Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Derinin Evrimi Üzerine... Deri Neden ve Nasıl Evrimleşmiştir?

Derinin Evrimi Üzerine... Deri Neden ve Nasıl Evrimleşmiştir? Wikipedia Commons
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu yazı, Canlıların Evrimi yazı dizisinin 30. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

Ne yazık ki derinin evrimini takip etmek çok kolay bir iş değil; çünkü yumuşak dokuların fosilleşmesi neredeyse olanaksız oluyor ve bu da fosil kaydı konusunda büyük sıkıntılara sebep oluyor. Bu sebeple, deri ile ilgili sorularımızın cevaplarını günümüz tetrapodlarında aramak durumunda kalıyoruz.

Unutmamak lazım ki derinin evrimindeki en önemli basamak, sudan karaya çıkış öncesinde ve sırasında gerçekleşen amfibi evrimindeki derinin değişimidir. Amfibiler, derilerini nemli tutabilmek için bazı sıvılar salgılamaktalar ve bunu ilk evrimleştikleri zaman da yapmak durumundaydılar. Daha sonra bu yapı evrimleşerek sürüngen ve memeli derisini meydana getirdi.

Deri Sistemi (Integumentary System) dediğimiz sistem, en baştan ikiye ayrılır ve omurgasızlarda da, omurgalılarda da görülür. Elbette yaşanılan ortama göre farklılık göstermektedir. Ayrıca omurgasızlarda deri olsa bile omurgalılardaki gibi keratinleşme görülmez. Omurgasızlarda, keratin yerine IF proteinleri (Intermediate Filament - Ara Lif) görülür. Keratin'in en büyük faydası, su kaybını ayarlamak konusunda son derece faydalı bir proteindir.

Bu noktada, derinin evrimi ile ilgili olarak omurgayı ön plana çıkarmaktansa, habitata önem vermekte fayda vardır. Örneğin, dediğimiz gibi, amfibiler nemli ortama bağımlıdırlar ve buna göre evrimleşmiş bir deriye sahiptirler. Sürüngenler, kurak ortama adapte olabilecek şekilde sert pullarla kaplı derilere sahiptirler. Balıklar, sürekli suda yaşamalarına rağmen pulları vardır ve bu pullardan, su içerisinde kayganlaştırıcılığı arttıran bazı maddeler salgılanır. Memeli derileri genel olarak amfibiler ile sürüngenler arasındadır ve bol bezle ve kılla desteklenmektedir.

Derinin oluşumunu tetikleyen temel mekanizma ise, yukarıdaki açıklamadan da anlaşılabileceği ve sizin de dediğiniz gibi, vücudun içi ile dış ortamı birbirinden ayırma ihtiyacı, koruma, ısı ve sıvı kaybını denetleme, vb. etmenlerdir.

Konuyla ilgili pek çok ayrıntılı makale mevcuttur. Bunlardan faydalı olabileceğini düşündüğümüz ikisini aşağıya ekliyoruz, ilginizi çekenleri okumanızı tavsiye ediyoruz:

Teşekkür: Gülşah Güler

Ayrıca şöyle bir cevap da ekleyebiliriz:

Aslında omurga gelişimine bağlı değil, omurgayla paralel olarak evrilmiştir diyebiliriz.

Böceklerde kitin tabaka, nematodlarda koruyucu beir dermis vs. bir çok canlı grubunda derinin işlevini yapan yapılar vardır ve dış ortamdan ayıran bu tabakanın bulunması neredeyse bir zorunluluktur.

Şimdi omurgalılara dönecek olursak. Deri karaya geçiş sırasında su kaybını önleyici bir tabaka olarak önemli bir işlev göstermiştir. Organları koruma görevinin yanında vücud ısısının dengelenmesini sağlamak(sıcakta terlemeyle düşürmek, soğukta izolasyon sağlamak) önemli görevlerindendir.

Farklı canlıları göz önüne alırsak çok farklı işlevlerini de görebiliriz. Diken gibi yapılar (kertenkelelerden, kirpilere) bir çok canlıda korunma görevi yapar. Plakalarda benzer işlevlere sahiptir ve yine bir çok canlıda bulunur.(timsahlardan, armadillolara)

Sürüngenlerin plaka yapıları memelilerde kıllara, kuşlarda tüylere evrilmiştir. Kıl ve tüy yapıları izolasyon sağlama, kamuflaj oluşturma, kuşların uçmasını(tüyler) sağlama özelliklerinin yanında farklı renklerde bulunmaları cinsel seçilim için önemli bir ayrım olmuştur.

En geniş ve kısa olarak derinin işlevlerinin değişimiyle evrimsel olarak yönlenmesini bu şekilde açıklayabilirim.

B.E.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • m. Vickaryous, et al. The Integument Story: Origins, Evolution And Current Knowledge’. (20 Eylül 2009). Alındığı Tarih: 19 Ağustos 2019. Alındığı Yer: NCBI | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/09/2020 11:42:03 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/112

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Küresel Salgın
Dna
Manyetik Alan
İnsan Sağlığı
Kedigiller
Genel Halk
Sperm
Hastalık Kontrolü
Grip
Güneş
Dünya
Mikoloji
Etimoloji
Vegan
2019-Ncov
Dil
Doğa Gözlemleri
Doğa Olayları
Güneş Sistemi
Müfredat
Seçilim
Wuhan Koronavirüsü
Karanlık Madde
Epigenetik
Tekillik
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Deniz, deniz olduğu için dalgalanır; ama çöpe sor, hep onun içindir dalgalar.”
Ömer Hayyam
Geri Bildirim Gönder