Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Çin Uzay Programı: Çin, Sadece Politik Arenada Değil, Uzay Yarışında da Dünya'ya İkinci Bir Kutup Getiriyor!

Çin Uzay Programı: Çin, Sadece Politik Arenada Değil, Uzay Yarışında da Dünya'ya İkinci Bir Kutup Getiriyor! Space
Çin'in Long March 5B roketi, Çin'in yeni uzay istasyonunun çekirdek modülünü uzaya götürüyor.
5 dakika
1,553
Tüm Reklamları Kapat

Bilim haberlerini takip ediyorsanız, son dönemde Çin’in uzaya dönük çalışmalarını daha sık duymaya başlamış olabilirsiniz. Her ne kadar Batı medyasında ve popüler kültürde daha sıklıkla "kafamıza düşecek Çin roketi" gibi konularla gündeme getirilse de Çin'in, uzay yarışındaki bir ülkenin atması gereken tüm adımları 3'er 5'er atarak ilerlediği söylenebilir.[1], [2] Dolayısıyla bu yazıda, Çin Uzay Programı'nın tarihine ve bugününe hızlıca bir bakış atacağız ve hazır yakın geçmişte Türkiye Uzay Ajansı'nın da temelleri atılmışken, gerçek anlamda sıfırdan bir "uzay programı" inşa edilecekse ne tür bir başarı grafiğinden söz edilmesi gerektiğini biraz daha iyi anlamaya çalışacağız.

2018 Yılı Öncesi Çin Uzay Programı

Çin'in uzay programını aslında Sovyetler'in fırlattığı Sputnik 1 zamanlarına kadar takip etmek mümkündür. Çin, uzaya ilk roketini (T-7A) 1964’te gönderdi ve sonrasında da Ay’a insan gönderme yarışına dahil olmak üzere Shuguang-1 adlı bir uzay aracı tasarladı.[3] Bu sırada Japonya da yarışa dahil olma çabaları gösteriyordu ve bu nedenle ezeli rakiplerinden önce davranmak isteyen Çin, Japonya’nın başarısız olduğu ilk roket denemesi sonrasında DF-4 isimli bir roketi fırlatmayı denedi, ama başarısız oldu.[4], [5] Çin’in ilk başarılı fırlatması 1970’te yaşandı ve bir ülke tarafından yörüngeye yerleştirilen en ağır kütle (173 kilogram) olarak tarihe geçti – ki bu kütle, o zamana kadar uzaya roket gönderen 4 ülkenin gönderebildiği toplam kütleden daha fazlaydı.[6]

Tüm Reklamları Kapat

O noktadan sonra Çin tarafından yörüngeye sayısız roket gönderildi ve bu, özellikle de telekomünikasyon çağı açısından önemli başarıları mümkün kıldı. Apollo görevleri sonrası Soğuk Savaş sırasında Ay’a olan ilginin azalması ve Mao’nun ölümü sonrasında yaşanan politik değişimler, Çin’in uzay programını yavaşlattı, hatta bazı kazanımların yitirilmesine neden oldu.[7] Çin tarafından üretilen ve sonradan insanlar tarafından kullanılması planlanan bir roketin (Shenzhou-1) ilk insansız uçuşu, 1999 yılını beklemek zorunda kalacaktı.[8]

21. Yüzyılla Gelen İvme

21. yüzyılda güçlenen ekonomisine bağlı olarak Çin’in uzay hakimiyeti de hızla artmaya başladı. Öncelikle BeiDou-1 gibi navigasyon uyduları gönderildi.[9] 2003 yılında Yang Liwei, Long March 2F roketi tarafından itilen Shenzhou 5 uzay aracı ile Çin tarafından uzaya gönderilen ilk insan oldu.[10], [11] Böylece Çin; ABD ve Sovyetler Birliği'nin ardından, kendi başına uzaya insan gönderebilen 3. ülke olmayı başardı. 2004’te Chang’e 1 Ay yörüngesine oturtuldu ve Çin, Ay yörüngesine başarıyla uydu gönderebilen 5. ülke oldu.[12]

Tüm Reklamları Kapat

Yang Liwei
Yang Liwei
CGTN

2008’de Çinli astronotlar (yani "taykonotlar") Çin’in ilk uzay yürüyüşünü yaptılar, yani Dünya yörüngesinde araçlarından çıkarak uzay boşluğunda süzüldüler.[13] Bu evrede art arda gelen Shenzou görevleri, yörüngedeki araçlara yanaşma ve onlarla birleşme gibi yüksek teknik kabiliyet gerektiren işleri Çin’in de yapabileceğini ispatladı.[14], [15], [16] 2012 yılında Liu Yang, Çin’in uzaya gönderdiği ilk kadın olarak tarihe geçti.[17]

