Ruhsat Var mı Bilmiyorum Ama İnşaat Var

Bir sabah kalkıyorsunuz. Yirmi üç yaşındasınız, yirmi dört, yirmi beş, fark etmiyor. Gün başlıyor, bir şeyler yapıyorsunuz, akşam oluyor. Ama içinizde bir şey tam oturmuyor. Doğru yerde misiniz, doğru şeyleri mi yapıyorsunuz, bu his ne zaman geçecek. Cevap gelmiyor. Yarın da gelmeyecek büyük ihtimalle.

Bu his yirmili yaşların en tanıdık hissi ve kimse bunu tam anlatmıyor. Çünkü anlatması zor, çünkü o dönemden çıkanlar unutuyor, çünkü içindeyken kelimeler bulunamıyor ama tam ortasındaysanız, biliyorsunuz. Çok iyi biliyorsunuz. Yirmili yaşlar garip bir eşik. Çocukluk bitti, yetişkinlik başladı, ama ne bitti ne başladı tam olarak netleşmedi. İki dünyanın arasındasınız. Bir ayağınız geride, bir ayağınız ileride, ikisi de tam tutmuyor. Çocukken kim olduğunuzu size söylüyorlardı. Aileniz söylüyordu, okulunuz söylüyordu, çevreniz söylüyordu. Uslu çocuksun, matematikçisin, sanatçısın, en küçüksün, polissin, savcısın... Bunlar kimlik değildi, kimlik kılavuzuydu. Hazır cevaplar, hazır çerçeveler. Sormak zorunda kalmıyordunuz çünkü cevaplar zaten oradaydı. Şimdi o çerçeveler yetmiyor. "Ben kimim" sorusu ilk kez gerçekten ciddileşiyor. Soyut bir soru değil artık, hayatınızın her kararında karşınıza çıkıyor. Ne okuyacaksınız, nerede yaşayacaksınız, kimi seveceksiniz, neye inanacaksınız, hangi işi yapacaksınız. Her tercih bir cevap veriyor o soruya ve her cevap sizi biraz daha şekillendiriyor. Ama bunu fark etmeden yapıyorsunuz çoğunlukla. Seçimler birikip karaktere dönüşüyor, karakter oluşurken izlemiyorsunuz. Sonra bir gün eski bir fotoğrafa bakıyorsunuz ve "ben buydum" diyorsunuz. Hem tanıyorsunuz hem de yabancı biri.

Yirmili yaşlarda zaman tuhaf akıyor. Aylar geçiyor, bakıyorsunuz, hiçbir şey değişmemiş gibi hissediyorsunuz. Aynı oda, aynı endişeler, aynı döngü. Sıkışmış gibi. Sonra yıllar sonra o döneme bakıyorsunuz ve her şeyin değiştiğini görüyorsunuz. Bambaşka biri olmuşsunuz ama o değişim içinde yaşanırken görünmüyordu. Bu dönemin paradoksu bu. Çok yavaş hissettiriyor, çok hızlı geçiyor ve bu yavaşlık içinde bir yas var. Kimse bunu böyle adlandırmıyor ama var. Çocukluğun yasını tutuyorsunuz. Eskiden sonsuza kadar süreceğini düşündüğünüz arkadaşlıkların yasını. Artık gerçek olmayan ihtimallerin yasını. Üniversiteye gittiğinizde bazı kapılar kapandı. Bir şehre taşındığınızda başka kapılar kapandı. Her seçim, seçilmeyenin yasını da beraberinde getiriyor. Bu yası yaşamak için izin yok toplumda. "Şu yaştasın, ne yası, ilerle" deniyor. Ama içeride gerçek bir şey var. Geçmişten taşınan, tam bırakılamayan, adı konulamayan bir ağırlık. O ağırlıkla yürümek yirmili yaşların bir parçası.

Bir de yetişme hissi var. Sürekli, sinirli edici, neredeyse fiziksel. Herkes bir yere geç kalıyormuş gibi hissediyor. Kariyer kurmak lazım ama nasıl. Para kazanmak lazım ama nereden. İlişkileri oturtmak lazım ama ne zaman. Kendini bulmak lazım ama nerede. Bu liste uzuyor, uzadıkça ağırlaşıyor ve sosyal medya bu hissin üzerine tuz basıyor. Çünkü insanlar hayatlarının sonuçlarını paylaşıyor, süreçlerini saklıyor. Terfiyi paylaşıyor, terfi öncesindeki iki yıllık çaresizliği paylaşmıyor. İlişkinin mutlu anını paylaşıyor, o ilişkinin içindeki karmaşayı paylaşmıyor. Şehir değişikliğini paylaşıyor, o kararı almak için geçirilen uykusuz geceleri paylaşmıyor. Siz kendi karmaşanıza bakıyorsunuz, başkalarının vitrinlerine bakıyorsunuz. Bu iki bakış hiç adil bir karşılaştırma değil. Ama yine de yapılıyor ve yapıldıkça bir eksiklik hissi büyüyor, "ben neden hâla bu noktadayım" sorusu geliyor. O soru yanlış soru ama içindeyken bunu görmek çok zor.

Arkadaşlıklar bu dönemde başka bir hal alıyor. Çocukluktaki arkadaşlıklar çoğunlukla yakınlıktan geliyordu. Aynı okul, aynı mahalle, aynı sınıf. Seçmiyordunuz, koşullar getiriyordu. O arkadaşlıkların güzelliği de buydu, seçilmemişliklerinde bir saflık vardı. Yirmilerde bu değişiyor. Yollar ayrılıyor. Farklı şehirler, farklı hayatlar, farklı öncelikler. Bazı arkadaşlıklar sessizce geçip gidiyor. Büyük bir kavga yok, dramatik bir son yok. Sadece mesajlar seyrekleşiyor, sonra duruyor. Birbirinizi özlüyorsunuz ama hayatlar artık örtüşmüyor. Bu kayıp bir gerçek, toplumun bu kayıp için bir ritüeli yok. Bir ayrılık töreni yok, bir yas prosedürü yok. Sadece olan bir şey. Fark etmeden kaybedilen bir şey. Ama aynı dönemde başka bir şey de oluyor. İlk kez gerçekten seçtiğiniz insanlar geliyor hayatınıza. Değerlerinize göre seçiyorsunuz, kim olduğunuza göre seçiyorsunuz. Bu arkadaşlıklar daha az rastlantısal, daha çok bilinçli. Yirmili yaşlarda hem en çok kaybediyorsunuz hem de en değerli şeyleri buluyorsunuz. İkisi aynı anda.

Hata meselesi de bu dönemin tam ortasında. Çocukken hata yapabilirdiniz, sonuçları sınırlıydı. Yetişkinlikte hata yapıyorsunuz, sonuçlar gerçek. İş hatası, ilişki hatası, para hatası, hayat kararı hatası. Bunlar izler bırakıyor ve ilk kez "bu hata benim" diyorsunuz. Başkasına yükleyemiyorsunuz, koşullara bağlayamıyorsunuz tamamen. Kendi kararlarınızın ağırlığını hissediyorsunuz. Bu ağırlık olgunlaşmanın en can acıtıcı kısmı. Ama aynı zamanda en değerlisi. Çünkü o ağırlığı hissedebilmek, gerçekten var olmak demek. Kendi hayatınızın öznesi olmak demek. Hata yapıyorsunuz, utanıyorsunuz, toparlıyorsunuz, devam ediyorsunuz. Fikirleriniz değişiyor, bir zamanlar çok emin olduğunuz şeylerden geri adım atıyorsunuz. Yeniden başlıyorsunuz. Bu tekrar oluyor, birden fazla kez. Bunu zayıflık olarak görmeyi bırakmak gerekiyor. Tam tersi, bu dönemin tam olarak yapılması gereken şey.

Kimse tam olarak ne yaptığını bilmiyor bu yaşlarda. Bunu anlamak çok rahatlatıcı, ama çok geç anlaşılıyor. Çünkü herkes emin görünmeye çalışıyor. Sosyal medyada, iş görüşmelerinde, aile yemeklerinde. "Her şey yolunda, planlıyım" performansı. Ama odalarında, gecenin geç saatinde, o aynı soru dönüyor hepsinde. "Doğru yapıyor muyum?"

Emin görünmek ile emin olmak çok farklı şeyler. Yirmili yaşlarda emin görünenler de çoğunlukla sadece görünüyor. Bu bilgi paylaşılsaydı daha az yalnız hissedilirdi. Ama paylaşılmıyor. Çünkü kırılganlık pahalı hissettiriyor bu dönemde, zaten çok şey belirsizken bir de bunu göstermek çok fazla.

Sonra otuzlar geliyor, kırklar, daha ötesi. Ama burada bir durak oluşuyor. Çünkü bakış, bulunduğu yerden ötesini netleştirmeye yetmiyor. Mesafe eksik kalıyor, ayrıntılar flu, yön duygusu parçalı. Bazı dönemler ancak geriye bakıldığında bir forma kavuşuyor. İçindeyken ise her şey aynı anda oluyor: ilerleme de, duraksama da, dağılma da. Bir inşaat alanı gibi; neyin kalıcı olacağı, neyin sadece geçici bir iskele olduğu ayırt edilemiyor.

İnşaat alanında asıl ilerleme, uzaktan bakıldığında fark edilen değil; içerideyken tozun, gürültünün ve dağınıklığın arasında anlamı seçilemeyen o küçük, kesintisiz değişimdir.