Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Bilim İnsanları "Adem ve Havva" ile "Nuh Tufanı" Anlatılarını Akademik Bir Çalışmayla Doğruladılar mı?

Bilim İnsanları "Adem ve Havva" ile "Nuh Tufanı" Anlatılarını Akademik Bir Çalışmayla Doğruladılar mı? Wikimedia Commons
11 dakika
58,095
  • Makroevrim
  • Akademik Makale

İddia

Araştırmacılar, günümüzdeki tüm insanların 200.000 yıl önce yaşamış, birbiriyle çift olan bir kadın ve bir erkekten geldiğini gösterdiler. Aynı araştırmacılar, 100.000 yıl kadar önce tüm türleri yok eden bir doğa felaketi olduğunu da gösterdiler. Böylece mitolojideki hem Adem ve Havva hikayesi, hem de Nuh Tufanı hikayesi doğrulanmış oldu.

Gerçek mi?

Sahte
Sahte

Gerçek Ne?

Homo sapiens türünün yakın ve uzak tarihinin hiçbir döneminde popülasyon büyüklüğü 2 bireyden ibaret olmamıştır (kimi zaman binlerce bireyden oluşacak kadar ufak sayılara düşmüş olsa da). Bugüne kadar yapılan "Mitokondriyal Havva" ve "Y Ademi" ile ilgili çalışmalar, insanlığın birbiriyle çift olan iki bireyden var olmadığı bilimsel olarak net bir şekilde göstermektedir. Konuyla ilgili terminolojiyi daha iyi anlamak için aşağıdaki videomuz izlenebilir:

Daily Mail gazetesi tarafından konu edinilen akademik makalede de böyle bir iddia zaten bulunmamaktadır; gazetenin internet sitesi yazarı, tamamen temelsiz bir iddiaya dayalı bir başlık atarak insanları tık tuzağına düşürmeyi hedeflemiştir. Metnin içeriği yayından sonra düzenlenmiş ve değiştirilmiştir.

Tüm Reklamları Kapat

Benzer şekilde, bilim insanlarının 100.000 yıl önce tüm türleri yok eden bir doğa felaketine dair herhangi bir bulgusu bulunmamaktadır. Araştırmacılar, çalışmalarına yönelik bu yorumların tamamen hatalı ve gazeteler ile çeşitli kesimler tarafından çarpıtılmış olduğunu bildiren bir açıklama yayımlamışlardır. 4 Aralık 2018'de yapılan açıklamada şunları söylemişlerdir:

Bu araştırma temelini Darwinci evrimden almaktadır ve bunu güçlü bir şekilde desteklemektedir. Bu desteğe, tüm canlılığın milyarlarca yıl önce yaşamış tek ve ortak bir biyolojik kökenden evrimleştiği de dahildir. Bu çalışmada ana akım insan evrimi görüşleri takip edilmektedir. Tek bir "Adem" veya "Havva" olduğu iddiamız bulunmamaktadır. Herhangi bir kitlesel yıkım olayının varlığı da iddia edilmemektedir.

Daily Mail, 6 Aralık 2018 tarihinde haber içeriğini güncelleyerek yukarıdaki bildiriyi metin sonuna eklemiştir. Ayrıca şu ibareyi de eklemiştir:

Tüm Reklamları Kapat

Araştırma, bazı dindar kesimler tarafından yanlış anlaşılmıştır. Bu kişi ve gruplar, bu araştırmanın 100.000 yıl önce Büyük Patlama-vari bir ani olayla var olmaya başladığımız anlamına geldiğini düşünmektedirler. Ancak araştırmanın gerçekte ortaya koyduğu bu değildir. Stoeckle ve Thaler'in bulguları, türümüzün yok oluşlardan sandığımızdan daha sık kurtulmak zorunda kaldığını ve bunun, diğer hayvan türlerinin de başından geçen bir olay olduğunu göstermektedir.

İddianın Kökeni

İngiltere'nin Daily Mail gazetesinin 24 Kasım 2018 tarihinde yaptığı bir haberin başlığı şöyleydi: "Bir araştırmanın gösterdiği üzere, tüm insanlar sadece İKİ kişiden geliyor olabilir ve yıkıcı bir olay 100.000 yıl kadar önce TÜM türleri neredeyse yok etmiş olabilir."

