Bipolar Bozukluk Nedir? Farklı Türleri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Bipolar Bozukluk Nedir? Farklı Türleri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? TED-Ed
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
19 dakika
5,749 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Bipolar Bozukluk
  • Türkçe Adı Bipolar Bozukluk
  • İngilizce Adı Bipolar Disorder
  • ICD F31

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Önceden manik depresyon olarak adlandırılan bipolar bozukluk, duygusal yükselmeler (mani veya hipomani) ve düşüşler (depresyon) içeren, aşırı ruhsal değişimlere neden olan bir zihinsel sağlık durumudur.

Depresyonda olduğunuzda, kendinizi üzgün veya umutsuz hissedebilir ve çoğu aktiviteye ilgi kaybedebilir, bunlardan zevk alamayabilirsiniz. Mani veya hipomani (maniden daha az şiddetli) dönemlerinde ise coşkulu, enerjik veya hiç olmadığı kadar asabi hissedebilirsiniz. Bu duygu değişimleri uykuyu, enerjiyi, aktiviteleri, kararları, davranışı ve sağlıklı düşünme yeteneğini etkileyebilir.

Ruhsal değişimler, nadiren veya yılda birkaç kez meydana gelebilir. Çoğu insan vakalar arasında bazı duygusal belirtiler yaşarken, bazılarında ise bunlar görülmeyebilir.

Reklamı Kapat

Bipolar bozukluk ömür boyu süren bir durum olsa da, bir tedavi planını izleyerek ruh hali değişimlerinizi ve diğer belirtilerinizi yönetebilirsiniz. Bu rahatsızlık çoğu zaman ilaçlar ve psikolojik danışmanlık (psikoterapi) ile tedavi edilir.

Tedavi edilmeden bırakıldığında, bipolar bozukluk hayatınızın her alanını etkileyen ciddi sorunlara neden olabilir, örneğin:

  • Uyuşturucu ve alkol kullanımıyla ilgili sorunlar
  • İntihar veya intihar girişimleri
  • Yasal veya mali sorunlar
  • Zarar görmüş ilişkiler
  • Kötü iş veya okul performansı

Belirti ve Semptomlar

Birkaç tür bipolar ve benzeri bozukluk vardır. Bunlar, mani veya hipomani ve depresyon dönemlerini içerebilirler. Belirtiler, ruh halinde ve davranışlarda yaşamda önemli sıkıntı ve zorluklara yol açabilecek, öngörülemeyen değişikliklere neden olabilir.

  • I Bipolar Bozukluk - Hipomanik veya ağır depresif ataklardan önce veya sonra gelen en az bir manik atak geçirilir. Bazı durumlarda, mani gerçeklikten kopmayı da (psikoz) tetikleyebilir.
  • II Bipolar Bozukluk - En az 1 adet ağır depresif dönem ve hipomanik dönem geçirilir, ancak hiç manik atak geçirilmez.
  • Salınımlı Rahatsızlık - Hipomani ve depresyon belirti dönemleri (ağır depresyondan daha az şiddetli olsa da) en az 2 yıl -veya çocuklarda ve gençlerde bir yıl- deneyimlenir.
  • Diğer türler - Bunlar, bipolar bozukluğun yanı sıra, belirli ilaçların veya alkolün neden olduğu veya Cushing hastalığı, multipl skleroz veya felç gibi tıbbi durumlara bağlı olarak ortaya çıkan benzeri bozuklukları içerir.

II Bipolar Bozukluk, I Bipolar Bozukluğun daha hafif bir şekli değil, ayrı bir tanıdır. I Bipolar Bozukluğun manik atakları şiddetli ve tehlikeli olabilirken, II bipolar bozukluğu olan bireylerin depresyon dönemi daha uzun sürebilir, bu da kişiye büyük oranda zarar verebilir.

Bipolar bozukluğun her yaşta ortaya çıkabilmesine rağmen, tipik olarak ergenlik çağında veya 20'li yaşların başında teşhis edilir. Belirtiler kişiden kişiye ve zamanla değişebilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Mani ve Hipomani

Mani ve hipomani iki farklı dönem olsa da, aynı belirtilere sahiptirler. Mani, hipomaniden daha şiddetlidir ve işte, okulda ve sosyal aktivitelerde daha belirgin sorunlara ve ayrıca ilişkide zorluklara neden olur. Mani dönemi ayrıca gerçeklikten kopmayı (psikoz) da tetikleyebilir ve hastanede kalmayı gerektirebilir.

Hem manik hem de hipomanik dönem, bu belirtilerden en az üç tanesini içerir:

  • Anormal derecede iyimser, sinirli veya gergin olmak
  • Artan aktivite, enerji veya endişe
  • Aşırı mutluluk ve kendine güven (coşku)
  • Azalan uyku ihtiyacı
  • Çok düşünmek
  • Dikkat dağınıklığı
  • Kötü karar verme - örneğin, alışverişte çok para harcamak, cinsel risk almak veya aptalca yatırımlar yapmak

Ağır Depresyon

Ağır bir depresif dönem, iş, okul, sosyal aktiviteler veya ilişkiler gibi günlük aktivitelerde göze çarpan zorluklara neden olacak kadar şiddetli semptomları içerir. Böyle bir dönem bu belirtilerin en az beş tanesini içerir:

  • Üzgün, boş, umutsuz veya dertli hissetme gibi depresif ruh hali (çocuklarda ve gençlerde depresif ruh hali asabilik olarak görünebilir)
  • Faaliyetlerin hepsinde veya çoğunda farkedilir bir ilgisizlik veya hiç zevk alamama
  • Diyet yapılmamasına rağmen önemli kilo kaybı, kilo alma veya iştahta azalma veya artış (çocuklarda beklendiği gibi kilo alamama depresyon belirtisi olabilir)
  • Uykusuzluk veya aşırı uyumak
  • Tez canlılık veya yavaşlamış davranış
  • Yorgunluk veya enerji kaybı
  • Değersiz hissetme veya aşırı ya da yersiz suçluluk duygusu
  • Azalan düşünme veya konsantre olma becerisi veya kararsızlık
  • İntihar etmeyi düşünmek, planlamak veya teşebbüs etmek

Bipolar Bozukluğun Diğer Özellikleri

Bipolar I ve Bipolar II bozukluklarının belirti ve semptomları, anksiyete, melankoli, psikoz ve benzerleri gibi özellikler de içerebilir. Semptomların zamanlaması, karışık veya hızlı döngü gibi tanısal etiketleri içerebilir. Bipolar semptomlar hamilelik sırasında da ortaya çıkabilir veya mevsimlere göre değişebilir.

Reklamı Kapat

Çocuklarda ve Gençlerde Belirtiler

Bipolar bozukluğun belirtilerini çocuklarda ve gençlerde tespit etmek zor olabilir. Bunların normal iniş çıkışlar mı, stres veya travmanın sonuçları mı, yoksa bipolar bozukluk dışında bir akıl sağlığı sorununun belirtileri mi olduğunu söylemek genellikle zordur.

Çocuklar ve gençler farklı ağır depresif veya manik veya hipomanik ataklar geçirebilir; ancak bunlar, bipolar bozukluğu olan yetişkinlerin geçirdiği ataklardan farklılık gösterebilir. Ve vakalar sırasında ruh halleri hızla değişebilir. Bazı çocuklar, vakalar arasında ruh hali belirtileri olmayan dönemlere sahip olabilir.

Çocuklarda ve gençlerde bipolar bozukluğun en önemli belirtileri, normal ruh hali değişimlerinden farklı olan şiddetli ruh hali değişimleri olabilir.

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Bipolar bozukluğun kesin nedeni bilinmemektedir, ancak aşağıdakiler gibi birkaç etken söz konusu olabilir:

Reklamı Kapat

  1. Biyolojik Değişimler - Bipolar bozukluğu olan kişilerin beyinlerinde fiziksel değişikliklerin olduğu görülür. Bu değişikliklerin önemi hala belirsizdir, ancak nedenleri tam olarak belirlemeye yardımcı olabilir.
  2. Genetik - Bipolar bozukluk, kardeş veya ebeveyn gibi birinci dereceden bir akrabası olan kişilerde daha yaygındır. Araştırmacılar, bipolar bozukluğa neden olabilecek genleri bulmaya çalışıyorlar.

Risk Faktörleri

Bipolar bozukluk geliştirme riskini artırabilecek veya ilk vaka için tetikleyici olabilecek faktörler şunları içerir:

  • Bipolar bozukluğu olan bir ebeveyn veya kardeş gibi birinci dereceden bir akrabaya sahip olmak
  • Sevilen birinin ölümü veya başka bir travmatik olay gibi yüksek stresli dönemler
  • Uyuşturucu veya alkol bağımlılığı

Beraber Görülen Sorunlar

Bipolar bozukluğunuz varsa, bipolar bozuklukla birlikte tedavi edilmesi gereken başka bir sağlık sorununuz da olabilir. Bunlardan bazıları bipolar bozukluk semptomlarını kötüleştirebilir veya tedaviyi daha az başarılı hale getirebilir. Örneğin:

  • Anksiyete bozuklukları
  • Yeme bozuklukları
  • Dikkat eksikliği / hiperaktivite bozukluğu - DEHB (İng: "Attention-deficit/hyperactivity disorder" veya kısaca "ADHD")
  • Alkol veya uyuşturucu sorunları
  • Kalp hastalığı, tiroid sorunları, baş ağrısı veya obezite gibi fiziksel sağlık sorunları

Teşhis Yöntemleri

Bipolar bozukluğunuzun olup olmadığını öğrenmek için yapılan değerlendirmeler şunları içerebilir:

  • Fiziksel muayene - Doktorunuz belirtilerinize neden olabilecek tıbbi sorunları belirlemek için fiziksel muayene ve laboratuvar testleri yapabilir.
  • Psikiyatrik değerlendirme - Doktorunuz sizi düşünceleriniz, duygularınız ve davranış kalıplarınız hakkında sizinle konuşacak bir psikiyatriste sevk edebilir. Ayrıca psikolojik bir öz değerlendirme veya anket doldurabilirsiniz. Sizin izninizle, aile üyelerinizden veya yakın arkadaşlarınızdan belirtileriniz hakkında bilgi vermeleri istenebilir.
  • Ruh hali çizelgesi - Sizden ruh halinizin, uyku düzeninizin veya teşhis ve doğru tedaviyi bulmaya yardımcı olabilecek diğer faktörlerin günlük kaydını tutmanız istenebilir.
  • Bipolar bozukluk kriterleri - Psikiyatristiniz, Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından yayınlanan Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabındaki (DSM-5) semptomlarınızı bipolar ve benzeri bozuklukların kriterleriyle karşılaştırabilir.

Çocuklarda Teşhis

Bipolar bozukluğu olan çocukların ve gençlerin teşhisi, yetişkinlerde yapılan teşhisle aynı kriterleri içerse de, çocuklarda ve gençlerde semptomlar genellikle farklı karakteristiklere sahiptir ve teşhis kategorilerine tam olarak uymayabilir.

Ayrıca, bipolar bozukluğu olan çocukların sıklıkla dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu veya davranış sorunları gibi diğer akıl sağlığı sorunları da olabilir, bu da teşhisin konulmasını daha karmaşık hale getirebilir. Çocukların bipolar bozukluk deneyimi olan bir çocuk psikiyatristine sevk edilmesi önerilir.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Tedavi, en iyi şekilde, bipolar ve benzeri bozuklukların tedavisinde uzman olan ruh sağlığı hastalıklarının teşhisi ve tedavisinde uzmanlaşmış bir tıp doktoru (psikiyatrist) tarafından yönlendirilir. Bir psikolog, sosyal hizmet uzmanı ve psikiyatri hemşiresini içeren bir tedavi ekibiniz de olabilir.

Agora Bilim Pazarı
Tıbbi Mucizeler

Modern tıp tarihine genel bir bakış sunan heyecan verici bir kitap. Alanında bir temel eser.
Tıp Tarihinden Yaşamı Değiştiren 100 Gelişme
Dr. Rosalyn S. Yalow, Nobel Tıp Ödülü sahibi
“En temel bilimsel kuralların yeniden tartışıldığı günümüzde, bilimi kutlama amacını taşıyan bir kitap okumak insanın yüreğine su serpiyor. Tıbbi Mucizeler bilimsel anlayışın hayatlarımızı nasıl değiştirdiğini gözler önüne seren oldukça etkileyici bir araştırma. Ayrıca kısa, eğlenceli ve bilgilendirici biyografiler kaleme alma konusunda da çok iyi bir örnek kitap.”
Peter Rothberg, The Nation
“..Olağanüstü bir kitap. Fazlasıyla kolay okunur, bilgilendirici, açık fikirli ve düşündürücü.”
William T. Golden, “American Museum of Natural History” Onursal Başkanı
“Tıbbi Mucizeler, tıptaki gelişmeleri yanyana dizen basit derlemelerden biri olmaktan çok, sağlık, hastalık, tedavi ve hekim kavramlarını sosyal, kültürel ve insani boyutlarıyla ortaya koyan, bugünü daha iyi anlamak için kurgulanmış, sizi düşünmeye itekliyen bir belgesel çalışma.”
Journal of the American Medical Association (JAMA)
Bugün belki farkında olmasak da, torunların düğününü görmek sadece 200 yıl önce bile bir mucizeydi. Bugün ise tıp biliminde yaşanan sürekli gelişim sayesinde biraz şans yeterli.
Tıbbi Mucizeler bilimin insan yaşamı üstünde yarattığı tartışılmaz değişimin ve adım adım bugüne gelişimizin öyküsünü sunuyor. Bizi Hipokrat, Galen, Antonie van Leewenhoek, Gregor Mendel, Lady Mary Wortley Montagu, Louis Pasteur, Florence Nightingale, Oswald Theodore Avery, Harold Varmus gibi insanlık üzerinde etkileri hâlâ hissedilen önemli isimlerle tanıştırırken, modern tıbba yaptıkları mucizevi katkıları ortaya çıkartırken onları motive eden sebepleri araştırıyor. Doktor-hasta ilişkisi, hastalık teorileri, aşı, kök hücreler, immünoloji, genetik tanı ve tedavi gibi önemli buluşlara ışık tutarken bu buluşların altında yatan sanat ve bilimi de mercek altına alıyor.
Kitaptan…
Çiçekten korunma için lezyonlardan alınan kurutlarla yapılan variolasyon yöntemi Avrupa’ya İstanbul’da İngiliz Elçisi olan Lord Montague’nin eşi Lady Mary W. Montague aracılığıyla İstanbul’da gözlediği uygulamalar sonucu getirildi.
El yıkamanın önemini meslektaşlarına bir türlü anlatamayan Semmelweis 1865’te bir akıl hastanesinde hayatını kaybetmiştir. Şimdi ise Viyana’da onun adını taşıyan bir hastane bulunmaktadır.
Galen tıbbında kalbin odacıklarının 3 tane olduğu zannediliyordu, anatomik diseksiyon başlamış olmasına rağmen bu sanının çürümesi 1300 yıl sonunda olabildi. Yüzyıllar boyunca kimse odacıkları saymayı akıl etmedi.

