Günümüz İnsanlarında Evrim Örneği: Bajaular ve Dalgıçlık!

Bu yazı, Science Magazine isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Evrimsel biyoloji alanında son yıllarda yapılan oldukça heyecan verici keşiflerden bazıları insanların, yüksek enlemlerde yaşayabilme gibi ekstrem koşullara nasıl adapte olduklarını gösterdi. Bazı diğer çalışmalarda da, insanın son 2000 yıldaki evrimi ortaya kondu. Yeni yayınlanan bir çalışmada ise Endonezya'da yaşayan, nesillerdir yaşamlarının büyük bir kısmını su altında avlanarak geçiren Bajauların, bu yaşam tarzlarına fayda sağlayan genetik adaptasyonları olduğu tespit edildi.

Su altında zaman geçirmeye oldukça alışkın bu insanların, oksijen taşıyan alyuvarların sayısını artıran, normalden oldukça büyük dalaklarının olmasını sağlayan gen varyantı taşıdıkları gözlendi. Ayrıca bilim insanları yayınladıkları makalede dalmayla ilişkili bazı fenotipik özelliklerin seçilim sürecinde olduğuna dair bulgular da saptadıklarını belirtiyorlar.

Bajaular yaklaşık 1000 yıldır, Malezya, Endonezya ve Filipinlerin çevresindeki sularda, su üzerlerine kurdukları evlerde yaşıyorlar. Dalıcılar, 8 saatlik işgünlerinin 60%'ını su altında balık, deniz hıyarı avlayıp, takı ve süs eşyası yapmak için siyah mercanlar toplayarak geçiriyorlar. 

Memelilerin çoğu -insanlar da dahil- suratlarına soğuk su geldiğinde, "dalma tepkisi" verirler, kalp atışları yavaşlar, kanları vücutlarının merkezine doğru çekilir ve dalakları kasılarak, depolanmış olan oksijen taşıyan alyuvarları serbest bırakır. 1990'da yapılan bir araştırma Japon inci avcılarının dalaklarının normalden daha fazla kasıldığını ve kandaki oksijeni 9% artırdığını gözlemlediler.

Çalışmanın öncü yazarı Melissa Ilardo, Bajauların da Japon dalgıçlarla benzer dalak yapısına sahip olup olmadığını merak etti. 54 Bajau ile çevredeki çiftçi topluluklardan 34 kişinin dalaklarını karşılaştırdı. Sonuç ise, Bajauların dalaklarının karada hayatlarını devam ettiren komşularından ortalama olarak 50% daha büyük olduklarını gösterdi!

Melissa Ilardo, daha sonra bu iki grubun - tükürük örnekleri ile elde edilmiş - DNA'larını karşılaştırdı. Bajaularda bulunan 25 genin hem komşu topluluklardan hem de daha önceki çalışmalarla genleri dizilenmiş olan Han Çinlilerinden farklı olduğunu gördü. Bunlardan bir tanesi olan PDE10A geninin ise daha önce farelerde, dalak boyutunda değişikliklere sebep olan, tiroid aktivitesini ekleyen gen olduğu ve bu gen varyantının bahsedilen adaptasyonu sağlamış olma ihtimali oldukça yüksek.

Not: Eğer bu durumun neden "adaptasyon" değil, "evrim" olarak adlandırıldığını öğrenmek için lütfen bu yazımızı okuyunuz.

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  • Çeviri Kaynağı: Science Magazine
  • Ana Görsel Kaynağı: Gizmodo
  • Xin Yi, et al. (2010). Sequencing of 50 Human Exomes Reveals Adaptation to High Altitude. Science, sf:75-78.
  • Elizabeth Pennisi. Indonesian divers have evolved bigger spleens to hunt underwater. (2018, Ağustos 19). Alındığı Tarih: 19 Ağustos 2018. Alındığı Yer: Science Magazine
  • Melissa A. Ilardo. (2018). Physiological and Genetic Adaptations to Diving in Sea Nomads. Cell.

Genetik Biliminin Gelişimi

Zorlukların Üstesinden Gelen Fare

Katkı Sağlayanlar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Editör

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim