriyle desteklenir.

Radyasyon Maruziyeti

Bir diğer önemli engel ise radyasyon maruziyeti. Radyasyon, Dünya'mızın koruyucu manyetik alanından uzaklaşılan her uzay görevinde ciddi bir tehdit oluşturur. Uzay boşluğundaki radyasyon kaynakları 3 başlıkta toplanır:

  • Dünya’nın manyetik alanı içerisinde sıkışmış parçacıklar (Van Allen kuşakları),
  • Güneş enerjili parçacıklar ve
  • Galaktik Kozmik Radyasyon (GKR).

Mars yolculuğu sırasında daha çok sorun yaratabilecek olan kaynaklar, uzun süreli düşük doz GKR maruziyeti ve Güneş Parlamaları ya da koronal kütle atımları (İng: "coronal mass ejections") esnasında Güneş’ten yayılan parçacıklardır. Galaktik kozmik radyasyon, Güneş Sistemi dışından gelen insan vücudu için riskli, yüksek enerjili ve yüksek penetrasyon yeteneğine sahip parçacıklardan oluşur. Güneş enerjili parçacıklar ise Güneş Parçacık Olayları (İng: "Solar Particle Events") sırasında Güneş'ten yayılan yüksek enerjili parçacıklar içerir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Radyasyonun insan vücudu üzerinde çeşitli etkileri vardır. Kısa dönemde, alınan dozun şiddetine bağlı ciltte yaralar, mide bulantısı, kusma gibi bulgulardan ölüme kadar değişebilen akut radyasyon sendromuna sebep olur. Uzun dönemde ise etkisi genellikle dozdan bağımsızdır. Dokular ve hücreler üzerinde oluşan hasarların uzun dönem sonuçları (katarakt, çeşitli doku kanserleri vb.) görülür.

NASA tarafından, bir astronotta radyasyon maruziyetine bağlı ölüme yol açabilecek hastalık gelişme riskinin üst sınırı %3 olarak kabul edilmiştir. ABD içerisinde radyasyon maruziyet sınırı ise yıllık 50 milisievert (mSv) olarak belirlenmiştir. Radyasyon maruziyeti riski taşıyan işlerde çalışanlarda (pilotlar, kabin ekipleri, radyoloji teknisyenleri vb.) yıllık ortalama maruziyet 1-5 mSv iken Uluslararası Uzay İstasyonu'nda 6 aylık bir çalışmada astronotların maruziyeti ortalama 80 mSv olur.

Mevcut uzay gemisi yapılarıyla 30 aylık bir Mars görevinde astronotların radyasyon maruziyeti 900 mSV’den fazla, limitlerin çokça üzerinde olacağı hesaplanıyor. Dolayısıyla radyasyon maruziyeti de Mars yolculuğu sırasında insan vücudunun yaşayacağı zorluklar arasında önemli bir yer tutuyor. Radyasyonun ne olduğu ve farklı türlerinin etkileri hakkında daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

İzolasyon ve İnsan Psikolojisi

Mars yolculuğunda astronotları uzun sürecek bir izolasyon ortamı bekliyor. Uzun süreli kapalı kalınan ortamlarda çeşitli uyum sorunları, duygudurum bozuklukları, kişilik ve düşünce bozuklukları ortaya çıkabiliyor. Rus gözlemciler tarafından uzun süreli (özellikle 4 aydan uzun süren) uzay görevlerinde kişilerde astenik bulguların (fiziksel bir etki olmadan sürekli yorgun hissetme, motivasyonu sağlayamama, enerjisiz ve isteksiz olma durumu) ortaya çıkabildiği belirtilmiştir. Mars yolculuğuna benzer uzun süreli izolasyon ortamının mevcut olduğu Antarktika görevlerine katılan kişilerde de psikotik ataklar, kaygı bozuklukları, depresyon gibi psikiyatrik durumlar raporlanmış.

Astronotlar, şu anki uzay görevlerinde düzenli olarak psikiyatrik değerlendirme ve desteklere tabi tutuluyor. Aileleriyle, arkadaşlarıyla ve psikolojik destek ekipleriyle düzenli olarak görüşme imkânı buluyorlar. Ancak iletişim bağlantı sürelerinin giderek uzayacağı veya bağlantı sorunlarıyla iletişim kurmakta güçlük çekilme riski olan bir görev sırasında psikolojik destek sağlayabilmek için nasıl bir yol izlenmesi gerektiği, oluşabilecek psikiyatrik hastalıkların önüne nasıl geçileceği, görev ekibi içerisinde oluşacak gerilimlerin, iletişim kopukluklarının nasıl yönetileceği ve ekipteki görev motivasyonunu korumayı ne kadar başarabileceği çözülmesi gereken mental problemler olarak önümüzde duruyor.

