Sabahattin Ali'nin Öykülerindeki Kadınlar Üzerine Araştırma

Geçmiş yıllardan günümüze kadar kadının toplumsal durumunda çok büyük bir değişiklik yaşanmamıştır. Yıllarca kadın, iktidarı elinde bulunduran yöneticilerin yanı sıra erkeğin dayatmaları nedeniyle hep ezilen taraf olmuştur. Tarihte yapılan savaşlarla birlikte toprak kazanımlarının artması ve bu sebeple erkeğin fiziksel bir güç olarak ön plana çıkması, erkeğin kadının önüne geçmesine neden olmuştur. Kadın, toplumsal hayatın gerisine atılarak güçsüz ve değersiz bir konuma düşürülmüştür. Söz hakkı elinden alınan kadın ise haklarını aramak için birtakım çözüm yolları arayışına koyulmuştur. Çeşitli örgütlenmelerle her ne kadar başarıya ulaşmış olup toplumsal yaşamda aktif olarak yer alsalar da Dünya’da ve Türkiye’de hâlâ erkek egemen düzen sürüp gitmektedir. Yüzyıllar boyunca ezilip hor görülen, sırf kadın diye eğitim hakları elinden alınan, iş hayatından soyutlanan ve tüm bunlar yetmezmiş gibi bir de şiddete maruz kalıp töre cinayetlerine kurban giden hep kadınlardır. İslamiyet öncesinde oluşan eserlere baktığımızda kadınların yüceltildiğini görürüz. Dede Korkut Hikâyeleri’nde kadın; gücü ve zekâsı ile övülmüştür. Ancak İslami dönemle beraber kadın, değersiz bir varlık gibi algılanmaya başlamıştır. Meşrutiyet Dönemi ise Türk tarihinde feminizmin filizlenmeye başladığı bir süreç olarak karşımıza çıkmaktadır. Milli Mücadele Dönemi’nde yapılan savaşlarda erkeğin yanında sesini duyurmaya başlar. Yaşadıkları dönemin olaylarını kaleme alarak edebiyatta da kendilerini gösterirler.

Toplum içindeki kadının bu trajik durumu, sanat ve edebiyata da çeşitli şekillerde yansımıştır. Dünya ve ülkemiz edebiyatı içinde tarihsel bir araştırma yapılacak olursa kadın sorunlarını etkili biçimde yansıtan pek çok yazarın varlığı dikkat çekmektedir. Bu konuda kadın yazarlar kadar erkek yazarların da kadının durumunu ve toplumdaki konumunu anlatan, eleştirel bir gözle bakan edebiyat yapıtları ortaya koydukları görülmektedir. Bu yazarlardan biri Sabahattin Ali’dir. Yazarın hikâyelerini incelediğimizde hepsinin takdire şayan olduğunu görmekteyiz. Toplumsal gerçekçi anlayışla dönemin iktidarına eleştirel bir bakış açısıyla yaklaşmıştır. Ezen ve ezilen çatışmasın-da hep ezilenin yanında olmuştur. Sabahattin Ali, içinde yaşadığı toplumun sorunlarına, ağalık düzenine, baskıcı yönetime, sosyal adaletsizliğe başkaldırmış bir yazardır. Bunların yanı sıra her türlü haksızlığa maruz kalıp pek çok sıkıntıyla baş etmek zorunda kalan kadınları da unutmayıp onların dramlarını oldukça acıklı bir şekilde eserlerine yansıtmıştır. Eserlerinde çoğunlukla kadın sorununu elen alan Sabahattin Ali, geleneklerin ve törenin kadınlar üzerindeki baskısını, aldatılan kadının yoksulluk ve eğitimsizlikten doğan çaresizliğini, bir annenin çocukları için katlandığı sıkıntıları ve düşmüş kadınların bu yola girmelerinin altında yatan sebepleri oldukça güzel bir üslupla kaleme almıştır. Sabahattin Ali’nin hayatı da eserlerinde anlattığı gibi pek çok talihsiz olayla geçmiştir. Türlü sıkıntılarla dolu hapishane günleri onun kâbusu olmuştur. Ancak yaşadığı bu olumsuz gelişmeler, onu Sabahattin Ali yapan gerçeklerdir. Ne yazık ki toplumsal olaylara karşı böyle duyarlı bir yazar aramızdan çok erken ayrılıp bir cinayete kurban gitmiştir. Geriye ise günümüzde hâlâ beğeniyle okunan pek çok eser bırakmıştır.