Başlıktan ve haberin yapılış biçiminden, habercilerin akademik bir çalışmayı detaylıca incelemeksizin bir popüler bilim haberine dönüştürdüğü görülmektedir. Bu hata, söz konusu asılsız iddiaları doğurmuştur. Aynı haberi LAD Bible ve Inquistr gibi kaynaklar da yaymıştır. Türkiye'de ise bu hatalı haberi Onedio gibi kaynaklar yaymışlardır.

Başlığın sözünü ettiği araştırma aslen Mayıs 2018'de yayımlanmıştır ve o dönem Phys.org gibi güvenilir bilim siteleri, The Independent gibi gazeteler, News gibi haber kaynakları tarafından doğru bir şekilde haberleştirilmiştir. Ancak Daily Mail, tık tuzağı ve sansasyonel haber yapma merakıyla konuyu Kasım 2018'de tekrar gündeme getirmiştir.

Reklam
NordPass Ücretsiz şifre yöneticisi ile eksiksiz dijital güvenlik
  • Şifrelerinizi, kredi kartlarınızı ve kişisel bilgilerinizi güvenle depolayın.
  • İnternet sitelerine giriş bilgilerinizi tek tıkla yükleyin ve yeni şifreleri kolayca kaydedin.
  • Şifreniz çalınırsa, anlık bildirimler alın.
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

Bundan yola çıkarak birçok bilim dışı kaynak, "Adem ve Havva" ile "Nuh Tufanı" gibi mitolojik hikayelerin bilimsel olarak ispatlandığını açıkça söyleyen veya ima eden içerikleri özellikle sosyal medya üzerinde yaymışlardır.

Bilgiler

Daily Mail gazetesinin attığı başlıktaki her iki iddia da hatalıdır. Bilim insanları Human Evolution (İnsan Evrimi) jurnalinde yayımladıkları akademik makalelerinde her iki iddiayı da haber kaynağının iddia ettiği şekilde ileri sürmemektedirler. Hatta bunun bu kadar yanlış lanse edilmesi üzerine hem jurnale, hem de gazeteye yazarak yukarıda verdiğimiz bildiriyi yayınlamak durumunda kalmışlardır.

Makalenin giriş sayfası...
Makalenin giriş sayfası...
Human Evolution

Makale açık kaynak olduğu için buraya tıklayarak ücretsiz olarak okunabilir.

Sözü Edilen Araştırmanın Konusu Nedir?

Araştırmanın konusu türümüzün kökenleri ile ilgili değildir; "Adem ve Havva" veya "Nuh Tufanı" gibi mitolojik anlatıları ispatlama amacıyla da yapılmamıştır. Araştırma, DNA Barkodlama adı verilen bir yöntemin ne kadar işlevsel olduğuyla ilgilidir. Bu barkodlama yöntemi, mitokondriyal DNA (mtDNA) üzerinde bulunan sitokrom oksidaz 1 (CO1) isimli bir genin incelenmesi yoluyla türlerin teşhis edilmesinde kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntemin, kusursuz olmasa da oldukça etkili olduğu bilinmektedir; çünkü aynı türe ait olan bireylerin CO1 genleri birbiriyle neredeyse aynıdır. Bunu kullanarak bir türü bir diğer türden ayırmamız mümkün olmaktadır.

Araştırmacılar, türlerin CO1 genlerindeki bu benzerliğin nedenlerini araştırmaktadırlar ve Daily Mail gazetesi tarafından hatalı bir şekilde haberleştirilen akademik çalışmalarında bunun için iki olasılık ileri sürmektedirler:

Tüm Reklamları Kapat

  1. Evrimsel süreçte türlerin CO1 genlerini özgün olacak biçimde değiştiren bir seçilim baskısı olmalıdır,
  2. Tüm türlerin genetik çeşitliliği yok olma noktasına gelecek kadar azalmıştır; dolayısıyla çok küçük popülasyonlardan günümüze ulaşmışlardır.

İkinci olasılıkla ilgili olarak çalışma yapan araştırmacılar, türlerin genetik çeşitliliğini kıracak bir kitlesel yok oluş olayının günümüzden 100.000 ila 200.000 yol önce yaşanması gerektiğini göstermişlerdir.

Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

Araştırmacılar yaşanmış olabilecek yıkım olayını çekirdek genomunda bile bulunmayan mtDNA'nın tek bir genindeki benzerlikten yola çıkarak yapmaktadırlar. Bu, aceleci bir genellemeye neden olabilir. mtDNA, bazı istisnalar haricinde sadece anneden yavruya geçen, dolayısıyla sadece anne tarafının soy hattına dair bilgiler verebilen bir genetik yapıdır. mtDNA ile ilgili en büyük sorun, aşırı kısa bir DNA zinciri olmasıdır. Çekirdekteki genomumuz 3.2 milyar baz çifti uzunluğa sahiptir; mtDNA ise sadece 16.500 baz çifti uzunluğa... Bu, ondan bilgi alamayacağımız anlamına gelmez elbette; ancak tüm türleri ilgilendiren bir konu olduğunda mtDNA'dan çok daha fazla bulguya ihtiyacımız olduğunu hatırlatmaktadır. Örneğin Neandertal mtDNA'sı ilk dizilendiğinde, bizimle genetik akrabalıkları olduğuna dair herhangi bir iz tespit edilememişti: Halbuki Neandertaller, evrim tarihinde yaşamış en yakın kuzenlerimiz! Ne zaman ki çekirdek genomu dizilendi, o zaman bu gerçeği tartışmaya yer bırakmaz şekilde gördük.

Afrika'daki memeli evrimine dair fosil kayıtlarının gösterdiği üzere, birçok tür küçük kurucu popülasyonlardan başlayıp sonradan genişlemiştir ve sonradan genetik diziler üzerinde yapılan incelemeler, Buzul Çağı'nın sonradan yaşanan genişlemenin önünü açacak bol miktarda fırsat sağladığını göstermiştir.

İşin kitlesel yok oluş tarafında ise çok daha ciddi bir diğer problem var: Günümüzden 200.000-100.000 yıl önce yaşanmış gibi gözüken bir kitlesel yok oluşa dair hiçbir jeolojik kanıt bulunmuyor. Sadece fosillerde değil, kayaçlarda da! Fosillerde hiçbir iz olmaması bir problem, çünkü böylesine ciddi bir kitlesel yok oluşun izlerini fosillerdeki yok oluş oranlarındaki kritik bir artış olarak görmeyi bekleriz: Çünkü Dünya tarihi en az 6 büyük kitlesel yok oluş gördü ve her birinin bariz jeolojik izleri bulunuyor. Kayaçlarda hiçbir iz olmaması da bir problem, çünkü böylesine büyük bir kitlesel yok oluşu tetikleyen çevresel bir değişim olmalıdır: depremler, volkanik olaylar, göktaşı olayları, seller, yangınlar, atmosferik gaz değişimleri, vs. Buna dair hiçbir iz bulamıyoruz!

Bunun bir nedeni, verilen zaman aralığının aşırı geniş olması olabilir. Bu, Türkiye Cumhuriyeti ile ilgili şunu söylemeye benzer: Türkiye Cumhuriyeti, piramitlerin inşasından sonra ama Uluslararası Uzay İstasyonu'nun inşasından önce kurulmuştur. Bundan yola çıkarak tekil bir olayı tespit etmek pek mümkün değildir.

Tüm Reklamları Kapat

Bulgularla İlgili Üçüncü Alternatif Ne?

Araştırmanın bir sıkıntısı, olası yanıtların yukarıda verdiğimiz iki olasılıktan ibaret olduğunu ileri sürmektir. Buna Hatalı İkilem Safsatası denmektedir. Halbuki en az bir adet olasılık daha vardır: Araştırmada incelenen türlerin kısmen yakın geçmişte evrimleşmiş olması.

Bu, diğer bilimsel araştırmalardan gelen verilerle daha çok uyuşan bir açıklama; çünkü biz Homo sapiens de dahil olmak üzere gezegenimizdeki birçok türün kısmen daha yakın geçmişte evrimleştiğini biliyoruz. Örneğin biz, son 300.000 yıldır varız, kutup ayıları ise son 400.000 yıldır varlar. Birçok diğer tür de son birkaç yüz bin ila birkaç milyon yılda evrimleşmiş canlılar; çünkü her soy hattı her an evrimleşmeye devam etmektedir. Bir türün (örneğin atasal bir türün) çok uzun süreler aynı türün sınırları içinde kalması mümkün olmamaktadır. Ufak değişimler birikerek devasa değişimler yaratmaktadır. Gerçekten de uzmanlar, bir türün yok olmadan veya yeni bir türe evrimleşmeden önce ortalamada varlığını 500.000 ila 10 milyon yıl kadar süreyle koruyabildiğini düşünmektedirler. Bu, oldukça tahmini bir yaklaşımdır; çünkü tüm türlerin tüm evrimsel tarihinin fosil kaydı eksiksiz değildir ve tür tanımlarımız çok keskin ve isabetli değildir. Ancak yine de eldeki birçok bilimsel veri buna işaret etmektedir.

Adem ve Havva

Bilimsel bilginin derinliklerinden yoksun birçok mitolojik anlatı, varlıkların oluş kökenini kendilerine benzer bir "ilk varlık" veya "ilk canlı"ya atfeder; çünkü bu, konu hakkında eğitimsiz bir akla gelen ilk açıklamadır. Dolayısıyla birçok mitolojik hikayede insanlığın başlangıcında "bir erkek ve bir kadın" olduğu söylenir. İbrahimi dinlerde erkeğe "Adem", kadına "Havva" adı verilir. Hatta birçok anlatıda erkeğin kadından önce yaratıldığı, kadının erkekten var edildiği anlatılır (halbuki bu da yanlıştır; zira dişiliğe ait karakterlerin erkek dediğimiz cinsiyetten daha önce evrimleştiği bilinmektedir).

Ancak böyle bir "ilk insan" hiçbir zaman var olmamıştır. Türler, "ilk birey"lerden değil, atasal popülasyonların kademeli ve yavaş bir şekilde değişiminden türerler. Örneğin Homo sapiens olarak bizler, Homo heidelbergensis isimli bir diğer türden evrimleştik. Ancak hiçbir noktada bir Homo heidelbergensis annesi, bir Homo sapiens yavru doğurmadı; çünkü buna ihtiyaç yok! Türlerin ayırt edici özellikleri bizler tarafından sonradan tanımlanmış özellikler. Doğada ise bu tarz kategorik değişimler yok, süreğen değişimler var. Buradaki yazımızda bu yumuşak geçişin nasıl bambaşka türler yaratabileceğini görsel olarak anlatmıştık. Biz bu süreğen değişimi kategorilere ayırmaya çalışıyoruz; çünkü onlardan bahsetmek ve onları incelemek bu şekilde daha kolayımıza geliyor. Bir canlının hem ebeveyni, hem yavrusu "aynı tür" olmasına rağmen atasal türlerden yeni türlerin nasıl evrimleşebileceğini merak ediyorsanız, buradaki yazımızı okumanızı tavsiye ederiz.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Albert Amca ile Maceralar 2: Kara Delikler

Deneyimli pedagog, fizikçi ve yazar Russell Stannard “Albert Amca” dizisiyle, Einstein’ın teorilerini, ışık hızı ve görelilik gibi önemli kavramları ustalıklı, anlaşılır, eğlenceli bir dille aktarırken, karmaşık bilimsel gerçeklerin gündelik örnekler üzerinden kolaylıkla anlaşılmasını sağlıyor.

Stannard, Einstein’ın bilime sağladığı büyük katkıların yanı sıra, ünlü biliminsanının sıradışı, renkli ve alçakgönüllü karakterini de sayfalara yansıtıyor. Kitapta her soruyu sabırla cevaplayan, denemekten asla korkmayan, çocuklara ve gençlere bunun önemini anlatan bir Einstein’la karşılaşıyoruz.

