Hayvanlar Neden Bizleri Daha İnsancıl Yapar?

Bir köpek sahipleniyorsunuz.

İlk günlerde amacınız oldukça basit:

Ona oturmayı öğretmek.

Tasmasını takmak.

Tuvalet alışkanlığı kazandırmak.

Evin kurallarını öğretmek.

Aylar sonra geriye dönüp baktığınızda ilginç bir şey fark ediyorsunuz.

Köpek yalnızca birkaç komut öğrenmiş.

Ama siz...

Daha sabırlı olmuşsunuz.

Daha dikkatli dinlemeyi öğrenmişsiniz.

Küçük değişimleri fark eder hâle gelmişsiniz.

Öfkenizi daha iyi kontrol edebiliyorsunuz.

Belki de hayvanlarla yaşamanın en büyük sürprizi budur.

Onları eğitmeye çalışırken, aslında bizi eğiten onlardır.

İnsan Olmak Öğrenilen Bir Beceridir

Çoğu zaman insanlığı zekâyla açıklarız.

Konuşuruz.

Yazarız.

Teknoloji üretiriz.

Oysa psikologlar ve nörobilimciler, iyi bir insan olmanın yalnızca zekâyla ilgili olmadığını söyler.

Empati...

Sabır...

Şefkat...

Duygu düzenleme...

Agora Bilim Pazarı

Dedeni Bir Yanardağdan Nasıl Kurtarırsın?

BİLİM ve dâhiyane FİZİK DENEYLERİYLE çözülebilecek çılgın ikilemler! Bir köpek balığını kandır! Bir uçağı havalandır! Issız bir adadan kaç! Kontrolden çıkmış bi…

Devamını Göster

₺280,00

Satın Al Tüm Ürünler

Başkalarının ihtiyaçlarını fark edebilme...

Bunlar da insan olmanın temel parçalarıdır.

İşte hayvanlar tam bu noktada devreye girer.

Çünkü onlar bizim kelimelerimizi anlamaz.

Biz de onların kelimelerini anlamayız.

İlişkiyi sürdürebilmek için tek seçeneğimiz kalır:

Birbirimizi gerçekten anlamaya çalışmak.

Temple Grandin'in Büyük Sorusu

Temple Grandin kitabına oldukça basit görünen ama derin bir soruyla başlar:

"Bir hayvanın iyi bir yaşam sürmesi için gerçekten ne gerekir?"

Bu sorunun cevabı yalnızca mama, su ve veteriner değildir.

Grandin'e göre iyi yaşam, hayvanın zihinsel ve duygusal ihtiyaçlarının da karşılanmasını gerektirir. Hayvan refahını değerlendirirken yalnızca davranışlara değil, beynin temel duygu sistemlerine odaklanmak gerektiğini savunur.

İlginç olan şu ki...

Bu yaklaşım yalnızca hayvanları değiştirmez.

İnsanları da değiştirir.

Empati Bir Kas Gibidir

Bir köpek konuşamaz.

Size

"Bugün canım sıkkın."

diyemez.

Bir at

"Bu ortam beni korkutuyor."

diyemez.

Bir kedi

"Bugün yalnız kalmak istiyorum."

de diyemez.

Onları anlayabilmek için gözlem yapmanız gerekir.

Kulaklarının duruşunu...

Bakışlarını...

Yürüyüşünü...

İştahını...

Sessizliğini...

İnsanlarla ilişkilerde çoğu zaman kelimelere güveniriz.

Hayvanlarla ise kelimeler ortadan kalkar.

Geriye yalnızca empati kalır.

Güç Yerine Güven

Hayvanlarla ilk kez çalışan birçok insanın yaptığı ortak hata şudur:

Kontrol etmeye çalışmak.

Oysa zamanla şunu öğreniriz:

Hayvanlar baskıya değil, güvene daha iyi karşılık verir.

Temple Grandin, özellikle korkunun hayvan davranışlarını nasıl şekillendirdiğini ayrıntılı biçimde anlatır. Hayvan refahının temel amacı, gereksiz yere RAGE (öfke), FEAR (korku) ve PANIC (ayrılık sıkıntısı) sistemlerini uyarmamak; buna karşılık SEEKING (merak ve keşfetme) ile PLAY (oyun) gibi olumlu duyguları destekleyen ortamlar oluşturmaktır.

Aslında bu ilke yalnızca hayvanlar için değil, insanlar için de geçerlidir.

Çocuklar...

Öğrenciler...

Çalışanlar...

Korkuyla değil, güvenle daha iyi öğrenir.

Sabır Öğreten Öğretmenler

Hiçbir köpek ilk denemede kusursuz değildir.

Hiçbir at ilk gün binicisini anlamaz.

Hiçbir papağan hemen konuşmaz.

Hayvanlarla yaşayan insanlar çok önemli bir gerçeği fark eder.

Öğrenme zaman ister.

Tekrar ister.

Hata ister.

Ve en önemlisi...

Sabır ister.

Belki de bu yüzden evcil hayvan sahibi olan birçok insan, zaman içinde daha sakin ve daha anlayışlı biri hâline gelir.

Çünkü her gün, acele etmeden iletişim kurmayı öğrenir.

Hayvanlar Bizi Yavaşlatır

Modern yaşam sürekli hızlanıyor.

Telefonlar...

E-postalar...

Bildirimler...

Toplantılar...

Ama bir köpek yürüyüşe çıktığında zamanı umursamaz.

Bir kedi güneş alan pencerenin önünde yarım saat oturabilir.

Bir at çevresini uzun uzun koklayabilir.

Hayvanlar bize fark etmediğimiz bir şeyi hatırlatır.

Yaşam yalnızca hedeflerden ibaret değildir.

Deneyimlerden de oluşur.

Onlara İyi Davranmak İçin Önce Onları Anlamalıyız

Grandin'in kitabındaki en önemli mesajlardan biri şudur:

Hayvanlar bizim istediğimiz gibi yaşamaya çalışmıyor.

Onlar kendi beyinlerinin, kendi duyularının ve kendi evrimsel geçmişlerinin şekillendirdiği bir dünyada yaşıyor.

İyi bir hayvan bakıcısı olmak, hayvanı insana benzetmek değildir.

Hayvanın dünyasını anlamaya çalışmaktır.

Bu çaba ise bizi daha alçakgönüllü yapar.

Çünkü her şeyin merkezinde olmadığımızı hatırlatır.

Belki de En Büyük Değişim Bizde Oluyor

Köpek aynı köpek.

Kedi aynı kedi.

At aynı at.

Ama yıllar geçtikçe değişen biri vardır.

Biz.

Daha az hüküm veririz.

Daha çok gözlemleriz.

Daha çok bekleriz.

Daha dikkatli dinleriz.

Daha kolay empati kurarız.

Belki de hayvanlar bizi bu yüzden daha insancıl yapar.

Bize yeni bilgiler öğrettikleri için değil...

Başkalarının dünyasına saygıyla bakmayı öğrettikleri için.

Sonuç

Temple Grandin'in kitabının adı Animals Make Us Human — Hayvanlar Bizi İnsan Yapar.

İlk bakışta bu başlık abartılı gelebilir.

Oysa kitabın satır aralarında çok daha derin bir mesaj vardır.

Hayvanlara iyi davranmak, yalnızca onların yaşamını iyileştirmez.

Bizim de daha sabırlı, daha şefkatli ve daha empatik insanlar olmamızı sağlar.

Belki de insanlık, yalnızca birbirimize nasıl davrandığımızla değil, kendinden daha güçsüz olan canlılara nasıl davrandığımızla da ölçülür.

Ve belki de bu yüzden, hayvanlar bizi yalnızca mutlu etmez.

Bizi biraz daha insan yaparlar.

Kaynaklar

1. Grandin T, Johnson C. Animals Make Us Human: Creating the Best Life for Animals. Boston: Houghton Mifflin Harcourt; 2009.
2. Panksepp J. Affective Neuroscience: The Foundations of Human and Animal Emotions. New York: Oxford University Press; 1998.
3. de Waal FBM. The Age of Empathy: Nature's Lessons for a Kinder Society. New York: Harmony Books; 2009.
4. Bekoff M. The Emotional Lives of Animals. Novato (CA): New World Library; 2007.
5. Singer P. Animal Liberation. New York: Ecco; 2002.