Tüm Reklamları Kapat

Sonuç

Elbette Mars yolculuğu sırasında karşılaşılabilecek sorunlar bu kadarla sınırlı değil. Yukarıda sayılanlara ek olarak, uzun sürecek bir yolculuktan sonra ağırlıksız ortamdan, Dünya’nın yaklaşık üçte biri yerçekimine sahip bir yüzeye geçişi astronotların tolere edip edemeyeceği, görev sırasında olası bir yaralanma veya tıbbi acil olması durumunda nasıl müdahale edileceği, olası bir tıbbi acilde yer ekibinden destek alınması gereken durumlarda irtibatın ne kadar gecikmeli yaşanacağı veya tıbbi bilgilerin ne kadar sürede ulaştırılabileceği, uyku-uyanıklık döngüsünün düzenlenebilmesi ve uykusuzluğa bağlı oluşabilecek yorgunlukların yaratacağı sorunların engellenmesi gibi daha birçok soruna kafa yoruluyor ve alternatif çözüm yolları geliştirilmeye çalışılıyor.

Mars'a kalıcı olarak gitmek bir yana dursun, geçici görevler bile son derece zorlu ve insanlığın sınırları sonuna kadar itmesini gerektirecek. Tüm bu zorluklara rağmen, Mars'a neden gitmemiz gerektiğini merak ediyorsanız, buradaki yazımızı okuyabilirsiniz.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
47
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İçerikle İlgili Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 16
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 6
  • İnanılmaz 6
  • Muhteşem! 4
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Umut Verici! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Üzücü! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • G. Clément. (2011). Fundamentals Of Space Medicine. ISBN: 978-1-4419-9905-4. Yayınevi: Springer. sf: 181-213.
  • N. Kanas, et al. (2008). Space Psychology And Psychiatry. ISBN: 9781402067693. Yayınevi: Springer. sf: 220-229.
  • M. Bizzarri, et al. (2017). Journey To Mars: A Biomedical Challenge. Perspective On Future Human Space Flight. Organisms. Journal of Biological Sciences, sf: 15-26. doi: 10.13133/2532-5876_2.6. | Arşiv Bağlantısı
  • C. Galts. (2017). A Journey To Mars: The Medical Challenges Associated With Deep Space Travel And Possible Solutions. The University of British Columbia Medical Journal, sf: 38-39. | Arşiv Bağlantısı
  • J. Charles. (Konferans, 2020). From Here To Mars: How The Twins Study And The Year-Long Iss Missions Have Moves Us Closer To The Red Planet.. Not: Aerospace Medical Association 89th Annual Scientific Meeting.
  • E. Alagöz. (2017). Basic Concepts In Intervention Of Nuclear, Radiological Injuries, Acute Radiation Syndrome And Its Treatment. Galenos Yayinevi, sf: 189-195. doi: 10.4274/nts.2017.021. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 06/12/2022 21:34:38 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9755

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Doğa Yasası
Sosyal
Müzik
Sahte
Cinsiyet
Yanlış
Biyokimya
Wuhan Koronavirüsü
Astronomi
Evrimsel Biyoloji
Çeşitlilik
Manyetik
Su Ayısı
Karanlık Madde
Obezite
Kimya Tarihi
Lgbt
Tedavi
Avcı
Göğüs Hastalığı
Doğru
Savunma
Önlem
Nasa
Atmosfer
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
A. U. Avcı, et al. İnsan Bedeni ve Zihni, Mars Yolculuğuna Hazır mı? Mars'a Gitmek İstiyorsak, İnsan Bedenin Aşması Gereken Engeller Nelerdir?. (17 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 6 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9755
Avcı, A. U., Bakırcı, Ç. M. (2020, December 17). İnsan Bedeni ve Zihni, Mars Yolculuğuna Hazır mı? Mars'a Gitmek İstiyorsak, İnsan Bedenin Aşması Gereken Engeller Nelerdir?. Evrim Ağacı. Retrieved December 06, 2022. from https://evrimagaci.org/s/9755
A. U. Avcı, et al. “İnsan Bedeni ve Zihni, Mars Yolculuğuna Hazır mı? Mars'a Gitmek İstiyorsak, İnsan Bedenin Aşması Gereken Engeller Nelerdir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 17 Dec. 2020, https://evrimagaci.org/s/9755.
Avcı, Ahmet Uğur. Bakırcı, Çağrı Mert. “İnsan Bedeni ve Zihni, Mars Yolculuğuna Hazır mı? Mars'a Gitmek İstiyorsak, İnsan Bedenin Aşması Gereken Engeller Nelerdir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, December 17, 2020. https://evrimagaci.org/s/9755.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.