Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

"Senin O Dediğin Adaptasyon, Evrim Değil!" Yanılgısı

"Senin O Dediğin Adaptasyon, Evrim Değil!" Yanılgısı CBR
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu yazı, Evrime Giriş yazı dizisinin 16. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

Evrimle ilgili en yaygın hatalı algılardan birisi, Doğal Seçilim ile olan ''ufak tefek'' değişimlerin (örneğin kamufle olmayı kolaylaştırdığı için deri renginin koyulaşması gibi değişimlerin) "sadece adaptasyonolduğu, dolayısıyla bunun "evrim olmadığı"nı ileri sürme hatasıdır. Halbuki her adaptasyon, evrimsel değişim olmak zorundadır; ancak her evrimsel değişim, adaptasyon değildir. 

Batman ve Robin
Batman ve Robin

Bunun nedenini anlamanın en kolay yolu, "adaptasyon" sözcüğünün ne olduğunu hatırlamaktır: Adaptasyon, Doğal Seçilim yoluyla meydana gelen evrimsel değişimlerin tümüne verilen isimdir. Doğal Seçilim etkisi altında çeşitliliğin seçilmesi ve türün popülasyon içi gen ve özellik dağılımlarının değişmesi, evrimin tanımının ta kendisidir!

"Adaptasyon" sözcüğünün kullanılma nedeni, bir evrimsel değişimin Doğal Seçilim yoluyla olup olmadığını belirtmektir. Zira evrim, illa Doğal Seçilim yoluyla olmayabilir; örneğin Cinsel Seçilim veya Genetik Sürüklenme gibi evrim mekanizmaları da evrimsel değişimler yaratabilir. Ancak örneğin Cinsel Seçilim yoluyla evrimleşen bir özellik (mesela bir sürüngenin boynunda devasa boyutlara kadar şişebilen, dişileri üzerine çeken bir kesenin evrimleşmesi) "adaptasyon" değildir; çünkü Doğal Seçilim yoluyla evrimleşmemiştir. İşte bu nedenle her adaptasyon evrimsel değişim olmak zorundadır; ancak her evrimsel değişim adaptasyon olmayabilir.

Aşağıdaki videoda, genel olarak "O dediğin sadece adaptasyon, evrim değil ki!" şeklinde genellenebilecek yanlış anlamayı gidermeye çalışacağız. Bunu yaparken modifikasyon, aklimasyon, seleksiyon, varyasyon gibi çokça karıştırılan terimleri de temizlemeyi hedefleyeceğiz. Böylece evrimle ilgili çok genel hatalı anlaşılmalardan arınmış olacağız. İyi seyirler! 

Ayrıca bu "meme"i de evrimsel biyolojiye adapte etmek istedik birilerine faydalı olabilir umuduyla:

Lanet olsun adamım!
Lanet olsun adamım!
9GAG

Evrim, Bir Türden Diğerinin Oluşması mıdır? Tür İçi Değişimler Sadece Adaptasyon Değil mi?

Birçok insan bir türün kendi içerisinde meydana gelen değişimlerinin "sadece adaptasyon" olduğunu ve "evrim örneği olamayacağını" düşünür. Bu tamamen hatalıdır. Adaptasyon ile evrim özünde birbirinden farklı şeyler değildir. 

Evrim, bir tür içerisindeki genlerin ve özelliklerin görülme sıklıklarının (frekanslarının) değişmesidir. Yani bir insan popülasyonunda 1. nesilde sarışınlık geni %15 sıklığında görülüyorsa, 1000. nesilde %24 sıklığında görülüyorsa, o popülasyon evrim geçiriyor olmak zorundadır! Bir diğer deyişle, o popülasyon tartışmasız bir şekilde evrim geçirmektedir.

Adaptasyon, bir türün bulunduğu ortama uyum sağlamasıdır. Bu uyum sağlama, özünde evrim geçirmektir. Bir canlının ortama uyum sağlaması, uyumsuz olanların seçilim mekanizmalarıyla (örneğin Doğal Seçilim yoluyla) elenip, uyumlu olanların hayatta kalmasıyla olur. Uyumsuzların sayısı azalıp, uyumluların sayısı arttıkça "canlı ortama uyum sağlıyor" deriz. İşte bu adaptasyondur. Ancak dikkat edin! Bizim uyumluluk kriterimiz, belirli genler ve özelliklerdir. Canlı türü ortama adapte oldukça, gen ve özellik frekansları değişir. Ki zaten o yüzden "Canlı ortama adapte oluyor (uyum sağlıyor)!" deriz. İşte bu gen ve özellik frekanslarının değişimi, evrimin ta kendisidir!

Dolayısıyla adaptasyonlar ile evrimi birbirinden ayırmak imkansızdır. Adaptasyonlar, evrimin yerel (lokal) olarak gerçekleşmesinden kaynaklanır. Adaptasyonlar uzun nesiller boyunca birikerek, bir türün bambaşka bir türe dönüşmesine bile neden olabilir. İnsanların genellikle evrimden kasıtları (evrimsel değişimde görmek istedikleri) budur. Ancak evrimin tanımı sadece bir türün başka türlere dönüşmesi değildir! Adaptasyonların aynı türün birbirinden ayrık (izole) grupları üzerinde farklı miktar ve şekillerde birikmesi sonucu, atasal bir türden, birden fazla yeni tür evrimleşebilir. Buna türleşme denir. Türleşme, evrimin bir sonucudur; ancak türleşmenin olmayışı evrimin olmaması anlamına gelmez.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Uzun lafın kısası; adaptasyonlar evrimin yapıtaşlarından birisidir (ancak tek yapıtaşı değildir). Adaptasyonların varlığı, evrimin kanıtıdır. Adaptasyonlar biriktikçe, canlının farklılaşma miktarı da artar. Adaptasyonlar, izole tür gruplarında (kimi zaman "alt tür" veya "ırk" olarak anılırlar) biriktikçe, bu gruplar birbirinden farklı yönlere doğru evrimleşir. Bu, kimi zaman türleşme ile sonuçlanır. Bu uzun sürecin hiçbir basamağı birbirinden tamamen bağımsız değildir. Dolayısıyla herhangi bir canlının belli bir ortama uyum sağlamasına "Bu adaptasyondur, evrim değildir!" denemez. 

Evrim olmaksızın, adaptasyonlardan söz edilemez. 

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 29
  • Muhteşem! 23
  • Bilim Budur! 12
  • Güldürdü 10
  • Merak Uyandırıcı! 8
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 7
  • İnanılmaz 5
  • Umut Verici! 4
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/09/2020 18:17:12 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4978

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Kafatası
Dinozor
Yapay Seçilim
Sağlık Örgütü
Virüs
Fare
Ribozim
Mucize
Dinozorlar
Karbonhidrat
Kemik
Avcı
Evrimsel Antropoloji
Uzay
Davranış
İspat
Akciğer
Dünya Dışı Yaşam
Doğa Yasası
Yıldız
Tüy
Diş Hekimi
Öğrenme Alanı
Sağlık Personeli
Deri
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Biyoloji, Dünya'nın ve üzerindeki tüm yaşamın tarihidir. Geçmişi, bugünü, geleceğidir.”
Rachel Carson
Geri Bildirim Gönder