Yeni Bir Şehre İndiğinizde Beyninizde Neler Olur?

Uçak yere değiyor.

Herkes aynı anda emniyet kemerini çözmeye çalışıyor.

Telefonlar açılıyor.

İlk mesajlar geliyor.

Birileri bagaj dolaplarına saldırıyor.

Birileri yanlışlıkla sizin başınızın üstündeki çantayı indiriyor.

Ve siz, birkaç dakika önce binlerce metre yüksekteyken şimdi tamamen yabancı bir şehirde bulunuyorsunuz.

İlginç olan şu:

Bu sırada yalnızca siz seyahat etmiyorsunuz.

Beyniniz de yoğun bir mesaiye başlıyor.

Üstelik bu mesai çoğu zaman biz fark etmeden gerçekleşiyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

Neden İlk Günler Bu Kadar Yorucu?

Berlin'e, Paris'e ya da Tokyo'ya ilk kez giden birçok insan benzer bir deneyim yaşar.

Aylarca beklenen seyahat başlamıştır.

Heyecan doruktadır.

Şehir muhteşemdir.

Ama akşam otele dönüldüğünde beklenmedik bir şey olur.

İnsan kendini tükenmiş hisseder.

Üstelik fiziksel olarak çok yorulmamış olsa bile.

Bunun nedeni kaslarımız değil, beynimizdir.

Günlük hayatımızda çevremizin büyük bölümünü otomatik olarak işleriz.

Evin kapısını düşünmeden açarız.

Markete giderken hangi sokaktan döneceğimizi hesaplamayız.

Çalıştığımız binada asansörün yerini aramayız.

Çünkü beynimiz bu bilgileri çoktan öğrenmiştir.

Agora Bilim Pazarı

HERKES İÇİN VERİ BİLİMİ

Devamını Göster

₺1.200,00

Satın Al Tüm Ürünler

Yeni bir şehirde ise durum tamamen farklıdır.

Her şey yenidir.

Metro haritaları.

Sokak isimleri.

Tabelalar.

Sesler.

Kokular.

Yüzler.

Kurallar.

Beyin sürekli veri toplamaya başlar.

Adeta bir bilgisayarın aynı anda yüzlerce program çalıştırması gibi.

Sonuç?

Akşam saatlerinde açıklayamadığımız bir zihinsel yorgunluk.

Hipokampus Fazla Mesaiye Kalıyor

Beynimizde "hipokampus" adı verilen küçük ama son derece önemli bir yapı bulunur.

Görevlerinden biri mekânsal hafıza oluşturmaktır.

Yani bulunduğumuz çevrenin zihinsel haritasını çıkarmak.

Yeni bir şehirde yürürken hipokampus adeta harıl harıl çalışır.

Şu köşede bir kafe vardı.

Metro istasyonu şu taraftaydı.

Otel nehrin karşı kıyısındaydı.

Müze tramvay hattının yanında kalıyordu.

Beyin bütün bu bilgileri bir araya getirerek yeni bir zihinsel harita oluşturmaya çalışır.

Bu nedenle ilk günlerde sık sık kayboluruz.

Aslında kaybolmuyoruz.

Harita henüz tamamlanmıyor.

Kaybolmanın Faydaları

Modern insan kaybolmaktan pek hoşlanmıyor.

Telefonlarımız var.

Navigasyonlarımız var.

Uydu sistemlerimiz var.

Bir düğmeye basınca bulunduğumuz yeri santimetre hassasiyetinde öğrenebiliyoruz.

Ama ilginç bir şekilde bazı araştırmalar sürekli navigasyon kullanımının mekânsal öğrenmeyi azaltabildiğini gösteriyor.

Çünkü navigasyon düşünme işini bizim yerimize yapıyor.

Biz yalnızca ekrandaki oku takip ediyoruz.

Bir şehri gerçekten öğrenmek istiyorsanız bazen biraz kaybolmanız gerekiyor.

Elbette tamamen değil.

Ama birkaç sokak sapmak.

Yanlış bir tramvaya binmek.

Beklenmedik bir meydana çıkmak.

Beynin haritalama sistemini güçlendiriyor.

Belki de seyahatin en güzel keşifleri yanlış dönüşlerin ödülüdür.

Neden Zaman Daha Yavaş Akıyor Gibi Geliyor?

Seyahatin ilk günlerinde sık rastlanan bir başka durum daha vardır.

Zaman uzamış gibi hissedilir.

Sabah otele giriş yapmışsınızdır.

Öğlen bir müze gezmişsinizdir.

Bir kafede oturmuşsunuzdur.

Birkaç kilometre yürümüşsünüzdür.

Ve saate baktığınızda henüz akşam olmadığını görürsünüz.

Bunun nedeni beynin yeni deneyimleri daha yoğun kaydetmesidir.

Rutin günlerde beynimiz birçok ayrıntıyı filtreler.

Ama yeni bir şehirde neredeyse her şey önemlidir.

Bu nedenle hafızamız daha fazla kayıt yapar.

Sonradan geriye dönüp baktığımızda da geçen zaman olduğundan daha uzun görünür.

Belki de çocukluğun uzun sürmesinin nedeni de budur.

Her şey yenidir.

Her şey ilk kez yaşanmaktadır.

Seyahat, yetişkinlere kısa süreliğine çocukluk hissini geri verir.

Heyecan mı, Kaygı mı?

İlk günlerde yaşanan duygular da ilginçtir.

Birçok insan aynı anda hem heyecan hem de hafif kaygı hisseder.

Bu tamamen normaldir.

Çünkü beynimiz yenilikleri hem fırsat hem de risk olarak değerlendirir.

Yeni şehir.

Yeni insanlar.

Yeni deneyimler.

Bunlar merak sistemimizi harekete geçirir.

Ama aynı zamanda belirsizlik yaratır.

Bu nedenle ilk gün yaşanan huzursuzluk çoğu zaman kötü bir işaret değildir.

Tam tersine, beynin yeni bir çevreye uyum sağlama sürecinin doğal parçasıdır.

Beyin Yeni Şehre Ne Zaman Alışır?

Kesin bir süre vermek zor.

Ama genellikle birkaç gün içinde dikkat çekici bir değişim olur.

İlk gün karmaşık görünen metro sistemi anlaşılmaya başlar.

Sokaklar tanıdık gelir.

Mahalleler birbirinden ayrılır.

Bakkalın yeri öğrenilir.

Kafe bulunur.

Kısacası şehir yabancı olmaktan çıkar.

Ve tam bu noktada ilginç bir şey olur.

Şehri öğrenmeye başlarken aslında biraz da kendimizi öğrenmeye başlarız.

Neyi merak ettiğimizi.

Neye dikkat ettiğimizi.

Nelerden korktuğumuzu.

Nelerin bizi heyecanlandırdığını.

Belki de bu yüzden seyahat yalnızca bir coğrafya deneyimi değildir.

Bir nörobilim deneyidir.

Beynin bilinmeyenle karşılaştığında nasıl çalıştığını canlı olarak izleme fırsatıdır.

Ben de birkaç gün bilmediğim ya da tanımadığım bir kente indiğimde muhtemelen aynı şeyleri yaşayacağım.

Yanlış çıkıştan çıkacağım.

Bir sokakta yönümü karıştıracağım.

Belki yanlış tramvaya bineceğim.

Ama artık biliyorum:

Bu hatalar yolculuğun aksaklıkları değil.

Yolculuğun ta kendisi.