Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

COVID-19 Triyajında (Acil Durum Önceliğinde) Yapay Zeka Kullanımı

Makina Zekası, COVID-19 Salgınında Bize Nasıl Yardımcı Oluyor?

COVID-19 Triyajında (Acil Durum Önceliğinde) Yapay Zeka Kullanımı Getty Images
Röntgen filmi
6 dakika
1,534
  • Epidemiyoloji
  • Viroloji
Evrim Ağacı Akademi: Yapay Zeka Uygulamaları Yazı Dizisi

Bu yazı, Yapay Zeka Uygulamaları yazı dizisinin 23. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hayatlarımıza Giren 5 Yapay Zeka Ürünü: Sizin Yapay Zekanız Ne Kadar Zeki?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al

Personel kısıtlılığı ve aşırı hasta yükü nedeniyle hastaneler, pandemiyi yönetebilmek için otomatize enstrümanlara başvurmaktadırlar. İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi’nde hastalar röntgen filmlerinin bir uzman tarafından değerlendirilebilmesi için altı saat beklemek durumunda kalmaktaydı. Acil serviste bir hekim bu filmi bir yapay zeka (YZ) sistemi tarafından okutabildiği takdirde zamandan kazanacaktır ve daha sonra bir uzman bu filmi değerlendirip, daha ayrıntılı tanı koyabilecektir.

Geçen sene Eylül ayında Rizwan Malik, Royal Bolton Hastanesinde radyoloji departmanında yapmak üzere bir çalışma planlamıştır. Bu çalışmada YZ tabanlı akciğer grafisi okuma yazılımının kullanımı hedeflenmekteydi. Yazılım Mumbai (Hindistan) kökenli Qure.ai firmasına aitti ve qXR sistemi olarak adlandırılıyordu.

Bu Reklamı Kapat

Bu çalışmada Malik, altı asistanının yapacakları film değerlendirmeleri için ikinci bir görüş elde edecekti. Kendi film okuma sonuçlarıyla YZ sisteminin önerileri arasında uyum saptandığı durumda, bu YZ sistemini asistanların yapmış oldukları değerlendirmeleri onaylamak için kullanacaktı. Çalışması dört aylık süreç içerisinde onay almıştır, ancak çalışmaya başlamadan önce COVID-19 salgını İngiltere’yi etkilemiştir.

Bu çalışma COVID-19 hastalarının değerlendirilmelerinde kullanmak için biçilmiş kaftan halini almıştır. Daha önceki araştırmalara göre ciddi COVID-19 hastalarının akciğer film bulguları viral pnömoni bulgularına göre farklılık göstermekteydi. PCR testlerinin azlığı ve gecikmelerinden dolayı akciğer röntgenleri, hekimlere triyajda* yardımcı olabilen hızlı ve maliyeti düşük yardımcı tanı araçları halini almışlardır. (* Triyaj: Acil servislerde tıbbi müdahale önceliklerini belirleme sistemi.)

Bu Reklamı Kapat

Haftalar içerisinde Qure.ai, qXR sistemini COVID-19'a bağlı pnömoniyi değerlendirebilecek duruma getirmiştir ve Malik yeni bir klinik deney önermiştir. Yeni önerisinde bu sistemin doğrudan ilk tanısal süreçte yer alması planlanmıştır. Royal Bolton Hospital gibi birçok hastane bu tarz bir teknolojiyi pandemi baskısı altında kullanmaya başlamışlardır.

Pandemi, sağlık sisteminde YZ’nin uyarlanmasının önünü açmıştır. Ancak bu durum fırsatlar yarattığı gibi, yeni riskler de barındırmaktadır. Bir yandan yeni teknolojiler alelacele hastanelerde kullanılmaya başlanırken, yeterince incelenmemiş bu araçlar hastaya zarar veriyor da olabilmektedir. UC San Diego Health’den Chris Longhurst, YZ’nin sağlık sektöründe kullanılmasının son derece heyecan verici olduğunu söylemekle birlikte, sağlık sektörünün birçok etmenden etkilendiğini ve sistemde yapılacak olan bir değişikliğin istenmeyen ölümcül sonuçlar doğurmasının da olası olduğunu söylemektedir.

YZ pandemiden önce sağlık araştırmalarında yaygın olarak kullanılmaktaydı. Derin öğrenme yöntemleri meme ve akciğer kanseri ya da glokom gibi hastalıkların tanısında tıp uzmanları kadar başarılı bulunmuşlardır. Araştırmalar, bilgisayara bağlı görsel takiplerin, evlerinde yaşlı bireyleri ya da yoğun bakımdaki hastaları takip etmede olasılıkla başarılı olabileceklerini göstermiştir. Ancak, bu araştırma bulgularını gerçek hayat koşullarına aktarmada sorunlar yaşanmıştır. Örneğin, mahremiyete ilişkin engeller, algoritmaları çalıştırmak için yeterince veri sunulmasını önlemektedir. Bu nedenle çalışmaların yanlılığı ve genellenebilirliğine dair kaygılar bu çalışmaların hayat bulmalarını engellemektedir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Uygulamalar sertifiye edilseler de hastanelerin yoğun değerlendirme prosedürleri ve protokolleri bulunmaktadır. Bu nedenle kurumlar alışkanlıklarını zorunlu olmadıkça değiştirmemektedirler. YZ artık bu alanda zemin kazanmaktadır. Bu konuyla ilgili yayımlanmış makale bulunsa da arzu edildiği gibi sektörde henüz yeterince yeterince yaygınlaşmamıştır.

Qure.ai'nin qXR sistemi. Akciğer grafisindeki akciğer bulguları işaretlenmiş ve covid risk değerlendirmesinin ardındaki mantık açıklanmıştır.
Qure.ai'nin qXR sistemi. Akciğer grafisindeki akciğer bulguları işaretlenmiş ve covid risk değerlendirmesinin ardındaki mantık açıklanmıştır.
MIT Technology Review

Pierre Durand, Fransa’da bir radyoloji uzmanıdır. 2018'de Vizyon firmasının kurucuları arasında yer almıştır. Bu şirket bir aracı olarak Qure.ai ya da Seul merkezli Lunit gibi şirketlerin ürünlerini hastaneye pazarlamaktadır. Pandemi öncesi bu ürünleri klinik ortamına yerleştirme konusunda sorun yaşanmaktaydı. COVID-19, bu durumu Fransa’da değiştirmiştir. Sağlık sistemi hastalık yükü altında ezilirken ve hükümet test sayısını arttıramadığından, PCR testi kadar kesin olmasa da akciğer grafileri triyaj aracı haline gelmiştir. Hatta PCR testi yapılmış olanlarda bile test sonucunu almak en az 12 saati bulmaktaydı ve bazen günleri bulan bu bekleme, bir hasta hakkında izolasyon kararı vermek için oldukça uzun bir süreydi. Oysa, Vizyon sisteminin Lunit yazılımı, bir hastanın Covid-19 enfeksiyon riskini hesaplayabilmesi için 10 dakikaya ihtiyaç duymaktadır.

Lunit’e ilişkin yayınlanmamış bir araştırma bu yazılımın bir radyoloji uzmanının koyacağı tanı ile kıyaslanabilir olabileceğini göstermiştir. Durand’a göre çok hastanın olduğu bir ortamda Lunit cazip bir çözüm haline gelmektedir. Vizyon şirketi Fransa’da iki büyük hastane ile anlaşmış durumda ve Orta Doğu ve Afrika’da bulunan hastaneler ile görüşme halinde bulunmaktadır. Lunit halihazırda Fransa, İtalya, Meksika ve Portekiz'de bulunan hastaneler ile çalışmaktadır. Qure.ai şu an İtalya, ABD ve Meksika’ya kadar yayılmıştır.

