Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

2020 Yılını Güzelleştiren 10 Bilimsel Gelişme!

2020 Yılını Güzelleştiren 10 Bilimsel Gelişme! Science
8 dakika
2,709
  • Bilim Haberciliği
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 1 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

2020 yılı, COVID-19 ve diğer nice felaketle anılacak bir olarak yaşandı ve bitti. Bizler, Evrim Ağacı'nda, felaketlerin suçunu yıl sayılarına atfetmekten yana değiliz; çünkü gezegenin Güneş etrafındaki konumunun yarattığımız felaketlerle hiçbir ilgisi yok. Dünya'da insan kaynaklı her sorundan ve her başarıdan mesul olan bizleriz, yıllar değil. Dahası, 2020 yılı sadece yıkım ile gelmedi; çok sayıda bilimsel atılım ve gelişmeyi gördüğümüz, çok önemli bir yıl oldu. Bu yazımızda, bu yıl yaşanan yüzlerce atılımdan sizler için seçtiğimiz 10 tanesini bulacaksınız. Keyifli okumalar.

2020'nin 10 Büyük Bilimsel Atılımı

Mavi Balinalar Geri Dönüyor!

Güzel haberlerle başlayalım: Mavi balinaları katlediyoruz. Hayır, elbette güzel olan haber bu değil. 100 yıl boyunca onların kökünü öylesine kurutma noktasına geldik ki, 1998-2018 yılları arasında Antarktika kıyılarında sadece 1 mavi balina gözlenmişti. Aynı coğrafyada 1904-1971 yılları arasında 42.000 mavi balina avlanmıştı, öyle düşünün. 1960'larda mavi balina avı yasaklandı ve nihayet, Ocak-Şubat 2020'de bilim insanları aynı coğrafyada 58 mavi balina gözlediler. Köpekbalıklarında da gördüğümüz gibi, koruma önlemleri alınırsa, türleri kurtarabiliyoruz. 2021'de de korumaya devam!

Bu Reklamı Kapat

Venüs'te Yaşam Potansiyeli

Benim bu yılki favorilerimden birisi Venüs atmosferindeki potansiyel yaşam izi. Sitemizde de detaylıca işlediğimiz ve canlı yayınlar yaptığımız üzere, Venüs atmosferinde fosfin isimli bir gazın elektromanyetik izine rastlandı. Fosfin, Dünya'da bakteriler tarafından üretilebilen bir gaz, bir de insan faaliyeti nedeniyle üretiliyor ama Venüs'te insanlar olmadığı için bu ihtimali görmezden geliyoruz. Ayrıca bu gaz, volkanizma gibi doğal gezegensel süreçlerle de üretilebiliyor; ancak bu yöntemlerle üretilebilecek maksimum fosfin gazı miktarını epey net biliyoruz. Venüs'te ise bunun kat kat fazlası fosfin bulunuyor.

Bunun 2 açıklaması olabilir: Kalan miktarı ya bugüne kadar hiç keşfetmediğimiz bir jeolojik süreç üretiyor. Ya da... Venüs atmosferindeki atmosferik yaşam üretiyor. Bu olasılık, yıllar önce Carl Sagan ve ekibi tarafından öngörülmüştü; ancak NASA ve diğer uzay kurumları Venüs yerine Mars'a odaklanmayı seçtiler. Şimdi, rüzgar tersine dönüyor gibi gözüküyor. Sonuçları heyecanla bekliyoruz.

Bu Reklamı Kapat

Yüzen Dinozorlar!

Bir sonraki favorimiz, paleontoloji dünyasından geliyor. Dinozorlara aşinaysanız, bildiğiniz bir gerçek vardır: İlki, uçan tek dinozorlar kuşlardır; yani evet, pterosorlar gibi canlılar dinozor değillerdi, sürüngenlerdi. İkincisi, yüzen dinozor yoktur; evet, ihtiyosorlar dinozor değildi, sürüngenlerdi.

Ama 2020'de bunlardan ikincisi değişti: Fas'ta keşfedilen Spinosaurus aegyptiacus türü dinozorların nehir yataklarında yüzdüğü keşfedildi. Bu, yeni keşfedilen kuyruk fosilleriyle ve bu fosillerin paleocoğrafi dağılımıyla doğrulandı. Tabii bu hayvanların karada da fosilleri olduğu için, bu dev dinozorlar muhtemelen hem suda, hem karada yaşayabiliyordu ve suda çok derinlere gitmeyi sevmiyorlardı. Ah, o zamanları görebilseydik!

Papağanlar, Harvard Öğrencilerine Karşı!

Sırada, etoloji, yani hayvan davranışları var. Bir hafıza testinde hangisi kazanır, Griffin isimli bir gri papağan mı, yoksa 21 Harvard Üniversitesi öğrencisi mi?

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Harvard öğrencilerine ve Griffin isimli bir papağana bir grup bardak gösterildi ve bu bardaklardan birisinin altına bir top kondu. Sonrasında bu bardaklar, tıpkı meşhur sihirbazlık (veya sokak sahtekarlığı) gösterisinde olduğu gibi karıştırıldı. Griffin, 14 denemenin 12'sinde 21 Harvard öğrencisinden de başarılı bir şekilde topu tespit etti. Eğer evlilik yıldönümünüzü unutmaya meyilliyseniz, bir papağanla evlenmeyin deriz.

Avcı Kadınlar!

Evlilik demişken... Erkek egemen bilimin kaleleri yıkıldıkça, kadınların hem bilimdeki, hem de tarihteki rolüne yönelik sır perdeleri de aralanıyor. 2020 yılında bilim kadınları yine muhteşem işlere imza atmayı sürdürdüler ve bizi daha da ileri götürdüler; ancak yapılan keşiflerden birisi, her antik toplumdaki kadınların toplayıcı ve bakıcı rolünde olmadığını, hatta 9000 yıl öncesine ait Amerika yerlisi kabilelerindeki kadınların da erkekler kadar sıklıkla avlanmış olabileceği keşfedildi. Bulgulara göre, toplumdaki kadınların %30-50 arası avcıydı!

Çoğu zaman modern toplumdaki toplumsal cinsiyet rollerinin dayanağı olarak antik insan atalarının cinsiyet rolleri gösterilir. İyi ama, günümüzde bu rolleri yıkmak hiç de zor değilse, atalarımızın toplumlarındaki rollerini yanlış anlamış olabilir miyiz? Bu tekil araştırma avcı-toplayıcılardaki görev dağılımına yönelik yaygın kanıyı tamamen silmek için yeterli değil; ancak zaten şaibeli olan toplumsal cinsiyet rollerine daha da kuşkuyla yaklaşmak için ek bir neden sunuyor.

Büyük Kavuşma

Dönelim astronomiye... Satürn ve Jüpiter, 400 yıl aradan sonra bu kadar yakın bir mesafede, gökyüzünde kavuştu. Tabii bu, Dünya'dan bakan bir gözlemci için anlamlı, bir başka konumdan bakacak olsanız, Jüpiter ve Satürn herhangi bir ilginç konumda bulunmuyordu. Aslında bu ikili her 20 yılda bir çok yaklaşıyorlar; ancak Dünya'dan bakıldığında bu kadar yakın gözüktükleri son gün 16 Temmuz 1623 idi. Yani Galileo yaşarken! Ondan bir önceki ise 1223'te idi. Yani bir 400 yıl daha bu kadar yakınlaşmayacaklar; ama 20 yıl sonra benzer bir yakınlaşma göreceğiz.

7 Milyar Yıllık Meteorit

Jeoloji dünyasından da heyecan verici gelişmeler gelmeyi sürdürüyor. Örneğin bu yıl, 1960 yılında Dünya'ya düşen bir meteoriti inceleyen jeologlar, bu taşın içindeki malzemelerin 7 milyar yıl öncesine ait olduğunu tespit etti. Şöyle düşünün, Güneş'imiz sadece 4.6 milyar yıl yaşında. Bu taşın içerisinde, Güneş öncesi zamanlardan kalma, Güneş'ten önce yaşamış ve ölmüş yıldızların saçtığı taneler ve kalıntılar bulundu. Bunların incelenmesi, sistemimizin nasıl doğduğuna ve nasıl evrimleştiğine yönelik çok önemli bilgiler verebilir.

Bu Reklamı Kapat

Jeoloji dünyasındaki bir diğer önemli gelişme, Amerikalı jeolog Kathryn Sullivan'ın okyanusun en derin noktası olan, neredeyse 11 kilometre derinliğindeki Mariana Çukuru'na giden ilk kadını ve 8. insanı olması. Sullivan gerçekten muazzam bir karakter ve adeta ilklerin kadını, çünkü kendisi Ekim 1984 yılında uzay yürüyüşü yapan ikinci kadın ve ilk Amerikalı kadın olarak tarihe geçmişti. Yeri gelmişken Sovyet kozmonotları Velantina Tereshkova, Svetlana Savitskaya ile Amerikalı astronotlar Sally Ride ve Judith Resnik gibi ilklerin kadınlarını da anmadan geçmeyelim. Açtığınız yolda insanlık ilerlemeye devam ediyor.

Uzay Yarışı Kızışıyor!

Hem de ne ilerleme! Uzay yarışına bir baksanıza! Önce SpaceX, Blue Origin ve Virgin gibi özel roket firmalarının, "devletin işi" olarak görülen uzay sahasına girmesiyle bu alanın kâr edilebilir bir alan olabileceği anlaşıldı, şimdiyse Çin'in Ay yarışına dahil olmasıyla işler büyüyor.

Bu yılın en önemli uzay mühendisliği başarından birisi, uzay yarışına çok daha geriden başlayan Çin'in, Ay'dan aldığı taşları Dünya'ya getiren Chang'e-5 görevini başarıyla tamamlaması oldu. Bu sırada bir yandan NASA Ay'a insanları 7. kez, Mars'a ise ilk kez götürmeye hazırlanırken, diğer yandan Venüs'e yönelik araştırmalara hız verilmesi ihtimali doğuyor. Ayrıca NASA'nın OSIRIS-REx görevi de, birazcık sallantılı geçmiş olsa da, Bennu isimli asteroidden örnekler toplamayı başardı ve Dünya'ya doğru yolculuğuna başladı.

Biliyorsunuz, bu yıl ayrıca SpaceX 2011 yılında Space Shuttle programının sonlandırılmasından beri ilk defa Amerikalı astronotları Amerikan topraklarından Uluslararası Uzay İstasyonu'na göndererek, ABD'nin Rusya'ya bağımlılığını kırdı. Bakalım bu alan daha ne kadar kızışacak?

Bu Reklamı Kapat

Atomik Fotoğraf Makinası!

Uzaydan, kimyaya ve atomlara dönelim... Bir yandan yeni ufuklar keşfederken, diğer yandan en küçüklerin dünyasını fethetmeye devam ediyoruz. Şöyle söyleyeyim: Bu yıl geliştirilen yeni bir teknoloji sayesinde artık tekil atomların fotoğraflarını çekebilmeye başladık. Cryo-elektron mikroskopisi olarak bilinen bu yöntem, 1.2 Angström, yani 1 metrenin 10 milyarda biri düzeyindeki cisimleri fotoğraflayabiliyor. Uzmanlar, bunu kırılabilecek son çözünürlük bariyerini aşmak olarak tanımlanıyor.

Nasıl bir çağda yaşadığımıza baksanıza! Heyecan verici. Bu sayede sadece enfes atom fotoğraflarına ulaşmakla kalmıyoruz, hastalıkların sebebi olan ve ilaçların çalışmasını sağlayan proteinlerin yapısını çok daha iyi anlayabilmemiz de mümkün olacak. Böylece tıp sahasında yepyeni devrimlerin önü açılmış olacak.

CRISPR Devrimi Sürüyor!

Tıptan söz etmişken, CRISPR-Cas teknolojisindeki atılımlardan bahsetmemek olmaz. Şu anda CRISPR ile ilgili en büyük endişe, yöntemin yarattığı devrimden ziyade, bu devrimin nasıl kötüye kullanılabileceği. Bu yıl, CRISPR teknolojisi Nobel Ödülü'ne layık görüldü - ki son derece yerinde bir ödül. Bu teknoloji sayesinde çok spesifik genleri kesip, yerlerine yenilerini yerleştirmemiz mümkün oluyor.

Ama bu teknolojinin birçok etik problemi de doğurduğu bir gerçek. Örneğin yüksek sosyolojik sınıflardan insanlar, bu teknolojiyi kullanarak kendilerini daha sağlıklı kılabilirler; ancak eğer teknoloji daha düşük sosyolojik sınıflara ulaşmazsa, sınıflar arasındaki fark daha da hızlı açılabilir. CRISPR teknolojisi bu tür bir genetik yöntem için çok ucuz olduğu için, ana kaygıyı bu değil, bu yöntemin aşırı erişilebilir olması sonucunda etik dışı deneyler için, denetim olmaksızın kullanılabileceği kaygısı. Bu nedenle halkı bu konuda doğru eğitmeli, düzgün denetim yöntemlerini yerleştirmeliyiz.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Lynn Margulis: İsyankâr Bilimcinin Yaşamı ve Mirası

Lynn Margulis, ökaryotik hücrenin ilkel prokaryotik hücrelerin ortakyaşar birliği olmasına ilişkin kuramıyla 20. yüzyıl evrim biyolojisinin en büyük başarılarından birine imza atmış ve hücre evrimi anlayışımızı kökten değiştirmiştir. Bir süre evli kaldığı Carl Sagan’dan olan oğlu Dorion Sagan’ın editörlüğündeki bu kitap, Margulis’in bilimsel serüvenini ve mücadelesini sergiliyor.

  • Hazırlayan: Dorion Sagan
  • Çevirmen: Sibel Sevinç
  • Yayın Tarihi: 07.09.2018
  • Baskı Sayısı: 1. Baskı
  • Sayfa Sayısı: 246
  • Cilt Tipi: Karton Kapak
  • Kağıt Cinsi: Kitap Kağıdı
  • Boyut: 13.5 x 21 cm
  • ISBN: 9786056732218
Devamını Göster
₺55.00
Lynn Margulis: İsyankâr Bilimcinin Yaşamı ve Mirası

Ama karamsar olmayalım: Bu teknoloji sayesinde çocuklarda körlüğün ana sebeplerinden biri olan Leber'in Kalıtsal Amorozu isimli bir hastalığın kökünü kazıma ihtimalimiz var. Bu teknoloji sayesinde, bu hastalığa sebep olan mutasyonu genlerimizden silip atabiliriz.

Bu Yılın Kazananı: Aşılar!

Ve hazır tıptan giderken, gelelim bu senenin kazananına... Kuşkusuz, açık ara farkla, aşılar! Daha spesifik olaraksa mRNA aşı teknolojisi...

Dünya'nın dört bir yanından, çok farklı arka planlara sahip binlerce bilim insanı, gece gündüz demeden çalışarak yüzleştiğimiz salgını tanımamızı, önlememizi ve nihayetinde sonlandırmamızı sağlayacak başarılara imza attılar. Elbette mRNA aşısına giden yolda virologlar virüsü tanımladılar, genetik bilimciler genlerini dizilediler, epidemiyologlar bize aşı gelene kadar nasıl davranmamız gerektiği konusunda yol gösterdiler, hekimler ve diğer sağlık personeli hayatımızı korudu ve daha nicesi...

Ama salgına ölümcül darbeyi vuracaksak, bu aşılar ile olacak ve 225 kadar aşı adayı üretebilmek, bunlardan bazılarının geleneksel yöntemleri kullanması, bazılarınınsa modern teknolojiden gücünü alması muazzam bir başarı.

Birçokları bu aşı başarısının ardında komplo teorileri aradı; bizlerse yalın gerçeği görüyoruz: Eğer tüm Dünya el ele verirse ve bilimi fonlarsa, bilim insanlarına güç verirse, medeniyetimiz baş döndürücü bir hızla gelişecek, sorunlarından arınacak ve yepyeni başarılara imza atacaktır.

2021'in bilime hak ettiği gücü vermeye başladığımız bir yıl olması dileklerimizle.

Hepinize mutlu yıllar!

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 8
  • Muhteşem! 7
  • Bilim Budur! 5
  • İnanılmaz 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Umut Verici! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/08/2022 21:20:48 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9825

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Spor
Dinozor
Işık
Beslenme Biçimi
Moleküler Biyoloji
Pandemik
Lgbt
Hastalık Dağılımı
Olasılık
Semptom
Diş Gelişimi
Dünya Dışı Yaşam
Evrimleşme
Görme
Evrim Ağacı Duyurusu
Saç
Sinir Hücresi
Evrim Ağacı
Astronomi
Homeostasis
Albert Einstein
Sayı
Maske Takmak
Devir
Karar Verme
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.