Albert Amca dizisinin ikinci kitabı Kara Delikler’de Einstein ve yeğeni Gedanken düşünce balonunun bilinmeyen ve olağanüstü dünyasına adım atıyorlar. Görevleriyse her şeyi yutan kara deliklerin gizemini çözmek. Peki bu gizemi böcekleri inceleyerek çözebilirler mi?

Einstein’in seksen yıldan uzun zaman önce yayımladığı ve modern fiziğin yapıtaşlarından görelilik kuramı, Stannard’ın eğlenceli anlatımıyla heyecan dolu bir serüvene dönüşüyor. İşte bu kitapta cevabını aradığımız bazı sorular:

Kütleçekim nedir? Ne işe yarar?

Ay’da kütleçekimin olmadığını da kim söyledi?!

Uzayı titrek bir jöleye benzetebilir miyiz?

Ebeveynlerimizden daha yaşlı olabilir miyiz?

Uzay neden çarpıktır?

Büyük Patlama’da patlayan tam olarak neydi? VE KİM NİYE PATLATTI?

Bir böcek evrenin gizemini çözebilir mi?

Devamını Göster
₺52.00
Albert Amca ile Maceralar 2: Kara Delikler

Daily Mail tarafından hatalı bir şekilde haberleştirilen akademik çalışmada, insanların sadece iki bireyden gelebileceği iddiası bir olasılık olarak verilmekte; hemen sonrasındaysa insanların "on binlerce yıl boyunca sabit kalmış, binlerce kişiden oluşan bir popülasyon"dan gelmesinin daha olası olduğu belirtilmiştir. Hatta makalenin kendisinde "tek bir çift" kavramının geçtiği tek yer, büyük evrimsel biyolog Ernst Mayr'ın 1942 yılında yaptığı röportajlarla ilgili 2004 yılında yapılmış bir derlemeden yapılan şu alıntıdır:

Kimi zaman ufak popülasyonlardaki çeşitlilik kaybının nedeni yanlışlıkla olan gen kaybı değil, tüm popülasyonun bir noktada tek bir çift veya tek bir döllenmiş dişiyle başlamış olmasıdır. Popülasyonun bu "kurucuları", atasal popülasyonun genetik çeşitliliğinin sadece ufak bir kısmını taşıyabilmişlerdir. Bu "kurucu" prensibi kimi zaman daha da büyük popülasyonlardaki düzenliliği açıklayabilmektedir; hele ki bu popülasyonlar iyi izole edilmişlerse ve kendi türünün bulunduğu bölgelerin sınırlarında yaşıyorlarsa.

Bu alıntıdan da görülebileceği üzere, insanın iki bireyden gelmiş olabileceğinden bir olasılık olarak bahsetmekte bir sakınca yok; çünkü bazı diğer türlerde bunu gerçekten de görüyoruz. Peki insanda bu yaşandı mı? Hayır. Yani insan popülasyonu uzunca bir süre oldukça küçük kalmış olabilir; ancak bu "oldukça küçük" kavramının "iki kişi" olmadığını anlamak gerekiyor. Makalede şöyle deniyor:

Modern dizileme verilerinden yola çıkarak, mitokondriyal veya Y kromozomu klonalitesinin aynı zamanda mı (yani tek bir kurucu çifte indirgenecek kadar yoğun bir darboğaz etkisiyle mi), yoksa içinde binlerce insanın bulunduğu ve binlerce yıl boyunca sabit kalmış bir popülasyon içindeki dizilenmeyle mi olduğunu söylemek mümkün gözükmemektedir. Kuhn'un da söylediği gibi, çözülemez argümanlar retoriğe kaymaya meyillidir.

Bu konuda kesin bir yargıya varamama sebebimiz, daha önce de izah ettiğimiz gibi, mtDNA verilerinin türlerin tarihiyle ilgili sadece genel geçer sınırları anlatıyor olması; çok detaylı bilgileri veremiyor oluşudur.