Liu Yang
Liu Yang
Wikimedia

Çin Uzay Programı'nda Bir Dönüm Noktası

2018 yılı, Çin Uzay Programı için bir dönüm noktası oldu: Çin, tarihinde ilk defa, Dünya yörüngesine görev gönderme konusunda diğer tüm ülkelerden daha aktif bir konuma erişti.[18] 2019 yılında Chang’e 4 Ay’ın "karanlık tarafı" olarak bilinen (ama aslında karanlık olmayan, sadece Dünya’ya bakmayan) yüzüne yumuşak iniş yapmayı başaran ilk araç oldu.[19], [20] 2020’de Chang’e 5, Ay yörüngesine girip, iniş yapıp, sonra kalkış yaparak Dünya’ya dönmeyi başaran ilk Çin aracı oldu.[21], [22]

Chang’e 5
Chang’e 5
CGTN

Çin, "ulusal güvenlik" gerekçeleriyle ABD tarafından Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan dışlandığı için, kendi uzay istasyonunu kurmaya karar verdi ve 2021’de bu inşaatı resmen başlatan fırlatmayı yaptı, 2022 civarında da istasyonun tamamlanması bekleniyor.[23], [24], [25] Bu sırada Mars’a gönderilen Tianwen-1 aracı da Şubat 2021’de Mars yörüngesine başarıyla girdi, sonrasında üzerinde taşıdığı Zhurong aracını Mars yüzeyine yumuşak bir şekilde indirdi ve böylece Mars yüzeyine operasyonel bir araç indirmeyi başaran 2. ülke olarak tarihe geçti.[26], [27], [28]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tianwen-1
Tianwen-1
Scientific American

Çin: Tam Gaz!

Bu yazının yazıldığı son birkaç haftada da Çin’in uzay programı konusunda müthiş atılımlar yaşandı: İnşa edilmekte olan uzay istasyonuna ilk defa 3 taykonot (Tang Hongbo, Nie Haisheng ve Liu Boming) gönderildi, bu kişiler Eylül 2021’e kadar burada görevlerini sürdürecekler. Bu taykonotlardan ikisi, Çin’in 13 yıl sonra ilk uzay yürüyüşünü gerçekleştirdiler ve Tianhe Uzay İstasyonu’na takılan bir kamerayı yükseltip, 15 metrelik bir robotik kolu istasyon dışında test ettiler. Hatta bu satırları yazdığımız sıralarda Çin, 4 günde 3 ayrı başarılı fırlatmayı tamamlayarak, roket trafiğinde pandemi-öncesi döneme döndüğünü ilan etmiş oldu.[29]

China Manned Space Engineering Office

Çin’in politik kültürünün Batı kültürü ile örtüşmediği gizli olmayan bir gerçek ve bu nedenle bu uzay programının sosyolojisi ve politikası, çok derin incelemeleri ve tartışmaları hak ediyor, buna şüphe yok. Örneğin ABD’nin ulusal güvenlik dergileri, Çin’in uzay aktivitesinin birçok riski beraberinde getirdiğinden dert yanıyorlar, askeri risklere dikkat çekiyorlar.[30] Daha geçtiğimiz ay NASA, kendilerine verilen bütçeyle Çin ile rekabet edemediğini, bu yüzden bütçe artırımına ihtiyaç duyduklarını ilan ettiler.[31] Bir yandan ABD ve NASA, Artemis Anlaşması adını verdiği pakt ile uluslararası partnerlikler üzerinden uzay yarışının kurallarını belirlemeye çalışıyor; ancak Çin’in ABD tarafından dikte edilen bu tür standartlara ortak olmayacağı açık.[32]

Öyle veya böyle Çin, Dünya’da olduğu gibi uzayda da giderek daha çok sözü geçen bir ülke olma yolunda koşar adımlarla ilerliyor. Ayrıca bu süpergücün yükselişi, tek kutuplu Dünya’yı sadece politik anlamda değil, uzay yarışı açısından da yeniden ikiye bölmeye başladı. Bunun havacılık ve uzay dünyasında ve (askeri) politikada yaratacağı çalkantıları, bekleyip göreceğiz.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
31
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 18
  • İnanılmaz 4
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Korkutucu! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Umut Verici! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ D. Rice, et al. Heads-Up: A Chinese Rocket That Might Be Out Of Control Is Hurtling Back To Earth. What You Should Know.. (6 Mayıs 2021). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: USA TODAY | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Press. Heads Up! Piece Of Chinese Rocket May Crash Somewhere On Earth As Soon As Saturday. (5 Mayıs 2021). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: MarketWatch | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Astronautix. Shuguang 1. Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Astronautix | Arşiv Bağlantısı
  • ^ NASA. 1970-011A. Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: NASA | Arşiv Bağlantısı
  • ^ W. Lin. Legend Of Dongfanghong Satellite. (1 Ocak 2003). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: CCTV | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Astronautix. Cz-1. (16 Mayıs 2008). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Astronautix | Arşiv Bağlantısı
  • ^ S. Faison. Deng Xiaoping Is Dead At 92; Architect Of Modern China. (20 Şubat 1997). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: The New York Times | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Astronautix. Shenzhou. (13 Ekim 2005). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Astronautix | Arşiv Bağlantısı
  • ^ G. Goebel. Chinese Beidou / Indian Irnss. (1 Ekim 2015). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Vector Site | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Y. Guang. Mission Possible For Yang Liwei. (24 Ocak 2011). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: China Daily | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Encyclopedia Britannica. Yang Liwei. (17 Haziran 2021). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Encyclopedia Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • ^ CLEP. Clep: Overall Plan. Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: CLEP | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Xinhua. Chinese Taikonauts Return As Heroes After Landmark Spacewalk. Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Xinhua | Arşiv Bağlantısı
  • ^ L. David. China Details Ambitious Space Station Goals. (7 Mart 2011). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Space.com | Arşiv Bağlantısı
  • ^ 2point6billion. China Completes Tiangong-1 Space Module. (11 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: 2point6billion | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Wong. Chinese Spacecraft Blasts Off With 3 Astronauts. (11 Haziran 2013). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: The Jakarta Post | Arşiv Bağlantısı
  • ^ CCTV. Us Media Focuses On Chinese Female Astronaut. (11 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: CCTV | Arşiv Bağlantısı
  • ^ SkyRocket. Orbital Launches Of 2018. Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: SkyRocket | Arşiv Bağlantısı
  • ^ H. Devlin, et al. Far Side Of The Moon: China's Chang'e 4 Probe Makes Historic Touchdown. (3 Ocak 2019). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: the Guardian | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Davis. China Successfully Lands Chang'e-4 On Far Side Of Moon. (2 Ocak 2019). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: The Planetary Society | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Liu, et al. (2021). Landing Site Selection And Overview Of China’s Lunar Landing Missions. Space Science Reviews, sf: 1-25. doi: 10.1007/s11214-020-00781-9. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ CNSA. China's Chang'e-5 Retrieves 1,731 Grams Of Moon Samples. Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: CNSA | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Xinhua. China Launches Space Station Core Module Tianhe. (29 Nisan 2021). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Xinhua | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Z. Lei. Planned Space Station Details Made Public. (26 Nisan 2018). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: China Daily | Arşiv Bağlantısı
  • ^ S. Clark. Assembly Of Chinese Space Station Begins With Successful Core Module Launch – Spaceflight Now. (29 Nisan 2021). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Space Flight Now | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Jones. Tianwen-1 Launches For Mars, Marking Dawn Of Chinese Interplanetary Exploration. (23 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: SpaceNews | Arşiv Bağlantısı
  • ^ T. Corbett. China Succeeds On Country's First Mars Landing Attempt With Tianwen-1 - Nasaspaceflight.com. (15 Mayıs 2021). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: NASASpaceFlight | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Jones. China's Zhurong Mars Rover Lands Safely In Utopia Planitia. (15 Mayıs 2021). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: SpaceNews | Arşiv Bağlantısı
  • ^ E. Howell. China Picks Up The Launch Pace With Three Space Missions In Four Days. (7 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Space.com | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. Mayfield. China’s Ambitious Space Programs Raise Red Flags. (2 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: National Defense | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. Davenport. As China’s Space Ambitions Grow, Nasa Tells Congress It Needs More Money To Compete. (17 Haziran 2021). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: The Washington Post | Arşiv Bağlantısı
  • ^ NASA. Nasa: Artemis Accords. Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: NASA | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/04/2024 11:53:42 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10719

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kimyasal Bağ
Aslan
Değişim
Kamuflaj
Süt
Virüs
Doğa Gözlemleri
Viral
Hastalık Yayılımı
Dağılım
Manyetik Alan
Bilimkurgu
Grip
Uçma
Yıl
Elementler
Kuşlar
Hominidae
Mistik
Etimoloji
Teyit
Dinozor
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Kitlesel Yok Oluş
Psikanaliz
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Çin Uzay Programı: Çin, Sadece Politik Arenada Değil, Uzay Yarışında da Dünya'ya İkinci Bir Kutup Getiriyor!. (11 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 13 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10719
Bakırcı, Ç. M. (2021, July 11). Çin Uzay Programı: Çin, Sadece Politik Arenada Değil, Uzay Yarışında da Dünya'ya İkinci Bir Kutup Getiriyor!. Evrim Ağacı. Retrieved April 13, 2024. from https://evrimagaci.org/s/10719
Ç. M. Bakırcı. “Çin Uzay Programı: Çin, Sadece Politik Arenada Değil, Uzay Yarışında da Dünya'ya İkinci Bir Kutup Getiriyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 11 Jul. 2021, https://evrimagaci.org/s/10719.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Çin Uzay Programı: Çin, Sadece Politik Arenada Değil, Uzay Yarışında da Dünya'ya İkinci Bir Kutup Getiriyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, July 11, 2021. https://evrimagaci.org/s/10719.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close