Bilgiler ve Uyarılar:

  1. Bu ürün sipariş alındıktan 1-3 gün içinde postalanacaktır.
  2. Lütfen sipariş vermeden önce iade ve ürün değişikliği ile ilgili bilgilendirmemizi okuyunuz.
  3. Bu kampanya, Domingo Yayınevi tarafından Evrim Ağacı okurlarına sunulan fırsatlardan birisidir.
Devamını Göster
₺35.00 ₺40.00
Tıbbi Mucizeler

Bipolar bozukluk ömür boyu süren bir hastalıktır. Asıl tedavi semptomları yönetmeye yöneliktir. İhtiyaçlarınıza bağlı olarak, tedavi şunları içerebilir:

  • İlaçlar - Çoğu zaman, ruh halinizi hemen dengelemek için ilaç almaya başlamanız gerekecektir.
  • Devamlı tedavi - Bipolar bozukluk, kendinizi daha iyi hissettiğiniz dönemlerde bile ilaçlarla ömür boyu tedavi gerektirir. Sürekli tedaviyi almayan kişiler, semptomların tekrarlanma veya küçük ruh hali değişikliklerinin gelişmiş mani veya depresyona dönüşme riskini yükseltir.
  • Günlük tedavi programları - Doktorunuz size bir günlük tedavi programı önerebilir. Bu programlar, semptomları kontrol altına alırken ihtiyacınız olan desteği ve danışmanlığı sağlar.
  • Madde bağımlılığı tedavisi - Alkol veya uyuşturucu sorunlarınız varsa, madde bağımlılığı tedavisine de ihtiyacınız olacaktır. Aksi takdirde bu hastalığı yönetmek çok zor olabilir.
  • Hastaneye yatırılma - Tehlikeli davranıyorsanız, intihara meyilli hissediyorsanız veya gerçeklikten kopmuşsanız (psikotikseniz) doktorunuz hastaneye yatmanızı önerebilir. Bir hastanede psikiyatrik tedavi almak, ister manik ister ağır bir depresif atak geçiriyor olun, sakin ve güvende olmanıza ve ruh halinizi dengelemenize yardımcı olabilir.

Bipolar bozukluğun birincil tedavileri, semptomları kontrol etmek için ilaçlar ve psikolojik danışmanlığını (psikoterapi), bunların yanı sıra ise eğitim ve destek gruplarını da içerebilir.

İlaçlar

Bipolar bozukluğu tedavi etmek için birkaç ilaç kullanılır. Reçete edilen ilaçların türleri ve dozları, sizin semptomlarınıza bağlıdır. İlaçlar şunları içerebilir:

  • Duygudurum dengeleyiciler - Manik veya hipomanik atakları kontrol etmek için genelde duygudurum dengeleyici ilaçlara ihtiyacınız olacak. Bunların örnekleri arasında lityum (Lithobid), valproik asit (Depakene), divalproeks sodyum (Depakote), karbamazepin (Tegretol, Equetro, diğerleri) ve lamotrijin (Lamiktal) bulunur.
  • Antipsikotikler - Diğer ilaçlarla tedaviye rağmen depresyon veya mani semptomları devam ederse, olanzapin (Zyprexa), risperidon (Risperdal), ketiapin (Seroquel), aripiprazol (Abilify), ziprasidon (Geodon), lurasidon (Latuda) veya asenapin (Saphris) gibi bir antipsikotik ilaç eklenmesi yardımcı olabilir. Doktorunuz bu ilaçlardan bazılarını tek başına veya bir duygudurum dengeleyici ile birlikte reçete edebilir.
  • Antidepresanlar - Doktorunuz, depresyonu yönetmeye yardımcı olmak için bir antidepresan ekleyebilir. Bir antidepresan bazen manik bir vakayı tetikleyebildiğinden, genellikle bir duygudurum dengeleyici veya antipsikotik ile birlikte reçete edilir.
  • Antidepresan-antipsikotik - Symbyax ilacı, hem antidepresan fluoksetin hem de antipsikotik olanzapini içerir. Depresyon tedavisinde de, duygudurum dengeleyici olarak da görev yapar.
  • Anksiyete ilaçları - Benzodiazepinler anksiyeteye yardımcı olabilir ve uykusuzluğa iyi gelebilir, ancak genellikle kısa vadede kullanılır.

Doğru İlacı Bulmak

Sizin için doğru ilacı veya ilaçları bulmak büyük olasılıkla biraz deneme-yanılma gerektirecektir. Biri sizin için iyi sonuç vermezse, denenecek birkaç alternatif daha var.

