Alzheimer Hastalığına Yakalanma İhtimali, Kan Testi Sayesinde 20 Yıl Öncesinden Tespit Edilebilecek!

Alzheimer Hastalığına Yakalanma İhtimali, Kan Testi Sayesinde 20 Yıl Öncesinden Tespit Edilebilecek!
Yazar Lund University Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
3,692 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 1 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Alzheimer hastalığı, hafızayı ve düşünme becerilerini ve nihayetinde en basit görevleri yerine getirme becerisini yavaşça yok eden, geri dönüşü olmayan, ilerleyen bir beyin hastalığıdır. Alzheimer hastalarının çoğunda semptomlar ilk olarak 60'lı yaşlarda ortaya çıkmaktadır. Uluslararası bir araştırmaya göre, yeni bir kan testi, Alzheimer hastalığı olan ve olmayan kişileri ayırt etmede dikkate değer bir umut vaat etmektedir. Genetik riski olduğu bilinen kişilerde, hastalığın bilişsel bozukluğunun başlangıcından 20 yıl öncesine kadar tespit etmek mümkün olacaktır.

Hastalık kaynaklı hasar, başlangıçta hipokampus ve entorhinal korteks (temporal lob üzerinde, hafıza oluşumunda önemli bir rol oynayan bölüm) de anıları oluşturmada görev alan kısımlarda meydana gelmektedir. Daha fazla nöron öldükçe, beynin diğer kısımları da etkilenmekte ve küçülmeye başlamaktadır. Alzheimer'ın son aşamasında, hasar yaygınlaştıkça beyin dokusu önemli ölçüde küçülür ve geri dönüşü olmayan bir tablo ortaya çıkar.

İncelenmek üzere hastalardan alınan kan örnekleri.
İncelenmek üzere hastalardan alınan kan örnekleri.
Pixabay, Ahmad Ardity

Alzheimer, 65 yaş ve üstü tahmini 5,8 milyon Amerikalıyı etkileyen bir hastalıktır.[1] Başarılı önleme tedavilerinin keşfi olmadan, ABD'deki vakaların sayısının 2050'ye kadar yaklaşık 14 milyona ulaşacağı tahmin edilmektedir. Büyük çaplı bir riske sahip olan hastalığın pahalı ve uzun süreli tarama yöntemleri yerine daha fazla kişi tespit edilebileceğimiz (yüksek başarı oranına sahip) ucuz yöntemlere geçilmesi gerekmektedir.

Reklamı Kapat

Alzheimer’a yakalanan kişilerin beyninde "P-tau217" adı verilen bir plazma salgılanmaktadır. Beyin fonksiyonlarını yavaşlatan bu plazma zaman içerisinde ufak miktarlarda kana karışmaktadır. Yeni geliştirilen testler kandaki "P-tau217" plazmasını aramak ve bulmak üzere tasarlanmaktadır.

Alzheimer Hastalığının Keşfi ve Beyne Etkileri

Alzheimer hastalığı, Dr. Alois Alzheimer'ın adını almıştır. 1906'da Dr. Alzheimer, alışılmadık bir akıl hastalığından ölen bir kadının beyin dokusundaki değişiklikleri fark etmiş ve incelemede bulunmuştur. Belirtiler arasında hafıza kaybı, dil sorunları ve öngörülemeyen davranışlar gözlemlenmiştir. Öldükten sonra, hastanın beynini inceleyen Dr. Alzheimer, birçok anormal öbek (amiloid plaklar) ve karışık lif demetleri (nörofibriler veya tau düğümleri) bulmuştur. Beyindeki bu plaklar ve karışıklıklar, Alzheimer hastalığının temel özelliklerinden bazıları olarak kabul edilmektedir. Diğer bir özellik ise beyindeki sinir hücreleri (nöronlar) arasındaki bağlantıların kaybolmasıdır.

Zihin oyunları demans gelişimini engeller.
Zihin oyunları demans gelişimini engeller.
Pexels, Ivan Cujic

Azheimer Teşhisi ve Yeni Test İçin Yapılan Çalışmalar

Uzun yıllar boyunca, Alzheimer teşhisi, kişiler öldükten sonra beyindeki amiloid plaklarının ve tau yumaklarının incelenmesine dayanmaktaydı. Plakların ve düğümlerin tespiti için ucuz ve yaygın olarak bulunabilen bir kan testi, Alzheimer'ın araştırılması ve tedavisi üzerinde derin bir etkiye sahip olacaktır. Yeni çalışmaya göre, tau proteinlerinden biri olan ''fosfo-tau217'' (p-tau217)'in ölçümleri, Alzheimer teşhisini belirlemede önlemli rol oynayan plakların hassas ve doğruluk oranı yüksek olacak şekilde göstergesini sağlayabilecektir. İsveç'teki Lund Üniversitesi Klinik Bellek Araştırmaları Profesörü Oskar Hansson:

"P-tau217" kan testi Alzheimer hastalığı için, erken teşhis ve araştırma bakımından büyük umut vaat ediyor. Yöntem klinikte kullanıma sunulmadan önce daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyurmaktadır. Kan testi özellikle Alzheimer hastalığına yakalanma ihtimali olan kişilerin tanınması, teşhisi ve bakımını iyileştirmek için çok yararlı olacaktır.

