Müze Adası: İnsanlık Hafızasının En Büyük Kasası

"Bir müzeyi gezerken aslında neye bakıyoruz?"

Berlin'de Spree Nehri'nin ortasında küçük bir ada vardır.

İlk bakışta sıradan görünür.

Ama belki de dünyanın en yoğun insanlık hafızasını barındıran birkaç kilometrekareden biridir.

UNESCO Dünya Mirası listesindeki Museumsinsel (Müze Adası) yalnızca beş müzeden oluşmaz.

Yaklaşık altı bin yıllık insanlık tarihini tek bir yürüyüş mesafesine sığdırır.

Belki de dünyanın hiçbir yerinde Mısır firavunlarıyla Mezopotamya kralları, Antik Yunan filozoflarıyla Bizans imparatorları ve Alman romantikleri birbirine bu kadar yakın yaşamıyordur.

Peki bu kadar eser Berlin'e nasıl geldi?

Bu soru, Müze Adası'nın en ilginç sorusudur.

Çünkü koleksiyonların büyük kısmı Almanya'da üretilmedi.

Onlar dünyanın dört bir yanından geldi.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

Mısır.

Irak.

Suriye.

Türkiye.

Yunanistan.

Roma.

Orta Asya.

19. yüzyıl boyunca Prusya Imparatorluğu yükselirken yalnızca fabrikalar kurmuyordu.

Bilim de inşa ediyordu.

Arkeoloji henüz yeni doğmuştu.

Avrupa'nın büyük devletleri adeta görünmeyen bir yarış içindeydi.

Kim daha eski medeniyetleri keşfedecekti?

Kim daha büyük koleksiyon oluşturacaktı?

Bugün "evrensel müze" dediğimiz anlayış aslında bu dönemde doğdu.

Agora Bilim Pazarı

MAGUS Stereo 8T Stereomikroskop

Stereomikroskop hacimsel örneklerle çalışmak ve bunların yapısal elemanlarını incelemek üzere tasarlanmıştır; nesnenin hacmini ve yüzeyinin kabartmasını iletir.…

Devamını Göster

₺67.283,12

Satın Al Tüm Ürünler

Prusya neden bu kadar yatırım yaptı?

İlginçtir.

Prusya'nın amacı yalnızca zengin görünmek değildi.

Kendisini Roma'nın, Atina'nın ve Mısır'ın kültürel mirasçısı olarak göstermek istiyordu.

Bu yüzden bilim insanları görevlendirildi.

Kazılar finanse edildi.

Diplomatik anlaşmalar yapıldı.

Satın almalar gerçekleştirildi.

Bazı eserler ise bugün hâlâ tartışılan yöntemlerle Avrupa'ya taşındı.

Pergamon Sunağı...

Nefertiti Büstü...

Milet Kapısı...

İştar Kapısı...

Müzeler

Altes Museum

Burada Antik Yunan ve Roma vardır.

Heykeller.

Sikkeler.

Vazolar.

İnsan bedeninin kusursuzluğunu anlatan mermerler.

Neues Museum

Belki de Berlin'in en ünlü objesi burada durur.

Nefertiti.

Yaklaşık 3400 yıldır insanlara bakıyor.

Bugün bile yüzündeki boya büyük ölçüde korunmuş durumda.

Bilim insanları onun güzelliğini değil,

boyanın nasıl hâlâ canlı kalabildiğini de araştırıyor.

Pergamonmuseum

Şimdilik kapalı.

Ama içinde bulunan eserler dünya tarihinin kilometre taşları.

Babil Tören Yolu’na açılan İştar Kapısı.

Milet Pazaryeri Kapısı.

Pergamon Sunağı.

İnsan bazen bir müzenin kapalı olmasının bile kültürel hafızanın parçası olabileceğini fark ediyor.

Bu konuya önceki yazımızda değinmiştik.

Bode Museum

Bizans.

Orta Çağ.

Heykeller.

Sikkeler.

İkonalar.

Sessiz bir Avrupa tarihi.

Alte Nationalgalerie

Caspar David Friedrich.

Adolph Menzel.

Alman Romantizmi.

Empresyonizm.

Burada tarih değil,

insanın iç dünyası sergileniyor.

Peki bütün bunlar II. Dünya Savaşı'ndan nasıl kurtuldu?

İşte hikâyenin en dramatik kısmı.

1939'dan sonra Berlin ağır bombardıman altına girdi.

Müze yöneticileri aylar öncesinden hazırlıklara başlamıştı.

Heykeller söküldü.

Tablolar sandıklara yerleştirildi.

Nefertiti gizlendi.

Pergamon Sunağı'nın büyük parçaları korundu.

İştar Kapısı'nın tuğlaları tek tek numaralandırıldı.

Binlerce eser,

yeraltı sığınaklarına,

tuz madenlerine,

kalelere taşındı.

Savaş bittiğinde Berlin harabeye dönmüştü.

Ama koleksiyonların önemli bölümü yaşamaya devam ediyordu.

Sonra başka bir savaş başladı.

Bu kez silahlarla değil.

Soğuk Savaş.

Berlin ikiye bölündü.

Müze Adası Doğu Berlin'de kaldı.

Bazı koleksiyonlar Batı'daydı.

Bazıları Sovyetler Birliği'ne götürüldü.

Bazıları yıllarca depolarda bekledi.

Ancak Almanya'nın birleşmesinden sonra eserlerin yeniden bir araya getirilmesi onlarca yıl sürdü.

Bugün gezdiğimiz müzeler aslında yalnızca antik eserlerin değil,

20. yüzyılın siyasi tarihinin de tanıklarıdır.

Müzeler Neden Bizi Etkiliyor?

Belki de vitrindeki nesne nedeniyle değil.

O nesnenin hayatta kalmış olması nedeniyle.

Bir Babil tuğlası...

Bir Roma sikkesi...

Bir Hitit kabartması...

Bir Mısır heykeli...

Binlerce yıl boyunca savaşlardan, sellerden, yangınlardan, yağmacılardan ve hatta modern savaşlardan kurtulmuş durumda.

Biz ise onların önünde birkaç dakika duruyoruz.

Sonuç

Berlin Müze Adası aslında beş müzeden oluşmuyor.

Tek bir büyük müzeden oluşuyor.

Adı:

İnsanlık Hafızası.

Belki de bu yüzden oradan ayrılırken yalnızca eserleri değil, kendi zamanımızı da düşünmeye başlıyoruz. İnsan ömrü birkaç on yıl; vitrindeki bazı nesneler ise beş bin yıldır sessizce bizi bekliyor.

Ve belki de müzelerin en önemli görevi geçmişi saklamak değildir. Geçmişin, bugünü anlamamız için hâlâ konuşabildiğini hatırlatmaktır.