Koronavirüs salgını, kamu ve sağlık çalışanlarının yüz maskeleri için kapışmasına yol açtı. Maske yetersizliği nedeniyle, yeteri kadar etkili olmamasına rağmen maskeler şimdi birden çok kez kullanılıyor.

Her ikisi de tek kullanımlık olmak üzere iki yaygın yüz maskesi var. Cerrahi maskeler bir kişinin kendi mikroplarını yaymasını önler ve tipik olarak cerrahlar tarafından mikropları hastalardan uzak tutmak için kullanılırlar. Ayrıca, öksürükle çıkan küçük parçacıklar yoluyla hastalığın yayılmasını en aza indirmek için hastalar tarafından da kullanılabilirler.

Şempanzelerin ölümü anladığına yönelik bazı araştırma bulguları vardır. Ancak görünüşe göre bu “anlayış”, bedensel fonksiyonların yitimi ve bunun geri dönüşü olmadığı şeklindedir (Anderson, 2018). En yakın akrabalarımızdan olan bu hayvanların bile ölümün kaçınılmaz olduğunu kavradıkları yönünde bir bulguya ulaşılamamıştır. İnsan bildiğimiz kadarıyla, bir gün öleceğinin farkında olan tek varlıktır.

Bu farkındalık zaman içinde yavaş yavaş gelişir. İnsan yavrusu, 9-10 yaş civarında ölümü tüm boyutlarıyla kavramaya başlar (Nagy, 1959). Ancak bu “kabulleniş” teknik açıdan korkunçtur. Çünkü evrimsel mekanik, her bir canlı türünün yaşamkalımına, doğal olarak da en büyük tehlike olan ölümden kaçınmasına dayanır. Kendisinden kaçınmamız gereken nihai tehlikeyle önünde sonunda karşılaşacağımızı bilmek bizi dehşete düşürür.

Vernor Vinge

Burada duruyor olmak nasıl bir his?

SARS-CoV-2 salgını yayılmaya devam ettikçe, hastanelerde hastaları ve sağlık çalışanlarını virüse karşı korumak için alınan önlemler de arttırılmaya çalışılıyor. Artan sayıda aktif tedarikçi maske kullanımının da bu önlemler arasında olup olmayacağını merak ediyor. Maske kullanımı Hong Kong, Singapur ve Asya’nın diğer bölgelerinde standart bir uygulama haline gelmiş ve son zamanlarda birkaç ABD hastanesi tarafından da benimsenmiştir.

Sağlık kuruluşları dışında maske takmanın çok az koruma sağladığını biliyoruz. Halk sağlığı yetkilileri, COVID-19’a maruz kalmanın semptom gösteren enfekte olmuş bir kişi ile en az birkaç dakika süren (bazı sağlık yetkililerine göre 10 dakikadan fazla, hatta 30 dakika) ve 6 fit gibi bir mesafe (yaklaşık 1.8 metre) içinde yüz yüze temas ile gerçekleştiğini belirtiyorlar. Bundan dolayı, halka açık bir alanda gerçekleşen etkileşimden ötürü COVID-19’a maruz kalma şansı düşük. Birçok durumda, maske kullanımı arzusu salgın ile gelen anksiyeteye karşı bir tepki sonucu oluşuyor.

Canlılığın en temel yapıtaşı olan hücrelerin yuvarlak olma davranışını/eğilimini anlamak için, canlılığın kökenlerine inmemiz gerekiyor. Canlılığın başlangıcına... Yani, "cansız" olarak tanımladığımız kavramların, belirli çevre şartları altında kademeli değişerek "canlı" olarak tanımlayacağımız kavramların ortaya çıkışına... Bunu inceleyen teori, Evrim Teorisi değil, Abiyogenez Teorisi'dir.

Abiyogenez Kuramı dahilinde cansız varlıklardan, yaklaşık 500 milyon yıl süren bir deneme-yanılma süreci sonucunda, ilk defa canlı varlıkların kimyasal evrim yoluyla oluştuğunu biliyoruz. Bu sürecin en önemli basamaklarından birisi, belki de canlılık tarihinin en önemli olayı olan "bölünme" ("üreme") olayıdır. Bu ilk bölünme, günümüzde de prokaryotik canlılarda görebildiğimiz "amitoz bölünme" (binary fission) ile olmuştur. Yani hücre, yaklaşık olarak ortadan, mümkün olduğunca eş (ancak içerikler heterojen olarak dağılabilir) bir şekilde ikiye bölünmüştür. İyi ama... Neden? Neden bir varlık "bölünme" ihtiyacı duysun ki? Canlılar, üremeden de evrimleşemezler miydi?