Durand, ayrıca, pandeminin yaratmış olduğu travmanın hekim ve hemşirelerin yaşamlarını değiştirdiğini düşünüldüğünde pandemi sonrası sağlık çalışanı eksikliği ile başa çıkmak için de YZ’nin hastaneler tarafından kullanılmak istenebileceğini belirtmiştir.

Hastanelerin YZ’ya ilgisi birçok şirketi harekete geçirmiştir. Artık ürünlerini ücretsiz deneme süresi ile sunmaktalar ve hastaneleri daha uzun süreli kontratlara ikna etmeye çalışmaktalar. Lunit ve Qure.ai’nin yöneticileri, YZ’nin faydasını gösterebileceği gibi, kullanıldığında vazgeçilemez hale geleceğini söylemektedirler. Qure.ai ve Lunit’in akciğer tarama ürünleri pandemi öncesi Avrupa Birliği sağlık ve güvenlik ajansı tarafından onaylanmıştır. Covid-19’a uyarlanma çalışmaları çerçevesinde önceden onaylanmış özellikler dahil edilmiştir.

Bu Reklamı Kapat

Qure.ai qXR sisteminin tespit edebileceği akciğer anomalileri
Qure.ai qXR sisteminin tespit edebileceği akciğer anomalileri
MIT Technology Review

Qure.ai qXR sistemi sık görülen akciğer anomalilerini tespit etmek için derin öğrenme modelleri kullanmaktadır. COVID-19’a uyarlarken uzmanlara danışarak ve literatüre başvurarak COVID-19 pnömonisine ilişkin tipik özellikler değerlendirmeye alınmıştır. Bu bilgiler qXR’ye kodlanmış ve böylece bu enstrüman bu tarz bir görüntüyü taradığında covid-19 enfeksiyonu riskine ilişkin hesaplamalar yapacak duruma getirilmiştir. On bir görüntüyü kapsayan bir ön geçerlik çalışması COVID-19 hastalarının %95 hassasiyetle tespit edilebildiğini göstermiştir.

Ancak salgın sırasında ürün sunan tüm şirketler bu derece başarılı değillerdi. Malik, 36 şirkete e-posta üzerinden ulaşmış ve 24 şirket ile görüşmüştür. Kendisi, çoğunu yetersiz ve fırsatçı bulmuştur. Başka uzmanlar ise YZ kullanımı konusundaki karar ve denetim mekanizmalarının gevşetilmemesini önermektedirler. Pandemi nedeniyle YZ kullanımı cazip olsa da YZ’nin yaratacağı ufak bir hatayı telafi etmenin kolay olmayacağını ve pandemi varlığının kendilerini kurtaramayacağını söylemektedirler. Ancak şirketler YZ’nin araştırma amacıyla kullanımını teşvik etmektedirler. YZ’nin sağlık hizmetlerinde standart haline gelebilmesi için sağlam kanıtlara gereksinim bulunmaktadır. Aksi halde hastalar zarar görebilecektir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: MIT Technology Review | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı Akademi: Yapay Zeka Uygulamaları Yazı Dizisi

Bu yazı, Yapay Zeka Uygulamaları yazı dizisinin 23. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hayatlarımıza Giren 5 Yapay Zeka Ürünü: Sizin Yapay Zekanız Ne Kadar Zeki?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/08/2022 04:12:28 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8657

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Hayvanlar Alemi
Kuyruksuz Maymun
Diyet
Koronavirüs
2019-Ncov
Beslenme
Toplum
Genom
Mucize
Genel Görelilik
Köpekgil
Genel Halk
Lipit
Tedavi
Organ
Entropi
Öğrenme
Astronomi
Uzun
Robot
Yaşamın Başlangıcı
Cinsellik Araştırmaları
Dünya Dışı Yaşam
Samanyolu Galaksisi
Araştırma
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.