Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Evrim İspatlanmamış Mıdır? Çürütülmüş müdür?

Evrim İspatlanmamış Mıdır? Çürütülmüş müdür? Needle In A Stack
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Gerçeklik Analizi Araştırmaları'nın bir parçasıdır. Bu sistem çerçevesinde analiz edilen iddialar, "Gerçek", "Karışık", "Sahte" şeklinde üç sınıfa ayrılmaktadır. Aynı analiz sistemi çerçevesinde, ünlü insanlara atfedilen sözler de incelenmektedir. Bu sözler, "Gerçek", "Hatalı Atıf", "İspatsız" ve "Sahte" şeklinde dört sınıfa ayrılmaktadır.

Bu yazı, Evrime Giriş yazı dizisinin 5. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

İddia

Evrim, ispatlanmamıştır. Bu nedenle sadece bir teoridir. Eğer ispatlanmış olsaydı, teori olmazdı; kanun olurdu. Sadece bu da değil, evrimin tüm iddiaları çürütülmüştür.

Gerçek mi?

Sahte

Gerçek Ne?

Evrim, bir doğa yasasıdır. Doğa yasaları, Evren'in dokusundan ötürü var olan yapı ve süreçlerdir. Bu yasalar, "gerçek" olarak tabir edilen niteliktedir. Dolayısıyla evrim, tıpkı kütleçekimi veya suyun 2 Hidrojen ve 1 Oksijen atomundan oluşuyor olması gibi temel bir gerçektir. 

İddianın Kökeni

Bir doğa yasası olarak evrim ile, bu doğa yasasının neden ve nasıl o şekilde olduğunu izah eden Evrim Teorisi'ni birbirine karıştıran insanlar, evrimin "sadece bir teori" olmasından ötürü ispatlanmadığını ileri sürmektedirler. 

Bilgiler

Evrim ve Evrim Teorisi, iki farklı kavramdır.

Evrim, buradaki yazımızda izah ettiğimiz gibi, popülasyon içi gen ve özellik dağılımlarının nesiller içerisindeki değişimidir. Bunu %100 gerçek olarak biliriz; çünkü hem doğada, hem laboratuvar koşullarında gözlediğimiz bir gerçektir. Nasıl ki Hubble Teleskobu ile gözlediğimiz gök cisimlerinin %100 kesinlik ile uzayda olduğunu biliyoruz; canlıların nesiller içerisinde değiştiği gerçeğini de %100 kesinlik ile bilmekteyiz.

Evrim Teorisi ise, doğadaki evrim yasasının neden ve nasıl o şekilde olduğunu izah etmek için geliştirdiğimiz bilimsel açıklamaların tamamına verilen isimdir. Ne var ki teoriler, "ispatlanmamış, asılsız iddia" demek değildir. Halk arasında, sözcüğün bu şekilde bir kullanımı olsa da, bilim dilinde teori, "tekrar tekrar test edilmiş, bilimsel güvenilirliğin doruğunda olan açıklamalar" olarak bilinirler.

Bilimde, teoriler ile kanunlar arasında bir hiyerarşi yoktur. Yani ispatsız açıklamalara "teori", bunların ispatlanmış versiyonlarına "kanun" dememekteyiz! Tam tersine, kanunlar temel gerçeklerin ifadesidir ve bize süreçlere dair pek bir bilgi vermezler. Sadece Evren'deki bir şeyin ne olduğunu ifade ederler. O gerçeklerin neden ve nasıl o şekilde olduklarını açıklayan bilgi bütünleri teorilerdir. Bu konuda, çeşitli videolarla da zenginleştirdiğimiz şu yazımızı okumanızı tavsiye ederiz. Ayrıca evrimin teori ve kanunlar ile ilişkisini ve bilimde bunların yerini buradaki yazımızda okuyabilirsiniz.

Sonuç olarak; evrim kanıtlanmış, varlığından emin olduğumuz bir gerçektir. Evrim Teorisi ise, bu temel doğa yasasını açıklayan bilimsel bilgiler bütünüdür. Bunu bir diğer bilim dalından gelen bilgilerle kıyaslamak adına şu iki örneği düşünebilirsiniz: Kütleçekimi, yani cisimlerin birbirlerine doğru hareket etmeye meyilli olduğu gerçeği, bir doğa yasasıdır; bir gerçektir. Ancak bu olayın neden ve nasıl o şekilde olduğuna dair birden fazla güçlü teori bulunur: Newton'un Kütleçekimi Teorisi, Einstein'ın Görelilik Teorisi, Kuantum Alan Teorisi... Benzer şekilde, mühendislikteki makinaların ve mekanizmaların var olduğundan eminiz; ancak bu makina ve mekanizmaların neden ve nasıl o şekilde çalıştıklarını açıklayan bilimsel bilgiler bütününe Makina Teorisi demekteyiz. Yani bir şeyin teori olması, onun zayıf olduğu anlamına gelmez; bilimsel olarak açıklanabildiği anlamına gelir.

Makina Teorisi Ders Kitabı
Makina Teorisi Ders Kitabı
Prof. Dr. Özgür Turhan

Bu konularda bilgilerinizi zenginleştirmek adına, Evrim Kuramı ve Mekanizmaları isimli kitabımızı okumanızı önemle tavsiye ederiz. Kitabımızla ilgili temel bilgileri buradan edinebilir ve satın alabilirsiniz.

Evrim Kuramı ve Mekanizmaları
Evrim Kuramı ve Mekanizmaları
Çağrı Mert Bakırcı

Ayrıca şu videomuza da göz atmanızı tavsiye ederiz:

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 49
  • Merak Uyandırıcı! 23
  • Bilim Budur! 16
  • Muhteşem! 14
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 9
  • Umut Verici! 7
  • İnanılmaz 5
  • Güldürdü 4
  • Üzücü! 2
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/08/2020 19:40:16 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7382

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Agora
Instagram
Okyanus
Diş Hekimi
Canlı Cansız
Bebek
Ses Kaydı
Halk Sağlığı
Zehir
Çiftleşme
Matematik
Evrim
Editör Seçkisi
Grip
Obstetrik
Evrim Kuramı
Deney
Maske Takmak
Kozmoloji
Olasılık
Radyasyon
Adaptasyon
Kemik
Skeptisizm
Ay Ve Dünya
Güve
Türlerin Kökeni
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilim ve barışın, cehalet ve savaşa üstün geleceğine inanıyorum. Ülkeler bir gün yok etmek için değil, üretmek için birleşecek. Gelecek, insan acısını dindirenlerin olacak.”
Louis Pasteur
Geri Bildirim Gönder