Gece Modu

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu yazı, Evrime Giriş yazı dizisinin 16. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

Evrimle ilgili en yaygın hatalı algılardan birisi, Doğal Seçilim ile olan ''ufak tefek'' değişimlerin (örneğin kamufle olmayı kolaylaştırdığı için deri renginin koyulaşması gibi değişimlerin) "sadece adaptasyonolduğu, dolayısıyla bunun "evrim olmadığı"nı ileri sürme hatasıdır. Halbuki her adaptasyon, evrimsel değişim olmak zorundadır; ancak her evrimsel değişim, adaptasyon değildir. 

Batman ve Robin
Batman ve Robin

Bunun nedenini anlamanın en kolay yolu, "adaptasyon" sözcüğünün ne olduğunu hatırlamaktır: Adaptasyon, Doğal Seçilim yoluyla meydana gelen evrimsel değişimlerin tümüne verilen isimdir. Doğal Seçilim etkisi altında çeşitliliğin seçilmesi ve türün popülasyon içi gen ve özellik dağılımlarının değişmesi, evrimin tanımının ta kendisidir!

"Adaptasyon" sözcüğünün kullanılma nedeni, bir evrimsel değişimin Doğal Seçilim yoluyla olup olmadığını belirtmektir. Zira evrim, illa Doğal Seçilim yoluyla olmayabilir; örneğin Cinsel Seçilim veya Genetik Sürüklenme gibi evrim mekanizmaları da evrimsel değişimler yaratabilir. Ancak örneğin Cinsel Seçilim yoluyla evrimleşen bir özellik (mesela bir sürüngenin boynunda devasa boyutlara kadar şişebilen, dişileri üzerine çeken bir kesenin evrimleşmesi) "adaptasyon" değildir; çünkü Doğal Seçilim yoluyla evrimleşmemiştir. İşte bu nedenle her adaptasyon evrimsel değişim olmak zorundadır; ancak her evrimsel değişim adaptasyon olmayabilir.

Aşağıdaki videoda, genel olarak "O dediğin sadece adaptasyon, evrim değil ki!" şeklinde genellenebilecek yanlış anlamayı gidermeye çalışacağız. Bunu yaparken modifikasyon, aklimasyon, seleksiyon, varyasyon gibi çokça karıştırılan terimleri de temizlemeyi hedefleyeceğiz. Böylece evrimle ilgili çok genel hatalı anlaşılmalardan arınmış olacağız. İyi seyirler! 

Ayrıca bu "meme"i de evrimsel biyolojiye adapte etmek istedik birilerine faydalı olabilir umuduyla:

Lanet olsun adamım!
Lanet olsun adamım!
9GAG

Evrim, Bir Türden Diğerinin Oluşması mıdır? Tür İçi Değişimler Sadece Adaptasyon Değil mi?

Birçok insan bir türün kendi içerisinde meydana gelen değişimlerinin "sadece adaptasyon" olduğunu ve "evrim örneği olamayacağını" düşünür. Bu tamamen hatalıdır. Adaptasyon ile evrim özünde birbirinden farklı şeyler değildir. 

Evrim, bir tür içerisindeki genlerin ve özelliklerin görülme sıklıklarının (frekanslarının) değişmesidir. Yani bir insan popülasyonunda 1. nesilde sarışınlık geni %15 sıklığında görülüyorsa, 1000. nesilde %24 sıklığında görülüyorsa, o popülasyon evrim geçiriyor olmak zorundadır! Bir diğer deyişle, o popülasyon tartışmasız bir şekilde evrim geçirmektedir.

Adaptasyon, bir türün bulunduğu ortama uyum sağlamasıdır. Bu uyum sağlama, özünde evrim geçirmektir. Bir canlının ortama uyum sağlaması, uyumsuz olanların seçilim mekanizmalarıyla (örneğin Doğal Seçilim yoluyla) elenip, uyumlu olanların hayatta kalmasıyla olur. Uyumsuzların sayısı azalıp, uyumluların sayısı arttıkça "canlı ortama uyum sağlıyor" deriz. İşte bu adaptasyondur. Ancak dikkat edin! Bizim uyumluluk kriterimiz, belirli genler ve özelliklerdir. Canlı türü ortama adapte oldukça, gen ve özellik frekansları değişir. Ki zaten o yüzden "Canlı ortama adapte oluyor (uyum sağlıyor)!" deriz. İşte bu gen ve özellik frekanslarının değişimi, evrimin ta kendisidir!

Dolayısıyla adaptasyonlar ile evrimi birbirinden ayırmak imkansızdır. Adaptasyonlar, evrimin yerel (lokal) olarak gerçekleşmesinden kaynaklanır. Adaptasyonlar uzun nesiller boyunca birikerek, bir türün bambaşka bir türe dönüşmesine bile neden olabilir. İnsanların genellikle evrimden kasıtları (evrimsel değişimde görmek istedikleri) budur. Ancak evrimin tanımı sadece bir türün başka türlere dönüşmesi değildir! Adaptasyonların aynı türün birbirinden ayrık (izole) grupları üzerinde farklı miktar ve şekillerde birikmesi sonucu, atasal bir türden, birden fazla yeni tür evrimleşebilir. Buna türleşme denir. Türleşme, evrimin bir sonucudur; ancak türleşmenin olmayışı evrimin olmaması anlamına gelmez.

Uzun lafın kısası; adaptasyonlar evrimin yapıtaşlarından birisidir (ancak tek yapıtaşı değildir). Adaptasyonların varlığı, evrimin kanıtıdır. Adaptasyonlar biriktikçe, canlının farklılaşma miktarı da artar. Adaptasyonlar, izole tür gruplarında (kimi zaman "alt tür" veya "ırk" olarak anılırlar) biriktikçe, bu gruplar birbirinden farklı yönlere doğru evrimleşir. Bu, kimi zaman türleşme ile sonuçlanır. Bu uzun sürecin hiçbir basamağı birbirinden tamamen bağımsız değildir. Dolayısıyla herhangi bir canlının belli bir ortama uyum sağlamasına "Bu adaptasyondur, evrim değildir!" denemez. 

Evrim olmaksızın, adaptasyonlardan söz edilemez. 

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 12
  • Tebrikler! 12
  • Bilim Budur! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Güldürdü 6
  • İnanılmaz 2
  • Umut Verici! 2
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/04/2020 23:27:37 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4978

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!

Ara Geçiş Fosilleri Nedir? Ara Türler ile İlgili Yalanlar ve Gerçekler...

Mikroevrim ve Makroevrim: Yumuşak ama İstikrarlı Bir Değişim...

Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Şansa dair hiçbir şey bilmiyorum. Tek bildiğim, daha çok çalıştıkça daha şanslı hale geldiğim.”
Ingemar Stenmark
İnsan Zekasının Evrimi: Neden Sadece İnsanın Beyni Bu Kadar Evrimleşmiştir?
Geri Bildirim Gönder