Bazı ilaçların tam etki göstermesi haftalar veya aylar alabildiğinden, bu süreç sabır gerektirir. Genellikle tek seferde yalnızca bir ilaç değiştirilir, böylece doktorunuz semptomlarınızı en az rahatsız edici yan etkilerle gidermek için hangi ilaçların işe yaradığını belirleyebilir. Belirtileriniz değiştikçe ilaçların da düzenlenmesi gerekebilir.

Yan Etkiler

Sizin için işe yarayan doğru ilaçları ve dozları bulana ve vücudunuz ilaçlara alışana kadar hafif yan etkiler görülebilir. Rahatsız edici yan etkileriniz varsa doktorunuzla veya akıl sağlığı uzmanınızla konuşun.

Kendi kendinize bir değişiklik yapmayın veya ilaçlarınızı almayı bırakmayın. İlacınızı keserseniz, tedavinin gerilemesine neden olabilirsiniz veya belirtileriniz kötüleşebilir veya geri dönebilir. Ağır depresyona girebilir, intihara meyilli hissedebilir veya manik veya hipomanik bir vakayı tetikleyebilirsiniz. Bir değişiklik yapmanız gerektiğini düşünüyorsanız, doktorunuzu arayın.

Reklamı Kapat

İlaçlar ve Hamilelik

Bipolar bozukluk için birkaç ilaç doğum sorunlarıyla ilişkilendirilebilir ve anne sütünden bebeğinize geçebilir. Valproik asit ve divalproeks sodyum gibi bazı ilaçlar hamilelik sırasında kullanılmamalıdır. Ayrıca doğum kontrol ilaçları, bazı bipolar bozukluk ilaçları ile birlikte alındığında etkinliğini kaybedebilir.

Mümkünse hamile kalmadan önce tedavi seçeneklerini doktorunuzla tartışın. Bipolar bozukluğunuzu tedavi etmek için ilaç kullanıyorsanız ve hamile olduğunuzdan şüpheleniyorsanız, hemen doktorunuzla konuşun.

Psikoterapi

Psikoterapi, bipolar bozukluk tedavisinin önemli bir parçasıdır ve bireysel, aile veya grup ortamlarında sağlanabilir. Birkaç terapi türü işe yarayabilir. Bunlar:

  • Kişilerarası ve sosyal ritim terapisi (İng: ‘’interpersonal and social rhythm therapy’’ - IPSRT) - uyku, uyanma ve yemek zamanları gibi günlük ritimlerin dengelenmesine odaklanır. Tutarlı bir rutin, ruh hali yönetimini kolaylaştırır. Bipolar bozukluğu olan kişiler uyku, diyet ve egzersiz için günlük bir rutin oluşturmaktan faydalanabilir.
  • Bilişsel davranışçı terapi (BDT) - sağlıksız, olumsuz inanç ve davranışları belirlemek ve bunları sağlıklı, olumlu olanlarla değiştirmeye odaklanır. Bu tedavi, bipolar ataklarınızı neyin tetiklediğini belirlemenize yardımcı olabilir. Ayrıca stresi yönetmek ve üzücü durumlarla başa çıkmak için etkili yöntemler de öğretilir.
  • Psikoeğitim - Bipolar bozukluk hakkında bilgi edinmek (psikoeğitim) sizin ve sevdiklerinizin durumu anlamanız konusunda yardımcı olabilir. Neler olup bittiğini bilmek, en iyi desteği almanıza, sorunları belirlemenize, tekrarlanmasını önlemek için bir plan yapmanıza ve tedaviye bağlı kalmanıza yardım edebilir.
  • Aile odaklı terapi - Aile desteği ve iletişimi, tedavi planınıza bağlı kalmanıza ve sizin ve sevdiklerinizin ruh hali değişimlerinin uyarı belirtilerini tanımanızda ve yönetmenizde yardımcı olabilir.

Diğer Tedavi Seçenekleri

İhtiyaçlarınıza bağlı olarak, depresyon tedavinize farklı tedaviler eklenebilir.

Elektrokonvülsif terapi (EKT) sırasında, elektrik akımları beyinden geçer ve kasıtlı olarak kısa bir nöbeti tetikler. EKT, beyin kimyasında bazı akıl hastalıklarının semptomlarını tersine çevirebilecek değişikliklere neden olabilir. İlaçlarla iyileşmezseniz, hamilelik gibi sağlık nedenleriyle antidepresan alamazsanız veya intihar riski yüksekse EKT bipolar tedavi için bir seçenek olabilir.

Araştırmalara göre transkraniyal manyetik stimülasyon (TMS) da antidepresanlara yanıt vermeyenler için bir seçenektir.

Reklamı Kapat

Çocuklarda ve Gençlerde Tedavi

Çocuklar ve gençler için tedavilere genellikle semptomlara, ilaçların yan etkilerine ve diğer faktörlere bağlı olarak vaka bazında karar verilir. Genelde tedavi şunları içerir:

  • İlaçlar - Bipolar bozukluğu olan çocuklara ve gençlere genellikle yetişkinlere verilen ilaçlar verilir. Çocuklarda bipolar ilaçların güvenliği ve etkinliği konusunda yetişkinlere göre daha az araştırma yapılmıştır, bu nedenle tedavi kararları genellikle yetişkin araştırmalarına dayanır.
  • Psikoterapi - İlk ve uzun süreli tedavi, semptomların geri dönmesini önlemeye yardımcı olabilir. Psikoterapi, çocukların ve gençlerin rutinlerini yönetmelerine, savunma mekanizmalarını geliştirmelerine, öğrenme güçlüklerini gidermelerine, sosyal sorunları çözmelerine ve aile bağlarını ve iletişimi güçlendirmelerine yardımcı olabilir. Gerekirse, daha büyük çocuklarda ve bipolar bozukluğu olan gençlerde yaygın olan madde bağımlılığı sorunlarının tedavisinde de yardımcı olabilir.
  • Psikoeğitim - Psikoeğitim, bipolar bozukluğun semptomlarını öğrenmeyi ve çocuğunuzun davranışının, gelişim yaşı, durumu ve uygun kültürel davranışından nasıl farklılaştığını öğrenmeyi içerebilir. Bipolar bozukluğu anlamak, çocuğunuzu desteklemenizde yardımcı olabilir.
  • Destek - Öğretmenler ve okul danışmanlarıyla konuşmak ve aile ve arkadaşlardan destek almak, ihtiyaçların belirlenmesine ve başarının teşvik edilmesine yardımcı olabilir.

Yaşam Tarzı ve Ev İlaçları

Bipolar bozukluğunuzu kötüleştiren davranış döngülerini durdurmak için muhtemelen yaşam tarzınızda bazı değişiklikler yapmanız gerekecektir. Bu konuda atabileceğiniz bazı adımlar şunlar:

  • İçmeyi veya uyuşturucu kullanmayı bırakın - Bipolar bozuklukla ilgili en büyük sorunlarından biri, risk alma davranışının ve uyuşturucu veya alkol bağımlılığının getirdiği olumsuz sonuçlarıdır. Kendi başınıza bırakmakta zorlanıyorsanız yardım alın.
  • Sağlıklı ilişkiler kurun - Size pozitif etkisi olan insanlarla vakit geçirin. Arkadaşlar ve aile üyeleri size destek sağlayabilir ve ruh halindeki değişikliklerin uyarı belirtilerini izlemenize yardımcı olabilir.
  • Sağlıklı bir rutin oluşturun - Uyumak, yemek yemek ve fiziksel aktiviteler için düzenli bir rutine sahip olmak, ruh halinizi dengelemenize yardımcı olabilir. Herhangi bir egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın. Sağlıklı beslenin. Lityum alırsanız, uygun sıvı ve tuz tüketimi konusunda doktorunuzla konuşun. Uyumakta güçlük çekiyorsanız, ne yapabileceğiniz konusunda doktorunuzla veya akıl sağlığı uzmanınızla konuşun.
  • Diğer ilaçları almadan önce kontrol edin - Başka bir doktor tarafından reçete edilen ilaçları veya reçetesiz satılan takviyeleri veya ilaçları almadan önce sizi bipolar bozukluk için tedavi eden doktoru arayın. Bazen diğer ilaçlar depresyon veya mani ataklarını tetikleyebilir veya bipolar bozukluk için aldığınız ilaçlara engel olabilir.
  • Bir ruh hali çizelgesi tutmayı düşünün - Günlük ruh halinizin, tedavilerinizin, uykunuzun, aktivitelerinizin ve duygularınızın kaydını tutmak, tetikleyicileri, etkili tedavi seçeneklerini ve tedavinin ne zaman değiştirilmesi gerektiğini belirlemeye yardımcı olabilir.

Alternatif Tıbba Dikkat!

Alternatif veya tamamlayıcı tıp (bazen bütünleyici tıp olarak da adlandırılır) ve bipolar bozukluk hakkında çok fazla araştırma yoktur. Araştırmaların çoğu ağır depresyon üzerinedir, bu nedenle bu geleneksel olmayan yaklaşımların bipolar bozukluğa nasıl etki ettiği henüz kesin değildir.

Doktorunuzun önerdiği tedaviye ek olarak alternatif veya tamamlayıcı ilaç kullanmayı seçerseniz, önce bazı önlemler alın:

  • Reçeteli ilaçlarınızı almayı bırakmayın veya terapi seanslarını kaçırmayın - Bipolar bozukluk tedavisi söz konusu olduğunda, alternatif ilaçlar, düzenli ilaçların yerini tutmaz.
  • Doktorlarınıza ve ruh sağlığı uzmanlarınıza karşı dürüst olun - onlara tam olarak hangi alternatif veya tamamlayıcı tedavileri kullandığınızı veya denemek istediğinizi söyleyin.
  • Potansiyel tehlikelerin farkında olun - Alternatif ve tamamlayıcı ürünler, reçeteyle satılan ilaçlar gibi düzenlenmez. Doğal olmaları, güvenli oldukları anlamına gelmez. Alternatif veya tamamlayıcı ilaçları kullanmadan önce, ilaçlarla olası ciddi etkileşimler dahil olmak üzere riskler hakkında doktorunuzla konuşun.

Hastalıkla Başa Çıkmak ve Destek

Bipolar bozuklukla başa çıkmak zor olabilir. Bu konuda yardımcı olabilecek bazı yöntemler şunlardır:

  • Bipolar bozukluk hakkında bilgi edinin - Durumunuzla ilgili bilgi edinmek sizi güçlendirebilir ve tedavi planınıza bağlı kalmanız ve ruh hali değişikliklerini fark etmeniz için sizi motive edebilir. Ailenizi ve arkadaşlarınızı neler yaşadığınız konusunda eğitmeye de yardımcı olun.
  • Hedeflerinize odaklanın - Bipolar bozukluğu yönetmeyi öğrenmek zaman alabilir. Hedeflerinizi aklınızda tutarak ve kendinize, ruh halinizdeki dalgalanmalardan kaynaklanan hasarlı ilişkileri ve diğer sorunları düzeltmek için çalışabileceğinizi hatırlatarak motive olun.
  • Bir destek grubuna katılın - Bipolar bozukluğu olan kişiler için destek grupları, benzer zorluklarla karşılaşan diğer insanlarla bağlantı kurmanıza ve deneyimlerinizi paylaşmanıza yardımcı olabilir.
  • Sağlıklı yollar keşfedin - Hobiler, egzersiz ve eğlence aktiviteleri gibi enerjinizi yenilemenin sağlıklı yollarını keşfedin.
  • Rahatlamanın ve stresi kontrol altına almanın yollarını öğrenin - Yoga, tai chi, masaj, meditasyon veya diğer rahatlama teknikleri yardımcı olabilir.

Ne Zaman Acil Yardım Alınmalı?

İntihar düşünceleri ve davranışı, bipolar bozukluğu olan kişiler arasında yaygındır. Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa, hemen 112'yi veya yerel acil durum numaranızı arayın, acil servise gidin veya güvendiğiniz bir akraba ya da arkadaşınıza sırrınızı açın. İntihara meyilli düşünceleriniz için yardıma ihtiyacınız varsa, buradaki yazılarımıza ve önerilerimize göz atabilirsiniz.

İntihar tehlikesiyle karşı karşıya olan veya intihar girişiminde bulunan bir sevdiğiniz varsa, birinin o kişiyle kalmasını sağlayın. Derhal 112'yi veya yerel acil durum numaranızı arayın. Veya, güvenli bir şekilde yapabileceğinizi düşünüyorsanız, kişiyi en yakın hastanenin acil servisine götürün.

Reklamı Kapat

Ne Zaman Doktora Görünmeli?

Ruh halindeki aşırılıklara rağmen, bipolar bozukluğu olan kişiler genellikle duygusal dengesizliklerinin hem kendi hem de sevdiklerinin hayatlarını ne kadar zorlaştırdığını fark etmez ve ihtiyaç duydukları tedaviyi alamazlar.

Ve eğer bipolar bozukluğu olan bazı insanlar gibiyseniz, coşku hissinden ve daha üretken olma döngülerinden keyif alabilirsiniz. Ne var ki, bu coşkuyu her zaman sizi depresif bırakabilecek, ve belki de mali, hukuki veya ilişki sorunlarıyla sizi bitkin hissettirecek duygusal bir çöküş takip eder.

Herhangi bir depresyon veya mani belirtiniz varsa, doktorunuza veya akıl sağlığı uzmanınıza görünmelisiniz. Bipolar bozukluk kendi kendine iyileşmez. Bipolar bozukluk deneyimi olan bir akıl sağlığı uzmanından tedavi almak, semptomlarınızı kontrol altına almanızda yardımcı olabilir.

Randevunuza Hazırlanın...

Doktorunuza veya bir psikiyatriste görünerek başlayabilirsiniz. Mümkünse, destek olma ve bilgilerin hatırlanmasına yardımcı olması için randevunuza bir aile üyesini veya arkadaşınızı da götürmek isteyebilirsiniz.

Doktorunuzdan Ne Beklemelisiniz

Doktorunuz muhtemelen size birkaç soru soracaktır. İstediğiniz herhangi bir konunun üzerinde durup durumu gözden geçirecek zamanı olması için, doktorunuza cevap vermeye hazırlıklı olun. Şu soruları sorabilir:

  • Siz veya sevdikleriniz semptomlarınızı ilk ne zaman fark ettiniz?
  • Ruh haliniz ne sıklıkla değişiyor?
  • Kendinizi kötü hissettiğinizde hiç intihar düşünceleriniz oldu mu?
  • Semptomlarınız günlük yaşamınızı veya ilişkilerinizi etkiliyor mu?
  • Bipolar bozukluğu veya depresyonu olan akrabalarınız var mı?
  • Başka hangi zihinsel veya fiziksel sağlık sorunlarınız var?
  • Alkol, sigara veya uyuşturucu kullanıyor musunuz?
  • Geceleri ne kadar uyuyorsunuz? Bu zamanla değişiyor mu?
  • Normalde almayacağınız riskler aldığınız dönemlerden geçiyor musunuz, örneğin korunmasız seks veya düşünmeden alınan finansal kararlar gibi?
  • Belirtilerinizi iyileştiren bir şey var mı, varsa nedir?
  • Belirtilerinizi kötüleştiren bir şey var mı, varsa nedir?