Araştırmacılar yeni ''p-tau217'' kan testini, Arizona, İsveç ve Kolombiya'daki çalışmalarla 1.402 katılımcı üzerinde değerlendirdi. Henüz deneme aşamasında olan çalışmalarda %98 doğruluk oranında başarı sağlandığı görüldü.[2]

Alzheimer hastalarına özenle ve anlayışla bakım ve tedavi uygulanmalıdır.
Alzheimer hastalarına özenle ve anlayışla bakım ve tedavi uygulanmalıdır.
Pixabay, Tio Negro14

Bu analizlerin her birinde, ''p-tau217'' plazması, ''p-tau181'den'' (tau düğümlerinin başka bir bileşeni ve yakın zamanda Alzheimer tanısında umut vaat ettiği bulunan başka bir kan testi) daha iyi performans göstermiştir. Arizona/Phoenix'teki Banner Alzheimer Enstitüsünden ve çalışmanın kıdemli yazarlarından olan Eric Reiman:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

''P-tau217'' gibi kan testleri, Alzheimer hastalığının araştırma, tedavi ve önleme denemelerinde ve klinik düzeyde devrim yaratma potansiyeline sahiptir. Yapılacak daha çok iş olsa da, bunların hem araştırma hem de klinik ortamdaki etkilerinin önümüzdeki iki yıl içinde kolayca ortaya çıkacağını tahmin ediyorum.

Test geliştirme çalışmaları başarıyla tamamlanması durumunda Alzheimer, yüksek kolesterol, trigliserid, şeker ve tansiyon testleri gibi hızlıca tespit edilebilecektir. Lakin bazı kişiler, genetik yatkınlığı olan ve Alzheimer hastalığına yakalanacağı kesinleşen kişilere yıllar öncesinden hafıza kaybı hatta halüsinasyonlar ve paranoyaya doğru gelişebilecek bir süreci söylemenin ne kadar sağlıklı olduğu tartışmalarını beraberinde getirmektedir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Umut Verici! 12
  • Tebrikler! 7
  • Muhteşem! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Bilim Budur! 2
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Üzücü! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Science Daily | Arşiv Bağlantısı
  • ^ National Institute on Aging. Alzheimer's Disease Fact Sheet. (22 Mayıs 2019). Alındığı Tarih: 10 Ağustos 2020. Alındığı Yer: Ulusal Yaşlanma Enstitüsü | Arşiv Bağlantısı
  • ^ S. Palmqvist, et al. (2020). Discriminative Accuracy Of Plasma Phospho-Tau217 For Alzheimer Disease Vs Other Neurodegenerative Disorders. JAMA. doi: 10.1001/jama.2020.12134. | Arşiv Bağlantısı
Sıkça Sorulan Sorular

Alzheimer hastalığı, hafızayı ve düşünme becerilerini ve nihayetinde en basit görevleri yerine getirme becerisini yavaşça yok eden, geri dönüşü olmayan, ilerleyen bir beyin hastalığıdır.

Alzheimer, 65 yaş ve üstü tahmini 5,8 milyon Amerikalıyı etkileyen bir hastalıktır. Başarılı önleme tedavilerinin keşfi olmadan, ABD'deki vakaların sayısının 2050'ye kadar yaklaşık 14 milyona ulaşacağı tahmin edilmektedir.

Başlıca beyin taramaları ve kan testleri kullanılmaktadır. Alzheimer hastalarında birçok anormal öbek (amiloid plaklar) ve karışık lif demetleri (nörofibriler veya tau düğümleri) karakterize olarak gözlemlenmektedir.

Araştırmacılar yeni ''p-tau217'' kan testini, Arizona, İsveç ve Kolombiya'daki çalışmalarla 1.402 katılımcı üzerinden yaptıkları araştırmalar ile değerlendirmiştir.

Plakların ve düğümlerin tespiti için ucuz ve yaygın olarak bulunabilen bir kan testi, Alzheimer'ın araştırılması ve tedavisi üzerinde derin bir etkiye sahip olacaktır. Ayrıca Alzheimer hastalığına yakalanma ihtimali olan kişilerin tanınması, teşhisi ve bakımını iyileştirmek için çok yararlı olacaktır.

Alzheimer’a yakalanan kişilerin beyninde ''P-tau217'' adı verilen bir plazma salgılanmaktadır. Beyin fonksiyonlarını yavaşlatan bu plazma zaman içerisinde ufak miktarlarda kana karışmaktadır. Yeni geliştirilen testler kandaki ''P-tau217'' plazmasını aramak ve bulmak üzere tasarlanmaktadır.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/09/2021 05:20:14 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9143

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Ekoloji
Uygulama
Primatlar
Çocuklar
Komplo
Oksijen
Kamuflaj
Neandertal
Güneş Sistemi
Nörobiyoloji
Hastalık Dağılımı
Teyit
Homeostasis
Deizm
Müzik
Epigenetik
Bilinç
İhtiyoloji
Homo Sapiens
Yayılım
Sars Mers
Botanik
Eczacılık
Kuyruksuz Maymun
Tardigrad
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın