Kuzey Pasifik Dev Ahtapotu (Enteroctopus dofleini) dişileri üç ya da dört yıllık bir ömüre sahiptir ve üreme döneminde tek seferde binlerce yumurta bırakır, ardından ölür. Öte yandan, olgunlaşmış bir kıyısal Sekoya ağacı (Sequoia sempervirens) asırlarca yaşayabilir ve her yıl milyonlarca tohum üretir (Şekil 1). [Editör notu: Sekoya ağacı ayrıca Amerikan kıyı çamı olarak da bilinmektedir.] Bu iki örneğin de göstermiş olduğu üzere organizmalar nasıl gelişim gösterdiklerine, büyümeleri için gereken sürelerde, olgunluğa ulaşma zamanlarına, belirli bir boyutta ne kadar yavru üretebildiklerine ve ne kadar süre yaşayabildiklerine göre çok belirgin farklılıklar gösterir. Bunların hepsini birden değerlendirdiğimizde organizmanın yaşam döngüsünü, yani yaşam öyküsünü; yaş, boyuta ve aşamaya bağlı gelişim, büyüme, olgunlaşma, üreme, hayatta kalabilme ve ömür uzunluğu oluşturmaktadır.  

Evrimsel ekolojinin bir dalı olan yaşam öyküsü kuramındaki esas gaye, türlerin yaşam öykülerindeki dikkate değer çeşitliliğin açıklanmasıdır. Öte yandan, yaşam öyküsü evrimini önemli kılan daha başka ve merak uyandrıcı bir sebep daha vardır. Doğal seçilim aracılı adaptasyon bireylerin Darwin Uyumu değişkenliğini temel almaktadır (Ç.N: Darwin Uyumu: Bir popülasyonun, takip eden nesiller boyunca kendisini oluşturan sayısını muhafaza edebilmesi ya da artırabilmesi) ve yaşam öyküsü karakterleri yaşama uygunluğun temel bileşenleri olan hayatta kalma ve üreme özelliklerini belirlemektedir. Bu nedenle yaşam öyküsü evrimi üzerine çalışmalar, evrimsel biyolojideki en temel konu olan adaptasyonu anlamakla ilgilidir.

Türdiriltimi (İng:"De-extinction") kavramı, belki de bilim dünyasının görmüş olduğu en olağandışı ve ilginç kavramlardan biridir. Nesli tükenmiş canlıları, bir nevi yeniden hayata döndürme fikri, ilk duyulduğunda hem ilginç hem de neredeyse imkânsız gibi gelebilir. Ancak genel kanının aksine, bu fikrin gerçekleştirilebilirlik potansiyeli vardır ve hatta bazı başarılar elde edilmiştir. 2023 yılı itibariyle, türdiriltimi oldukça popüler bir araştırma alanı haline gelmiştir ve aldığı yatırımlar sayesinde de hızla gelişmektedir. Türdiriltimi, gelecekte ekosistem mühendisliğinden yapay rahim teknolojilerine kadar hayatımızın her alanını etkileyecek bir bilimsel araştırma sahası olma yolunda önemli adımlar atmaktadır.

Türdiriltimi, 21. Yüzyılda popüler hale gelen bir kavram olmasına rağmen, kökenleri çok daha eski zamanlara dayanmaktadır. Bu konseptin izleri, 1900'lerin başlarına ve hatta Nazi Almanya'sı dönemine kadar gitmektedir. Kulağa ütopik bir olgu gibi geldiği için birçok insan, türdiriltiminin gerçekleştirilebilir olup olmadığı sorusunu sormaktadır. Nitekim tarih boyunca çeşitli türdiriltim projeleri gerçekleştirilmiş; bazıları başarılı olmuş, bazıları ise başarısızlıkla sonuçlanmıştır.

Yeni yapılan bir araştırmaya göre, bir yemeğe dair hatıranız ne kadar güçlüyse o yemeği tekrar seçme yöneliminiz o kadar artar. Ve bu yönelimin yemeğin cazibesiyle bağlantısı yoktur. Yani bir yiyeceğe ne kadar aşinaysak o yiyeceği o kadar çok tercih ediyoruz. Üstelik seçenekler arasında en sevdiğimiz yiyecek olsa bile!

Yiyecek tercihleri ve hafıza arasındaki bağlantı ile ilgili bu araştırma Neuron adlı dergide yayınlandı. Araştırmacılar 30 aç insandan çikolata ya da patates cipsi gibi atıştırmalıkları beğeni tercihlerine göre sıralamalarını istediler. Yiyecekler gerçek yiyecek değillerdi, her biri bir mekânla ilişkilendirilmiş yiyecek görselleriydi. Ardından katılımcıların iki görsel arasından atıştırmalıkları temsil eden mekânı bulmaları istendi. Deneklerin cevabı favori atıştırmalıklarındansa hatırladıkları mekânla paraleldi, yani deneyin ilk kısmındaki beğeni listesinin alt sıralarında yer verdikleri bir atıştırmalığı temsil etse dahi daha iyi hatırlayabildikleri mekânları doğru olarak seçtiler.

Yeni bir yapay zeka chatbotu, en iyi bilinen yapay zeka sistemlerinden bile daha iyi olduğu iddia edilen yetenekleriyle, bir yapay zeka kıyaslama platformu olan LMSYS'te gizemli bir şekilde ortaya çıktıktan sonra, sosyal medyada dikkat çekti! Gizemli botun kimin tarafından yayınlandığı bilinmiyor; ancak ChatGPT'nin üreticisi OpenAI'ın bir sonraki büyük güncellemesi için bir deneme sürümü (veya belki de bir "sızıntı") olduğu fikri şu anda en baskın görüşler arasında.

"gpt2-chatbot" adlı bir yapay zeka sohbet botu, farklı yapay zeka sistemlerini karşılaştırmak için kullanılan LMSYS Chatbot Arena adlı bir web sitesinde, sessiz sedasız bir şekilde yayınlandı. Botun kökeni net değil; ancak adı, OpenAI'ın ChatGPT gibi araçları güçlendirmek için kullandığı ve daha gelişmiş olan GPT-3 ve GPT-4 sistemlerinden önce gelen büyük bir dil modeli olan GPT-2'sine atıfta bulunuyor.

Diğer sunuculara göre çok yüksek kalitede, sıradan insanlardan oluşmayan bir güzel sunucu mu istiyorsunuz? Bu tavsiyeler diğerlerinden çok farklı! Emin olun bu tavsiyeler diğerlerine benzemez ve nerede hata yaptığınızı görün. Böylece gerçekten kaliteli bir sunucu yaratacaksınız. Bir çok kişi kaliteli sunucu üretme konusunda çok büyük hatalar yapıyor. Bunları değerlendireceğiz.

Öncelikle kaliteli yer ve bir sürü kişinin olduğu yer istiyorsanız dahi, gizliliğe önem verin. Tamamen anonim olan kullanıcıları alın. Bu saçmalık gelebilir ama anonim kullanıcılar sıradan kullanıcılar değiller. İnternetti çok iyi bilirler. Gizliliğe önem vermeyen insanları kesinlikle almayın. Bunlar donuna kadar şirketlere satar bilgileri. İnternette takılan sıradan tipler bunlar. Mastodon gibi bir yer olsun.

Yaşam, 4 milyar yıl kadar önce, okyanus tabanlarında başladı. Milyarlarca yıl boyunca gezegenimizdeki yaşam, sadece denizlere ve okyanuslara hükmetti; mikrobik yaşam haricinde karalara adapte olabilen hiçbir makroskobik canlı yoktu. Sonrasında mantarlar, bitkiler ve nihayetinde böcekler karalara çıkmaya ve bu yaşam alanlarına da adapte olmaya başladılar. Karasal canlılara katılan son grup, omurgalı hayvanlar oldu. Balıklar içerisinden ayrılan bir grup, bugün kurbağa ve semender gibi hayvanlarla temsil edilen amfibilerin atalarına evrimleştiler. Amfibiler, hem suda hem karada yaşayabilen hayvanlardır ve bunlar, tamamen karasal yaşama adapte olmuş sürüngenlerin atalarıdır. Sürüngenler içerisinden bir dal memelilere evrimleşmiş, dinozorların yok oluşunu takiben yükselişe geçen memeliler içerisinde bir dal, primatlara gidecek soy hatlarının atası olmuş, bunlar içerisinden bir grup da bugün Homo sapiens olarak da bilinen biz modern insana evrimleşecek türlerin yolağı olmuştur.

Bu açıdan bakılacak olursa, "Hepimiz balığız." demek mümkündür. Kimi zaman bu argüman, sanki abartılı veya anormalmiş gibi algılanabiliyor. "Daha maymunu hazmedemedik, ne balığı?" gibi tepkiler alabiliyor. Ancak bilimsel gerçekler, bizlerin onları hazmedebilme hızından ve becerisinden bağımsız gerçeklerdir. Dahası, bu gerçekte hazmedilemeyecek pek bir şey yoktur; nihayetinde evrimsel biyoloji sayesinde biliyoruz ki yaşam tek hücreli organizmalardan başlayarak günümüzdeki çeşitliliğine erişmiştir (ve bu yolda, birçok tür yok olmuştur), dolayısıyla insanın ataları elbette sadece maymunlar veya primatlar olamaz; sonuçta maymunların ve primatların da ataları olmalıdır - ve elbette, vardır. Kemirgenler, ilkin memeliler, sürüngenler, amfibiler, balıklar, ilkel çok hücreli canlılar ve tek hücreli canlılar, insan evriminin daha erken basamaklarındaki atalarının sadece birkaçıdır. "Hepimiz balığız." derken, bunlardan sadece bir tanesi öne çıkarılmaktadır; tıpkı "maymun meselesinde" insanın atalarından bir grubun abartılı bir şekilde vurgulanması gibi...

Hiç düşündünüz mü fantastik hikayelerin olmazsa olmazı ejderhalar gerçek olsalardı, ateş püskürtme mekanizmaları nasıl çalışırdı? Örneğin Game of Thrones'tan şu sahneleri bir hatırlayalım:

Ejderhanın boğazından gelen ateşi oluşturan mekanizma sizce ne dersiniz?