Hemolakriya

Hemolakrimasyon, halk arasında “kanlı gözyaşı” olarak bilinen, gözyaşı sıvısına kan karışmasıyla karakterize nadir bir tıbbi durumdur. Bu hastalıkta gözyaşı bezlerinden (Lat: "glandula lacrimalias") veya göz çevresindeki kapiller damarlardan kaynaklanan sızıntı nedeniyle kişi ağlarken gözlerinden yaş yerine kan gelir. Bu durum geçici, tekrarlayıcı veya kronik biçimlerde ortaya çıkabilir ve altta yatan nedenler fizyolojik, enfeksiyöz, travmatik ya da tümöral olabilir.^{[1], [2]}

Normalde gözyaşı; su, elektrolit, lizozim, laktoferrin, lipit ve mukus içeren, kornea yüzeyini nemli tutan ve yabancı partiküllere karşı koruyan steril bir sıvıdır. Gözyaşı salgısı, parasempatik sinir sistemi tarafından kontrol edilir. Limbik sistemde duygusal bir uyarı veya trigeminal sinir aracılığıyla fiziksel bir refleks geliştiğinde gözyaşı bezi uyarılır ve sıvı salgılanır. Bu sıvı göz yüzeyini kaplar, fazla miktar ise nazolakrimal kanal aracılığıyla burun boşluğuna akar.^[3]

Hemolakrimasyonda bu mekanizma bozulur. Gözyaşı bezinin mikrokapiller damarlarının duvar geçirgenliği artar veya travma sonucu bütünlüğü bozulur. Bu durumda kan plazması, eritrositlerle birlikte gözyaşı sıvısına karışır. Bazen bu durum epistaksis (burun kanaması) veya hemofili gibi sistemik bozukluklarla da birlikte görülebilir. Çok nadir olgularda, herhangi bir neden bulunamaz ve bu tip “idiopatik hemolakrimasyon” olarak adlandırılır.^[4]

Belirti ve Bulgular

• Gözlerden kırmızımsı veya tamamen kanlı sıvı akışı
• Tek veya iki gözde birden ortaya çıkabilen ataklar
• Gözde yanma, batma veya ağrı hissi
• Göz çevresinde şişlik veya kızarıklık
• Zaman zaman eşlik eden baş ağrısı, burun kanaması veya ateş
• Kronik vakalarda konjonktival tahriş veya inflamasyon

Bazı hastalarda ağlama olmaksızın da kanlı akıntı görülebilir; bu durum, gözyaşı bezinin yapısal bir hasarına işaret eder.^[5]

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Hemolakrimasyonun genetik bir temeli nadiren saptanmıştır; ancak bazı vakalarda vasküler frajilite ve bağ dokusu zayıflığı ile ilişkili COL3A1 (Tip III kollajen geni) mutasyonlarının damar bütünlüğünü etkileyerek durumu kolaylaştırabileceği bildirilmiştir.^[6]

Ayrıca kan pıhtılaşma bozuklukları (örneğin hemofili A, von Willebrand hastalığı) da gözyaşı sıvısına kan karışmasına zemin hazırlayabilir.

Risk faktörleri arasında:

• Travmatik göz yaralanmaları
• Enfeksiyöz konjonktivit
• Tümöral oluşumlar (özellikle lakrimal bez adenomu veya karsinomu)
• Hormonel dalgalanmalar (özellikle menstrüasyon döneminde “vicarious menstruation” vakaları)
• Sistemik hipertansiyon veya kan basıncı dalgalanmaları

Teşhis Yöntemleri

1. Teşhis için öncelikle kapsamlı bir oftalmolojik muayene yapılır.
2. Slit-lamp biyomikroskopi ile konjonktiva ve kornea yüzeyi incelenir.
3. Gözyaşı sıvısının sitolojik analizi kan hücrelerinin varlığını doğrular.
4. Nazolakrimal kanal görüntüleme (dakriyosintigrafi) tıkanma veya lezyon olup olmadığını gösterir.
5. Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR) ve BT taraması, tümör veya damarsal anomali şüphesinde kullanılır.
6. Sistemik nedenlerden şüpheleniliyorsa kan pıhtılaşma testleri, hematolojik analizler ve hormon düzeyleri de değerlendirilir.^[5]

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Tedavi altta yatan nedene göre değişir:

Enfeksiyöz nedenlerde antibiyotik/antiviral tedavi,

Travmatik durumlarda cerrahi onarım,

Tümöral vakalarda cerrahi rezeksiyon veya radyoterapi,

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

Hormonal nedenlerde ise hormon dengeleme tedavisi uygulanır.

İdiopatik vakalarda (nedeni bulunamayan) hastalara genellikle gözyaşı bezine yönelik antiinflamatuvar tedavi ve düzenli göz takibi önerilir.

Şiddetli ve sık tekrarlayan hemolakrimasyon olgularında, endoskopik lakrimal kanal cerrahisi veya elektrokoterizasyon gibi yöntemlerle kanama kaynakları kapatılabilir. Ancak çoğu olgu kendiliğinden düzelme eğilimindedir.^[7]

Müddet Tahminleri (Prognoz)

Vakaların büyük çoğunluğu iyi huylu seyreder ve semptomlar haftalar veya aylar içinde kaybolur.

Ancak sistemik bozukluklara bağlı hemolakrimasyon tekrarlayıcı olabilir ve bu durum göz yüzeyinde kalıcı tahrişe neden olabilir.

Tümöral nedenli vakalarda prognoz, tedaviye verilen yanıta ve tümörün malignite derecesine bağlıdır.^[8]

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Hemolakrimasyon son derece nadirdir; literatürde birkaç düzine vaka bildirilmiştir.

Vakaların çoğu 20–40 yaş arasındaki kadınlarda görülmektedir; özellikle menstrüel dönemle ilişkili formlar Asya’da daha sık rapor edilmiştir.

İdiopatik formlar genellikle çocukluk veya ergenlik döneminde başlar, erişkinlikte kaybolur.

Küresel bir epidemiyolojik veri bulunmamaktadır, ancak 2021 yılında yapılan bir derlemede toplam 80 civarında olgu rapor edilmiştir.^{[1], [2]}

Diğer Başlıklar

Tarihçe

Hemolakrimasyon, 16. yüzyıldan beri belgelenmiştir. İlk ayrıntılı tıbbi tanımlama 1581 yılında Antonio Brassavola tarafından yapılmıştır. 20. yüzyıl başlarında hormonal faktörlerle ilişkisi keşfedilmiş, 2000’li yıllarda görüntüleme yöntemleriyle patofizyolojisi daha iyi anlaşılmıştır.^[9]

Tarihte “ağlayan kanlı aziz” veya “mucizevi ağlayan heykeller” gibi olayların bir kısmının hemolakrimasyonlu bireylerden kaynaklandığı düşünülmektedir. Bu durum halk arasında mistik anlamlar yüklenmesine neden olmuştur. Günümüzde bu hastalık, sosyal medyada yanlış biçimde “doğaüstü olay” gibi yansıtılsa da tamamen fizyolojik temelli bir rahatsızlıktır.