Berlin'de Bir Anadolu Dağı: Neues Museum'daki Nemrut Horoskobu ve Taşların Hatırladığı Coğrafya

Berlin'deki Neues Museum denildiğinde akla ilk gelen eser elbette Nefertiti'dir. Milyonlarca ziyaretçi onun büyüleyici bakışları için saatlerce kuyrukta bekler. Oysa aynı müzenin daha sessiz köşelerinde, Türkiye'den gelen bir taş ziyaretçilerini bekler.

Üstelik sıradan bir taş değildir.

Üzerinde aslan, Ay, Mars, Merkür ve Jüpiter vardır.

Gökyüzü taşa işlenmiştir.

Ve bu taş, dünyanın bilinen en eski astronomik kabartmalarından biri olarak kabul edilir.

Nemrut Dağı'nın ünlü Aslan Horoskobu.

Bir Dağın Zirvesinde Gökyüzü

Adıyaman'daki Nemrut Dağı'nı çoğumuz dev tanrı heykelleriyle tanırız.

Fakat zirvenin doğu ve batı teraslarında bulunan kabartmaların arasında çok özel bir eser bulunur.

Bir aslan.

Sırtında yıldızlar.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

Üzerinde gezegenler.

Başının üzerinde hilal.

İlk bakışta dekoratif görünür.

Aslında antik dünyanın gökyüzü haritalarından biridir.

Bugün birçok araştırmacı bu kabartmanın MÖ 62 yılı civarındaki belirli bir gezegen dizilimini temsil ettiğini düşünmektedir. Kimilerine göre bu, Kral I. Antiochos'un tahta çıkışını; kimilerine göre ise krallığın kutsal kuruluş anını simgeler.

Yani bu taş yalnızca sanat değildir.

Astronomidir.

Siyasettir.

Propagandadır.

Din tarihidir.

Kommagene: Doğu ile Batının Laboratuvarı

Kommagene Krallığı küçük bir devletti.

Ama fikirleri büyüktü.

Pers gelenekleriyle Helenistik kültürü aynı tahtta buluşturdu.

Agora Bilim Pazarı

Ermenrich Ping SD20 Dikme Dedektörü, siyah

Ermenrich Ping SD20 Dikme Dedektörü, delmeden önce duvarları kontrol etmek için gerekli olan küçük ama çok kullanışlı bir alettir. Duvarda kablo ve ayrıca gizli…

Devamını Göster

₺1.099,14

Satın Al Tüm Ürünler

Zeus ile Ahura Mazda'yı aynı tanrıda birleştirdi.

Apollo ile Mithras'ı aynı kimlikte düşündü.

Bugün "kültürel sentez" dediğimiz kavramı, iki bin yıl önce taşlara işliyordu.

Nemrut yalnızca bir mezar anıtı değildir.

Bir uygarlık manifestosudur.

Anadolu Neden Hep Merkezdeydi?

Haritaya bakınca cevap kolaydır.

Anadolu üç kıtanın kesişimidir.

Fakat tarih bunun çok daha ötesini anlatır.

Hititler…

Urartular…

Lidyalılar…

Frigler…

Likyalılar…

İyonyalılar…

Roma…

Bizans…

Selçuklu…

Osmanlı…

Hiçbiri Anadolu'yu yalnızca geçip gitmedi.

Hepsi burada iz bıraktı.

Çünkü Anadolu yalnızca bir köprü değildir.

Bazen bir köprüden çok daha önemlidir.

Köprüler geçilir.

Anadolu ise yerleşilir.

Bilginin Göçü

Neues Museum'da dolaşırken ilginç bir duyguya kapıldım.

Burada yalnızca eserler yoktu.

Bilgiler de yolculuk etmişti.

Mısır'dan Berlin'e.

Mezopotamya'dan Berlin'e.

Anadolu'dan Berlin'e.

İnsanlık tarihi aslında fikirlerin göç tarihidir.

Tekerlek...

Yazı...

Takvim...

Astronomi...

Matematik...

Dinler...

Hepsi sınır tanımadan dolaştılar.

Taşlar Konuşursa

Nemrut Horoskobu bana ilginç bir şey düşündürdü.

Gökyüzü herkese ait.

Ay'ı hiçbir ülke sahiplenemez.

Jüpiter'in pasaportu yoktur.

Fakat gökyüzünü yorumlama biçimlerimiz kültürlere göre değişir.

Kommagene halkı göğe bakarak krallığını anlatıyordu.

Bugün gökbilimciler aynı gezegenlere bakarak evrenin yaşını hesaplıyor.

Gökyüzü aynı.

İnsan değişiyor.

Berlin'de Anadolu'yu Görmek

Berlin'de Anadolu eserlerini görmek garip bir his.

Bir yanınız gurur duyuyor.

Çünkü eserler milyonlarca insan tarafından görülüyor.

Diğer yanınız ise hafifçe sızlıyor.

Çünkü bu taşların ait olduğu manzarayı biliyorsunuz.

Nemrut'ta gün doğumunu izleyen biri için bu kabartmalar yalnızca sanat eseri değildir.

Onlar rüzgârın,

yüksekliğin,

Torosların,

ve sessizliğin de bir parçasıdır.

Bir müzede bunların hiçbirini taşıyamazsınız.

Anadolu'nun En Büyük Mucizesi

Belki Anadolu'nun en büyük zenginliği altın değildir.

Mermer değildir.

Tapınak değildir.

Çeşitliliktir.

Dünyanın çok az coğrafyası, bu kadar farklı kültürü aynı taşın üzerinde buluşturabilmiştir.

Nemrut bunun en güzel örneklerinden biridir.

Pers göğü,

Yunan sanatı,

Anadolu toprağı,

Roma siyaseti…

Hepsi tek bir kabartmada buluşur.

Sonuç

Neues Museum'dan çıkarken düşündüm:

Belki de Anadolu'nun en büyük mirası, üzerinde yaşayan uygarlıkların sayısı değil; onların birbirlerini değiştirebilmiş olmasıdır.

Nemrut Horoskobu'ndaki yıldızlar bugün hâlâ aynı yerde duruyor.

Değişen yalnızca biziz.

Ve belki de bu yüzden, Berlin'deki o taş parçasına bakarken aslında gökyüzünü değil, insanlığın ortak hikâyesini okuyoruz.

Yazar Notu

Bu yazı, Berlin'deki Neues Museum'da sergilenen Kommagene Krallığı'na ait Nemrut Aslan Horoskobu üzerinden Anadolu'nun dünya uygarlık tarihindeki yerini, kültürel sentezi ve gökyüzüyle kurduğu özgün ilişkiyi anlatmaktadır. Berlin dizinizdeki Müze Adası, Nefertiti ve Pergamon yazılarıyla doğal bir bütün oluşturacak niteliktedir.