Konuyla ilgili bir diğer problem, daha önceden sözünü ettiğimiz bir konu: İnsanlığın 300.000 yıldır var olması; Stoeckle ve Thaler'in makalesindeki iddiaların altını oyuyor. Uzunca bir süre boyunca Homo sapiens türünün 200.000 yıl önce evrimleştiğini düşünüyorduk; ancak güncel veriler bu tarihi 300.000 yıl kadar geriye çekti. Üstelik bu, bildiğimiz anlamıyla Homo sapiens'in evrimleştiği tarih. En yakın kuzenlerimiz olan, şimdi soyu tükenmiş Homo neanderthalensis (Neandertaller) ile evrimsel yollarımız günümüzden 500.000 yıl önce ayrıldı. Yani türümüzün en erken bireyleri, günümüzden 500.000 yıl kadar önce yaşamış bile olabilir! Bu durumda makalenin sözünü ettiği söylenen "200.000 yıl önce yaşamış iki insan" kavramı, modern arkeolojik verilerle uyumsuzdur.

Sonuç

Sonuç olarak, söz konusu akademik makaledeki dilin kullanımı bazı kafa karışıklıklarına neden olabilecek olsa da, akademisyenlerin ortaya koyduğu çalışma insanın sadece 2 bireyden türediği veya Nuh Tufanı benzeri bir katastrofik yıkımın yaşandığını söylememektedir. Bunu iddia edenler ya sansasyon yaratma peşindedir ya da ideolojik bir mücadele içerisindedirler. Araştırmacıların bu haberler sonrasında yayınladıkları bildiri de bunu doğrulamaktadır.

"Mitokondriyal Havva" ve "Y Kromozomu Ademi" gibi konularda daha fazla bilgi almak için buradaki yazımızı okuyabilirsiniz.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
103
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İçerikle İlgili Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 22
  • Tebrikler! 17
  • Merak Uyandırıcı! 15
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 11
  • Bilim Budur! 10
  • Umut Verici! 7
  • İnanılmaz 5
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • M. Marshall. No, Humans Are Probably Not All Descended From A Single Couple Who Lived 200,000 Years Ago. (26 Kasım 2018). Alındığı Tarih: 7 Aralık 2018. Alındığı Yer: Forbes | Arşiv Bağlantısı
  • M. Y. Stoeckle, et al. (2018). Why Should Mitochondria Define Species?. Human Evolution, sf: 1-30. | Arşiv Bağlantısı
  • L. McManus. All Humans May Be Descended From Just Two People And A Catastrophic Event Almost Wiped Out All Species 100,000 Years Ago, Study Suggests. (24 Kasım 2018). Alındığı Tarih: 7 Aralık 2018. Alındığı Yer: Daily Mail | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/01/2023 21:29:28 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7491

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Savunma
Biyocoğrafya
Bitki
Yüzey
Uzay Aracı
Bitkiler
Yok Oluş
Virüs
Deniz
Covıd-19
Kanat
Eşeyli Üreme
Algı
Seçilim
Astrofotoğrafçılık
Mavi
Beyaz
Küresel
Karbonhidrat
Manyetik Alan
Bilgi Felsefesi
Diş Hekimi
Element
Genel Halk
Plastik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Bilim İnsanları "Adem ve Havva" ile "Nuh Tufanı" Anlatılarını Akademik Bir Çalışmayla Doğruladılar mı?. (7 Aralık 2018). Alındığı Tarih: 29 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/7491
Bakırcı, Ç. M. (2018, December 07). Bilim İnsanları "Adem ve Havva" ile "Nuh Tufanı" Anlatılarını Akademik Bir Çalışmayla Doğruladılar mı?. Evrim Ağacı. Retrieved January 29, 2023. from https://evrimagaci.org/s/7491
Ç. M. Bakırcı. “Bilim İnsanları "Adem ve Havva" ile "Nuh Tufanı" Anlatılarını Akademik Bir Çalışmayla Doğruladılar mı?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 07 Dec. 2018, https://evrimagaci.org/s/7491.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Bilim İnsanları "Adem ve Havva" ile "Nuh Tufanı" Anlatılarını Akademik Bir Çalışmayla Doğruladılar mı?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, December 07, 2018. https://evrimagaci.org/s/7491.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.