Hücre Yapısının Biyolojisi

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Bu videoda, bütün canlıların yapıtaşı olan hücreye yakından bir bakış atıyoruz!

İyi seyirler.

Kaynak: Bu video, Nucleus Medical Media tarafından hazırlanmış, Evrim Ağacı tarafından altyazılandırılmıştır. Eğer içeriği beğendiyseniz, orijinal kaynağa destek olmak için, lütfen YouTube kanalına gidip videolarını beğenmeyi unutmayın.

Videonun Türkçe alt yazı metnini buradan da okuyabilirsiniz:


Hücre Yapısının Biyolojisi

HÜCRE YAPILARINA GENEL BAKIŞ

Hücreler bir organizmanın en küçük yapıtaşıdır.

Tüm hücre tiplerinde üç ortak şey vardır:

Hücre içini dış ortamdan ayıran bir hücre zarı,

jelimsi bir sıvı olan sitoplazma ve hücrenin genetik materyali DNA.

İki temel hücre kategorisi vardır.

Birincisi ökaryot hücrelerdir.

Ökaryotların çekirdekleri ve diğer özel organelleri vardır.

Ökaryot hücreler hayvan ve bitkilerde bulunan

daha gelişmiş, kompleks hücrelerdir.

İkinci kategori ise prokaryot hücrelerdir.

Prokaryotların çekirdekleri ya da zarla kaplı organelleri yoktur.

Genetik materyalleri vardır ama çekirdeğin içinde bulunmaz.

Prokaryot hücreler her zaman tek hücreli organizmalardır, mesela bakteriler.

Peki, Organel Ne Demek?

Organel "küçük organ" anlamına gelir.

Organeller, belli bir görevi yerine getirmek üzere özelleşmiş hücre içi yapılardır.

Hücrenin kontrol merkezi olan çekirdek ile başlayalım.

Çekirdek DNA'yı, yani genetik materyali barındırır.

DNA hücrenin ne yapacağını

ve nasıl yapacağını söyler.

Kromatin ağ, çekirdek zarının içine yayılmış DNA formudur.

Bir hücre bölünmek üzere olduğunda

DNA, kromozom denilen yapılara dönüşür.

Çekirdeğin içinde ayrıca çekirdekçik vardır,

bu yapı ribozomların yapıldığı bir organeldir.

Ribozomlar çekirdekten ayrıldıktan sonra

"sentezleme", yani protein yapma gibi önemli bir görevi yerine getirirler.

Çekirdeğin dışındaki ribozom ve diğer organeller

jelimsi bir madde olan sitoplazmada yüzmektedir.

Ribozomlar sitoplazmada serbestçe yüzebilirler ya da bazen

ER diye de kısaltılan endoplazmik retikuluma bağlanabilirler.

İki çeşit ER vardır:

Granüllü ER'nin üzerinde ona bağlı ribozomlar varken

granülsüz ER'nin üzerinde ribozom yoktur.

Endoplazmik retikulum,

ribozomlar tarafından sentezlenen proteinler gibi materyallerin taşınımını sağlayan zarla kaplı bir geçittir.

Proteinler ve diğer materyaller endoplazmik retikulumdan küçük kesecikler halinde çıkar

ve Golgi cisimciğine birleşirler.

Proteinler Golgi cisimciğinin içinde hareket ederken

hücrelerin kullanabileceği bir şekle dönüşürler.

Golgi cisimciği bunu proteinleri uygun şekillere bükerek

veya onlara lipit ya da karbonhidrat gibi diğer materyaller ekleyerek yapar.

Kofullar değişik materyalleri depolyan kese benzeri yapılardır.

Buradaki bitki hücresinin merkezinde yer alan koful su depolar.

Hayvan hücresine dönersek

lizozom denilen bir organel göreceğiz.

Lizozomlar hasarlı ya da ömrünü tamamlamış hücre parçalarını toplayan çöpçüler gibidirler.

Bu hücresel artıkları parçalayabilecek enzimlerle doludurlar.

Mitokondri ise hem hayvan hem de bitki hücreleri için

enerji santrali niteliğindedir.

Hücresel solunum denilen bir işlem süresince mitokondri,

tüm hücre aktiviteleri için enerji sağlayan ATP moleküllerini üretir.

Daha çok enerji ihtiyacı olan hücrelerin

daha çok mitokondrisi vardır.

Bu arada hücre, şeklini bir hücer iskeleti ile korur.

Hücre iskeleti, yapısında protein bulunan ipliksi mikroflamentler

ve ince, içi boş tüplre benzeyen mikrotübüllerden oluşur.

Bitkiler gibi ışık özümseyebilen,

yani besin yapabilmek için ışığı kullanabilen bazı organizmaların

kloroplast isimli organelleri olan hücreleri vardır.

Kloroplast fotosentezin gerçekleştiği yerdir.

Yeşildir çünkü klorofil denilen yeşil pigmente sahiptir.

Bitki hücreleri ayrıca hücre zarlarının dışında onları şekillendiren,

destekleyen ve kotuyan bir hücre duvarına sahiptirler.

Hayvan hücrelerinde ise hücre duvarı bulunmaz.

Sadece bazı hücrelerin sahip olduğu birçok emsalsiz yapı bulunmaktadır.

İşte Bunlardan Birkaçı

Örneğin insanlarda solunum yolu boyunca silya isimli tüycükleri (kirpikleri) olan hücreler vardır.

Bunlar, dalgalanarak hareket edebilen mikroskobik tüyümsü yapılardır.

Bu özellik solunun havanın içindeki parçacıkları hapsedip öksürüldüğünde vücuttan atmaya yardım eder.

Bazı hücrelerdeki bir başka benzersiz yapı ise kamçılardır.

Örneğin bazı bakterilerin kamçısı vardır.

Hücrenin hareketine ya da kendini ileri itişine yardım eden kamçı, küçük bir kuyruğa benzer.

Kamçıya sahip olan tek insan hücresi sperm hücresidir.

Özet olarak hatırlarsak:

Ökaryot hücreler, çekirdeği ve zarla kaplı organelleri bulunan bitki ve hayvan hücreleridir.

Prokaryot hücreler ise bunlardan yoksun tek hücreli organizmalardır.

Tüm hücrelerde hücre zarı, sitoplazma ve genetik materyal bulunur.

Sadece bitki hücrelerinin kloroplasta sahip oluşuna karşın

hem bitki hem de hayvan hücrelerinin mitokondrisi vardır.


Nucleus Medical Media kanalının bu videosunu orijinal dilinde ve İngilizce alt yazılı olarak buradan seyredebilirsiniz:


Yaşam Nedir? Ölüm Gerçek Mi?

Evrim ve Doğal Seçilim Arasındaki Fark

Altyazı Çevirmeni

Mehmet Demiryay

Mehmet Demiryay

Altyazı Çevirmeni

Katkı Sağlayanlar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Editör

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler
  • Anasayfa
  • Gece Modu

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim