Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Dev Bal Mantarı: Yaşayan En Büyük Organizma Bir Balina Değil; Bir Mantar!

Dev Bal Mantarı: Yaşayan En Büyük Organizma Bir Balina Değil; Bir Mantar! Interaction Institute
7 dakika
20,948
  • Biyoloji
  • Mikoloji

"Yaşayan en büyük canlı" dendiğinde akla dinozorlar veya gerçekten de bugüne kadar yeryüzünde yaşamış en büyük hayvan olan mavi balinalar gelebilir. Ancak "canlı" dediğimiz varlık kümesi, "hayvan"lardan ibaret değildir - ve yaşayan en büyük canlı, bir hayvan da değildir. Mantarlar (Fungi) sınıfındandır!

ABD'nin Oregon eyaletindeki Prairie City'de bulunan Ranger bölgesindeki bir ormanda yürüdüğünüzü düşünün. Yaşayan en büyük canlı, bu ormanda yaşamaktadır! Dev ağaçların arasında dolanırken, "Bu ağaçlardan biri acaba aradığımız dev canlı olabilir mi?" diye düşünüp, kafanızı yukarı kaldırarak büyük cüsselerini süzebilirsiniz. Ama ilk hatayı, yukarı bakarak yaptınız - zira yeryüzünde yaşadığı tespit edilen en büyük canlı, tam da ayaklarınızın altında yaşıyor. Şaşırdınız mı? Aslında tüm orman, onun üstüne kurulu.

Bu Reklamı Kapat

Bal Mantarı: Yeryüzündeki En Büyük Canlı!

Ormanda ağaçların dibinde kümelenmiş küçük bir şapkalı mantar türü olan bal mantarları (Armillaria ostoyae) her yere dağılmış bir vaziyette ayrı ayrı yerlerdeler. Ancak bu ayrı ayrı yerlerde gördüğünüz mantarlar, aslında hiç de ayrı değiller. Hepsi aynı bireyin farklı organları!

Orman boyunca yayılmış olan bu mantar kümeciklerinin hepsi yer altında birleşen tek bir mantarın toprak üstü kısımlarıdır. Mantarın toprak altında uzanan ipliksi ağları (hifleri) 910 hektarlık bir alana yayılmıştır. Bu alan yaklaşık 900 futbol sahası büyüklüğüne denk gelmektedir.

Bu Reklamı Kapat

Sol üst köşedeki harita, Oregon eyaletini göstermketedir. Dev mantar ağı, Prairie City olarak bilinen küçük bir kasabanın dışındaki Ranger bölgesinde yer alır. Bu bölge, sağ alttaki haritada yeşil renkle gösterilmiştir. Yeşil haritanın içindeki sarı bölge, mantarın boyutlarını göstermektedir.
Sol üst köşedeki harita, Oregon eyaletini göstermketedir. Dev mantar ağı, Prairie City olarak bilinen küçük bir kasabanın dışındaki Ranger bölgesinde yer alır. Bu bölge, sağ alttaki haritada yeşil renkle gösterilmiştir. Yeşil haritanın içindeki sarı bölge, mantarın boyutlarını göstermektedir.
USDA

Büyüme hızı ve yüzlerce tona ulaşan cüssesine bakılarak bu mantarın yaklaşık 1900 yıldır büyüdüğü hesaplanmıştır. 1900 yıldır yer altında olan mantarın üstünde bir de orman kurulmuştur. Bu konudaki kitap incelememize buradan ulaşabilirsiniz.

Bu bölgede yaşayan farklı mantar bireylerinin yayılım alanları sarı olarak gösterilmiştir. Kırmızı olansa, yeryüzünde yaşayan en büyük mantar bireyidir.
Bu bölgede yaşayan farklı mantar bireylerinin yayılım alanları sarı olarak gösterilmiştir. Kırmızı olansa, yeryüzünde yaşayan en büyük mantar bireyidir.
USDA

Mantarın fark edilmesini sağlayan şey ise yine bu üstündeki ormandır. Oregon'da bu ormanda toplu ağaç ölümlerini araştıran araştırmacılar bir çeşit mantar türünün ağaçları besinsiz bıraktığını fark etmişlerdir. Daha sonra farklı yerlerden alınan mantarlara genetik testler uygulanınca şaşırtıcı gerçek ortaya çıkmıştır: Aslında tüm bu ağaçları besinsiz bırakıp öldüren şey, tek bir devasa mantardır.

Dev bal mantarının yeryüzüne ulaşan kısımları. Bu mantarlar, bir köknar ağacını enfekte ederek ondan parazitik olarak beslenir.
Dev bal mantarının yeryüzüne ulaşan kısımları. Bu mantarlar, bir köknar ağacını enfekte ederek ondan parazitik olarak beslenir.
USDA

Parazitik Bir Dev!

Yaygın olarak "ayakkabı ipi mantarı" olarak da bilinen Armillaria ostoyae, çeşitli kozalaklı ağaçların kök sistemlerini parazitleştirir, kolonize eder, öldürür ve parçalar. Bu da ormancılar arasında "Armillaria kök hastalığı" olarak adlandırdıkları soruna yol açar. Armillaria ostoyae, patojen ve ağaç öldürücü olmakla birlikte, ölü odunsu materyalde de saprofit olarak uzun yıllar kendini koruyabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Reynolds Creek ve Clear Creek bölgelerindeki geniş bir alana yayılan kök hastalıkları, başlangıçta Malheur Ulusal Orman personeli tarafından fark edildi. Saha değerlendirmeleri, bölgede Armillaria'nın yaygınlığını doğruladı ve bilim insanları, mantarla ilgili araştırma yapmaya davet edildi. Çalışmaları sonucunda, bu bireylerin türünü, boyutunu ve tahmini yaşını tespit ettiler.

Bölgede tespit edilen Armillaria mantarlarının fit cinsinden genişlikleri (width), akre cinsinden alanları (area), yıl cinsinden tahmini yaşları (age estimates) ve GPS koordinatları.
Bölgede tespit edilen Armillaria mantarlarının fit cinsinden genişlikleri (width), akre cinsinden alanları (area), yıl cinsinden tahmini yaşları (age estimates) ve GPS koordinatları.
USDA

Yukarıdaki tabloda gösterilen her Armillaria ostoyae geneti (yani bireyi) test edilmiş ve genetik olarak homojen olduğu belirlenmiştir. Bu genetlerin her biri ayrı bireylerdir ve toprak ile ağaç köklerini 50 ila 2.385 dönüm arasında değişen miktarlarda işgal eden ayrı mantar misel ağlarıdır. Şekil 3 ve Tablo 1'de Genet D olarak tanımlanan en büyük A. ostoyae bireyi, 2.385 dönümlük bir alanı kaplar ve dünyadaki bilinen en büyük organizmasıdır. Smith ve arkadaşları tarafından 1992 yılında Michigan'da keşfedilen daha küçük Armillaria bireylerinin ağırlık tahminleri için yapılan varsayımlar kullanılacak olursa, mantar miselleri ve Genet D'nin rizomorflarını içeren biyokütlenin 7.567 ila 35.000 ton arası bir ağırlıkta olduğu tahmin edilmektedir. Malheur Ulusal Ormanı'nda bulunan bu Armillaria bireyi, dünyada biyokütlesi bilinen mantar, bitki veya hayvanlar arasındaki en büyük canlı organizmadır ve bu nedenle Dev Mantar olarak bilinir.

Dev Mantarların Biyolojisi

Bilim insanları, bu mantarların bu kadar büyük ve yaşlı olmalarını mümkün kılan faktörlerin hepsini henüz keşfedebilmiş değiller. Armillaria, daha az yoğun olan ve kök hastalığına daha az duyarlı türlerden oluşan, tarihi ve büyük ormanlarda etkili bir şekilde yayılmış olabilir. Alternatif olarak, mevcut koşullar son birkaç yüz yıldır doğada görülen yangın rejimlerinden farklı olduğu için, orman yapısı ve bileşimi Armillaria'nın yayılmasına artık daha uygun hâle gelmiş olabilir.

Malheur Ulusal Ormanı'ndaki bu Armillaria genetleri, çok büyük ve çok yaşlı olsalar da, büyük oranda görünmezdirler. Mantarlar, genellikle ilk yağmurları takiben, sonbahar mevsiminde kısa bir süreliğine belirler ve ya enfekte olmuş ya da yakın zamanda ölmüş ağaçların tabanında ortaya çıkarlar. Genellikle "bal mantarı" olarak adlandırılan Armillaria mantarı, bir genet içerisinde sıradan bir gözlemcinin fark edebileceği en görünür kısımdır.

5-10 santimetre boyundadır ve 5-12 santimetre genişliğinde bir şapkaya sahiptir. Kremsi-sarımsı bir kahverengi renkte saplara sahiptirler. Bir kez oluştuktan sonra çok uzun süre yaşamazlar. Rizomorflar, Armillaria'nın siyah, ayakkabı bağı benzeri, dallanma yapılarıdır ve toprakta büyüyen uzun, ince ve farklılaşmış filamentli mantar dokuları olarak karakterize edilir. Rizomorflar genellikle rüzgarla savrulan ağaçların kök sistemlerinin dışında ve bazen de kabuğun altında görülür. Rhizomorflar, farklı Armillaria türlerinin karakteristiğidir ve mantarın toprakta yayılmasına izin veren bir mekanizma görevi görür. Bu rizomorflar, canlı konaklar da dahil olmak üzere, yayılabilecekleri yeni malzemeler bulur ve onları istila ederler. Rizomorflar, diğer köklerden beyaz iç kısımlarıyla ayırt edilebilirler.

Bu Reklamı Kapat

Armillaria rizomorfları
Armillaria rizomorfları
USDA

İnternetteki Sahte "Dev Mantar" Fotoğrafları

Kimi zaman internet üzerinde "dev mantar" adı altında aşağıdaki gibi fotoğraflar paylaşılabilmektedir:

Kimi zaman internet üzerinde "dev mantar" diye bu fotoğraflar paylaşılsa da, bu Photoshop ile yapılmış uyduruk bir görseldir ve gerçek değildir.
Kimi zaman internet üzerinde "dev mantar" diye bu fotoğraflar paylaşılsa da, bu Photoshop ile yapılmış uyduruk bir görseldir ve gerçek değildir.
Malheur National Forest
"Dev mantar" olarak paylaşılan bu fotoğraf da Photoshop ile üretilmiştir ve gerçek değildir.
"Dev mantar" olarak paylaşılan bu fotoğraf da Photoshop ile üretilmiştir ve gerçek değildir.
Redeckeria

Halbuki bu görseller, Photoshop ile yapılmış uyduruk görsellerdir ve gerçek değildir.[2] Berkeley'deki Kaliforniya Üniversitesi'nde Mantar Ekolojisi Profesörü olan Tom Bruns ve o zamanki öğrencisi Dirk Redecker, 2000 yılı civarında bu fotoğrafı Photoshop yoluyla laboratuvarları için üretmiştir. Örneğin ikinci fotoğraftaki tür, Boletus rex-veris olarak bilinen 20 santimetrelik bir mantar türüdür. Fotoğrafta ise 7-8 metre olacak şekilde gösterilmiştir. İkili, bu tasarımlarına esprili bir şekilde Boletus photoshopus adını vermişlerdir.

Dev Mantar Nasıl Ürüyor?

Bu mantar da çoğu parazit mantar gibi, eşeyli olarak çoğalır. Mantarlar, erişkin bir mantar tarafından çevreye salınan sporlar olarak hayatlarına başlarlar. Armillaria ostoyae, beyaz spor baskısına sahiptir. Sporlar için iki eşey vardır (bunlar "erkek" ve "dişi" değildir; ama buna benzerdir).

Sporlar, rüzgar gibi çevresel faktörler sayesinde yayılır veya bir hayvan tarafından taşınabilir. Dinlenme hâlindeki sporların üreyebilmeleri için, aynı türün kendilerini tamamlayın çeşidinden bir diğer sporla temas etmeleri gerekir. Eğer birbirine temas eden tekil sporlar aynı türden değilse, koloniler birbirlerine kaynaşmaz ve ayrı kalırlar. Aynı türe ait farklı eşeyden sporların karşılaşması sonucu, kısa sürede koyu kahverengi ve yassı hale gelen birleşik koloniler oluşur.

Bu Reklamı Kapat

Bu özel mantarlar, rizomorf olarak da bilinen misel kordonları üretirler (bunlara "ayakkabı bağcıkları" da denir).[3] Bu rizomorflar, mantarın çok uzak mesafelerden bile besin elde etmesini sağlar. Bunlar aynı zamanda mantar patojenitesinin ana faktörleridir.

Meyve veren vücut büyümeye ve besin almaya devam ettikçe, olgun bir mantar oluşturur. Özellikle Armillaria ostoyae, "solungaçlar" olarak bilinen gövdeden yayılan, geniş ve ince bir tabaka benzeri plakalar üretir. "Solungaçlar", olgun bir mantarın sporlarını barındırır. Spor oluşumu tamamlandığında, bu, mantarın erişkin hâle gelmesi anlamına gelir ve yeni bir nesli başlatacak şekilde sporlarını yayabilir.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 44
  • Muhteşem! 20
  • Merak Uyandırıcı! 17
  • Bilim Budur! 11
  • Tebrikler! 9
  • Korkutucu! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Umut Verici! 3
  • Güldürdü 2
  • Grrr... *@$# 2
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • M. R. Taylor, et al. (2018). Campbell Biology. ISBN: 9781292229478. Yayınevi: Palme Yayıncılık.
  • ^ D. Evon. The World's Largest Mushroom Looks Nothing Like These Viral Images. (16 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 3 Ocak 2022. Alındığı Yer: Snopes.com | Arşiv Bağlantısı
  • ^ V. A. Petri. (1978). Interfertility And Clonal Size In The Armillariella Mellea Complex. Finnish Mycological Society, sf: 31-42. doi: 10.29203/ka.1978.135. | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/09/2022 22:53:12 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7876

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Spor
Uzaylı
İnternet
Ara Tür
Teknoloji
Transkripsiyon
Cinsel Seçilim
Yatay Gen Transferi
Yapay
Demir
Tardigrad
Yeme
İklim
Sars-Cov-2
Doğum
Kuşlar
Eşcinsellik
Psikoloji
Güneş
Alan
Hayvanlar Alemi
Yörünge
Sinir Sistemi
İntihar
Alkol
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.