Ne Yapabilirsiniz?

Randevunuzdan önce aşağıdakilerin bir listesini yapın:

  • Randevunun nedeni ile alakasız görünebilecek olanlar dahil, yaşadığınız tüm belirtiler
  • Yoğun stresler veya yaşamınızdaki yeni değişiklikler dahil olmak üzere önemli kişisel bilgiler
  • Aldığınız tüm ilaçlar, vitaminler, şifalı bitkiler veya diğer takviyeler ve dozajlar
  • Doktorunuza soracağınız sorular

Doktorunuza sormanız gereken bazı sorular şunları içerebilir:

  • Bipolar bozukluk hastalığım var mı?
  • Belirtilerimin başka olası nedenleri var mı?
  • Ne tür testler yapmam gerekecek?
  • Ne tür tedaviler mevcut? Benim için hangisini önerirsiniz?
  • Bu tedavinin ne tür yan etkileri olabilir?
  • Önerdiğiniz temel yaklaşıma alternatifler nelerdir?
  • Şu sağlık sorunlarım var. Bu hastalıkları birlikte en iyi nasıl yönetebilirim?
  • Bir psikiyatrist veya başka bir akıl sağlığı uzmanına görünmeli miyim?
  • Reçetelediğiniz ilacın bilinen bir alternatifi var mı?
  • Alabileceğim herhangi bir broşür veya başka basılı malzeme var mı?
  • Hangi web sitelerini tavsiye edersiniz?

Randevunuz sırasında başka sorular sormaktan da çekinmeyin.

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Dünya çapında yetişkinlerin %1-3 arası, bipolar bozukluk ile ilişkilendirilen semptomları genel olarak göstermektedir. Bunların birçoğu, günlük işlevlerini yerine getirebilen, sıradan görünen insanlardır. Ancak birçok vakada çok ciddi sorunlar görülebilmektedir.

Reklamı Kapat

Önlem Yöntemleri

Bipolar bozukluğu önlemenin kesin bir yolu yoktur. Ancak, bir akıl sağlığı bozukluğunun en erken belirtisinde tedavi almak, bipolar bozukluğun veya diğer akıl sağlığı sorununun kötüleşmesini önlemeye yardımcı olabilir.

Bipolar bozukluk teşhisi konulduysa, bazı stratejiler küçük semptomların tam gelişmiş mani veya depresyon atakları haline gelmesini önlemeye yardımcı olabilir:

  • Uyarı belirtilerine dikkat etmek - Belirtileri erken fark etmek, vakaların daha da kötüye gitmesini önleyebilir. Bipolar vakalarınızın nasıl geçtiğini gözlemleyip onları neyin tetiklediğini tanımlamış olabilirsiniz. Bir depresyon veya mani atağı geçireceğinizi düşünüyorsanız doktorunuzu arayın. Aile üyelerini veya arkadaşlarınızı da belirtileri izlemeye dahil edin.
  • Uyuşturucu ve alkolden uzak durmak - Alkol veya uyuşturucu kullanmak semptomlarınızı kötüleştirebilir ve tekrar ortaya çıkma olasılıklarını artırabilir.
  • İlaçları aynen belirtildiği gibi almak - Tedaviyi bırakmak cazip gelebilir - ama yapmayın. İlacınızı durdurmak veya dozunuzu kendi başınıza azaltmak, gerilemeye neden olabilir veya belirtileriniz kötüleştirebilir veya geri dönebilir.

Etimoloji

Hastalığın adındaki "bipolar" sözcüğü "iki kutuplu" anlamına gelmektedir ve hastalıkta görülen mani ve depresyon kutuplarına işaret etmektedir. Bu tanımlama ilk olarak DSM-3 kataloğunda, yani 1980'de kullanılmıştır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 13
  • Muhteşem! 4
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Umut Verici! 3
  • İnanılmaz 2
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/10/2021 14:46:45 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10480

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Yakınsak Evrim
Protein
İnsanın Evrimi
Kimya
Karar
Doğa Yasaları
Sağlık Bakanlığı
Araştırma
İspat
Primatlar
Yılan
Ara Geçiş Türleri
Gazetecilik
Koku
Mikrobiyoloji
Biyokimya
Uygulama
İklim Değişikliği
Abd
Uzay Görevleri
Çağ
Toprak
Ornitoloji
Jinekoloji
Kozmoloji
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın