Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Bilinen İlk Sucul Dinozor: Spinosaurus!

Sucul Coğrafyalara Milyonlarca Yıl Boyunca Dinozorlar Da Hükmetti!

Bilinen İlk Sucul Dinozor: Spinosaurus!
Son analizler (Nisan 2020) ışığında bilimsel olarak tutarlı resmedilmiş sucul dinozorlar olan Spinosaurus aegyptiacus türünün, yaklaşık 8 metreye varan Onchopristis numidus adlı tarih öncesi testere balığı türünü avlarken.
Davide Bonadonna.
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Çoğumuz ilk kez Jurassic Park 3 filminde tanışmışızdır kendisiyle. Öyle ki Tyrannosaurus’u yere sererek tacını elinden bile aldı. Hatta sırf bu sahne yüzünden bir tarafta Tyrannosaurus’u diğer tarafta Spinosaurus’u savunanlar olarak hayran kitlesi bile ikiye ayrıldı!

Aslında Tyrannosaurus ile Spinosaurus’un savaşı, bir aligatör ile bir gavyalin savaşına benzerdi. Amerika aligatörü 250 kilograma ulaşabilen, iri ve kompakt bir vücuda sahip kuvvetli çeneli bir etçilken; timsahların en uzunlarından biri olan gavyal ise 130 kilograma ulaşabilen, ince ağızlı devasa bir balıkçıldı. Eğer zehriniz veya dikeniniz yoksa doğada kütlenin en önemli saldırma ve savunma aracı olduğunu ele aldığımızda fiziksel açıdan Spinosaurus, Tyrannosaurus gibi bir cinsle baş edemezdi. Elbett gerçek hayatta farklı zaman dilimlerinde farklı coğrafyalarda yaşadıkları için doğal olarak hiç karşılaşmadılar.

Tyrannosaurus rex ile Spinosaurus aegyptiacus karşılaşması.
Tyrannosaurus rex ile Spinosaurus aegyptiacus karşılaşması.
Herschel Hoffmeyer (Paleoartist)

Uzun yıllar boyunca non-avian dinozorların sadece karada yaşadığı düşünülüyordu. Burada "non-avian" anlamı, kuş olmayan dinozorlar demektir. Çünkü kuş olan avian dinozorlar içerisinde penguen gibi üyeler günümüzde sucul yaşantıya uyum sağlamıştır.

Tarihsel olarak baktığımızda, bazı sauropodların bataklık ve sucul ortamda yaşadığı öne sürülmüştü; fakat yıllar öncesinde bu fikir yanlışlandı. Yaklaşık birkaç yıldır da Spinosauridae üyelerinin yarı-sucul habitatlarda yaşamış olabileceği öne sürüldü. Fakat bu, gerek anatomik gerekse biyomekanik açıdan ciddi kanıtlar sunulması gereken ve bu kanıtlardan yoksun olan bir argümandı. İşte bir çalışma, söz konusu argüman lehine kesin kanıtlara ulaşmayı başardı!

Spinosaurus aegyptiacus türünün anatomisine yönelik bilgi ve perspektifimiz, 2014 ve 2020 yıllarındaki yeni keşifler ile çok büyük iki değişim yaşadı. 2014 yılındaki yeni bulgulara göre Spinosaurus hiç de Jurassic Park 3’teki gibi değildi: Kemikleri yoğundu, burun delikleri üst gerideydi, bacakları kısa ve güçsüzdü. Ağırlık merkezi önde olduğu için karada çoğu zaman 4 ayak üzerinde yürüyen bir türdü. Burun deliklerinin tıpkı balinalar ve yunuslara benzer olarak theropod akrabalarına nazaran daha geride konumlanması, onun yarı-sucul hayata uyum sağladığına işaret ediyordu. Ayrıca karakteristik görünüşünü veren sırtındaki omur uzantıları olan yelkeni karada fazlası ile dezavantajdı.

Nisan 2020 itibari ile bilinen ilk sucul dinozor olan Spinosaurus'un yeni morfolojisi.
Nisan 2020 itibari ile bilinen ilk sucul dinozor olan Spinosaurus'un yeni morfolojisi.
Nature

Daha sonra 29 Nisan 2020’de Nizar İbrahim ve ekibi,yeni bir Spinosaurus kuyruğu keşfettiler ve sıra dışı anatomik yapısını Nature dergisinde yayınlanan makalelerinde tanıttılar. Bu keşifte fazlasıyla heyecan verici bir olayla karşılaştılar: Omurlarındaki kemik çıkıntıları, beklenilenden çok daha uzundu! Yani aslında Spinosaurus aegyptiacus türü, su kenarındaki ekoton bölgelerinde yaşan bir yarı-sucul etçil olmaktan çok daha öte, tamamen su hayatına uyum sağlamış dev bir theropoddu! Bu gelişme sayesinde dinozorlar içerisinde sucul bir türün varlığı doğrudan kanıtlanmış oldu!

Bu tarz "sucul dinozorlar" ile ilgili konularda yaygın olarak karıştırılan bir konu, Ichtyosaurus ve Plesiosaurus gibi suda yaşayabilen türlerdir. Ancak unutmayınız: Ichthyosaur ve Plesiosaur gibi deniz sürüngenleri, dinozor değildir! Tıpkı uçan sürüngenler olan Pterosaur türlerinin dinozor olmaması gibi... Denizlerde yaşayan sürüngenler olduğunu biliyorduk; ancak denizlerde yaşayan bir dinozor, bugüne kadar hiç keşfedilmemişti!

Araştırma kapsamında Spinosaurus aegyptiacus’un kuyruk omurları biyomekanik ve anatomik açıdan ayrıntılı olarak analiz edildi. Araştırma sonucunda yakın akrabalarına göre son derece uzun nöral çıkıntılar ve uzunlamasına bir hâl alan chevron (sinir ve damarları koruyan kemik çıkıntısı) yapıları mevcut olduğu görüldü. Dolayısıyla bu kemik yapılarına tutunan kasların, kuyruğa ne kadar güçlü bir lateral (sağa ve sola) hareket kabiliyeti sağladığı anlaşıldı.

2020 itibari ile bilimsel olarak tutarlı Spinosaurus aegyptiacus illüstrasyonu.
2020 itibari ile bilimsel olarak tutarlı Spinosaurus aegyptiacus illüstrasyonu.
RJ Palmer (ArtStation)

Yani Spinosaurus’un kuyruğu, su içerisinde müthiş bir şekilde yüzmesini ve manevra yapmasını sağlıyordu! Bu bulgular, türe ait yeni fosillerin çıkarılması ve incelenmesiyle daha da netleştirilecek ve gözden kaçan noktalar varsa bunlar aydınlatılacak. Çünkü buna benzer akuatik (sucul) adaptasyonlar, diğer Spinosauridae üyelerinde de olmalı.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Fakat şu anda elde olan veriler ışığında, dinozorların sadece karalara değil; aynı zamanda denizlere de hükmetmiş olabileceği, en azından sucul yaşam alanlarında da bulunabilecekleri gösterilmiş oldu diyebiliriz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Muhteşem! 3
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • İ. Nizar, et al. (2020). Tail-Propelled Aquatic Locomotion In A Theropod Dinosaur. Nature | Arşiv Bağlantısı.
  • Kollektif. Who Would Win In A Fight: Spinosaurus Or T. Rex?. (2020, Nisan 30). Alındığı Tarih: 30 Nisan 2020. Alındığı Yer: Quora | Arşiv Bağlantısı
  • İ. Nizar. Bizarre Spinosaurus Makes History As First Known Swimming Dinosaur. (2020, Nisan 30). Alındığı Tarih: 30 Nisan 2020. Alındığı Yer: National Geographic | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 16/07/2020 07:31:23 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8630

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Mitler
Salgın
Eczacılık
Parçacık
Ağız
Büyük Patlama
Hastalık Dağılımı
Bebek Doğumu
Epidemik
Sars
Bağışıklık
Karanlık Madde
Bilim Felsefesi
Çiftleşme
Köpekler
Şempanze
Örümcek
Savunma
Halk Sağlığı
Kitap
Etoloji
Coğrafya
Yeni Koronavirüs
Kedigiller
Hastalık
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilim, spektrum analizidir. Sanat ise fotosentez...”
Karl Kraus
Geri Bildirim Gönder