Yapmak veya Yapmamak: Dopamin Molekülü Motivasyonu Nasıl Etkiliyor?

Yapmak veya Yapmamak: Dopamin Molekülü Motivasyonu Nasıl Etkiliyor?
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
7,135 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Neden bir şeyler yapıyoruz? Ne kadar sıradan olursa olsun, hedeflere ulaşmak için çaba göstermeye bizi ikna eden şey nedir? Örneğin, bizi yiyecek aramaya iten nedir?

Nörolojik olarak cevap, beynin ödül sisteminde gizli: Çalışma isteğimizi kontrol eden veya hedeflerimize ulaşmanın ve algılanan ödüllerden zevk almanın maliyeti olarak risk almamızı kontrol eden evrimsel bir mekanizma... Depresyon, şizofreni veya Parkinson hastalığından mustarip kişilerde, genellikle beynin ödül sistemi bozulur ve bu da onlarda iş için motivasyonun azalmasına veya kronik yorgunluğa yol açar.

Sinirbilimciler, zayıflatıcı davranış bloklarının üstesinden gelmenin bir yolunu bulmak için ödül sisteminin "anatomisini" araştırıyor ve bir görevi yerine getirip getirmemeye karar verirken maliyet-fayda dengesini nasıl değerlendirdiğini belirliyor. Yakın zamanda, Japonya Ulusal Kuantum ve Radyolojik Bilim ve Teknoloji Enstitülerinden Dr. Yukiko Hori, meslektaşlarıyla birlikte, ödül sistemlerinin fayda ve maliyet temelli motivasyonu ile ilgili en kritik soruların bazılarını yanıtlayan bir çalışma yürüttü. Çalışmalarının bulguları PLoS Biology'de yayınlandı.[1] Dr. Hori, onları araştırmaya katılmaya neyin motive ettiğini şöyle açıklıyor:

Reklamı Kapat

Kendilerini daha maliyetli hissetmek ve harekete geçemeyecek kadar tembel olmak gibi zihinsel tepkiler, genellikle depresyon gibi ruhsal bozuklukları olan hastalarda bir sorundur ve çözüm, daha iyi olma yolundadır. Bu tür tepkilere neyin neden olduğunu anlamak, beyindeki motivasyon bozukluklarının mekanizmasına daha derinden bakmak istedik.

Bunu yapmak için, Dr. Hori ve ekibi dopamin (DA) isimli nörotransmittere, yani maliyet-fayda analizine dayalı olarak motivasyonu ve davranışın düzenlenmesinde merkezi rol oynayan sinyal molekülüne odaklandı.

Dopaminin beyindeki etkisi, dopamin reseptörleri, yani dopamin moleküllerini bağlayan ve sinyalleri beynin nöronal ağı boyunca yayan moleküler çapalar aracılığıyla iletilir. Bununla birlikte, bu alıcıların dopamin sinyal iletiminde farklı rolleri olduğundan, bunların dopamin sinyali üzerindeki göreceli etkilerini değerlendirmek gerekir. Bu nedenle, makak maymunlarını model olarak kullanan araştırmacılar, iki sınıf dopamin reseptörünün, yani D1 benzeri reseptör (D1R) ve D2 benzeri reseptörün (D2R) fayda ve maliyet temelli motivasyon geliştirmedeki rollerini deşifre etmeyi amaçladılar.

Araştırmacılar, çalışmalarında, önce hayvanları "ödül boyutu" görevleri ve "çalışma/gecikme görevleri" gerçekleştirmeleri için eğittiler. Bu görevler, algılanan ödül boyutunun ve gerekli çabanın, görev gerçekleştirme davranışını nasıl etkilediğini ölçmelerine izin verdi. Çalışmanın ilgili yazarı Dr. Takafumi Minamimoto şöyle açıklıyor:

Bu maymunların D1R ve D2R'sini, dopamin sinyaline biyolojik tepkilerini azaltan spesifik reseptör bağlayıcı moleküller enjekte ederek sistematik olarak manipüle ettik. Hayvanların beyinlerinin pozitron emisyon tomografisine dayalı görüntülenmesiyle, reseptörlerin bağlanma veya blokajlarının boyutu ölçüldü.

Daha sonra, deneysel koşullar altında, maymunlara ödülleri elde etmek için görevleri yerine getirme şansı sundular ve maymunların görevleri kabul edip etmediklerini ve görevlerle ilgili ipuçlarına ne kadar hızlı yanıt verdiklerini not ettiler.

Bu verilerin analizi, karar verme sürecinin nörobiyolojik mekanizmasına dair bazı ilgi çekici içgörüler ortaya çıkardı. Araştırmacılar, algılanan fayda ve maliyete dayalı karar vermenin, hem motivasyonu teşvik etmede (ödüllerin boyutunun maymunlara görevleri gerçekleştirmeleri için ilham verdiği süreç) hem de gecikme indirimini artırmada (daha büyük, ancak gecikmeli ödüller yerine anında, daha küçük ödülleri tercih etme eğilimi) hem D1R hem de D2R'nin katılımını gerektirdiğini gözlemlediler.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Ayrıca, D1R ve D2R yoluyla dopamin iletiminin, faydalar (veya "ödül mevcudiyeti") ve maliyetler (veya "görevle ilişkili enerji harcaması") için farklı nörobiyolojik süreçlerle maliyete dayalı motivasyon sürecini düzenlediği de ortaya çıktı. Bununla birlikte, iş yükü indirimi (gerekli çabanın oranına dayalı olarak ödüllerin değerini azaltma süreci) yalnızca D2R manipülasyonu ile ilgiliydi. Prof. Hori şöyle diyor:

Çalışmamızın ortaya çıkardığı iki dopamin reseptör alt tipinin, eyleme rehberlik etmek için maliyet-fayda değiş tokuşunun hesaplanmasındaki tamamlayıcı rolleri, psikiyatrik bozuklukların patofizyolojisini deşifre etmemize yardımcı olacaktır.

Araştırmaları, yerleşik ödül sistemini manipüle ederek ve motivasyon seviyelerini artırarak birçok kişinin yaşamını iyileştirebileceği bir gelecek umudunu getiriyor.

Okundu Olarak İşaretle

Feragatname: Evrim Ağacı, doğrudan üniversiteler tarafından yayınlanan bu basın açıklamalarını temel editöryal düzenlemeden geçirmektedir; ancak açıklamaların isabetliliğinden sorumlu değildir. Basın açıklaması konusundaki sorularınızı aşağıdaki medya irtibat kişisine yöneltebilirsiniz.

Medya İrtibat
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 23
  • Bilim Budur! 18
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 13
  • Merak Uyandırıcı! 12
  • Umut Verici! 6
  • İğrenç! 6
  • Muhteşem! 5
  • İnanılmaz 4
  • Üzücü! 4
  • Grrr... *@$# 4
  • Güldürdü 3
  • Korkutucu! 3
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ Y. Hori, et al. (2021). D1- And D2-Like Receptors Differentially Mediate The Effects Of Dopaminergic Transmission On Cost–Benefit Evaluation And Motivation In Monkeys. PLOS Biology, sf: e3001055. doi: 10.1371/journal.pbio.3001055. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/09/2021 22:02:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10836

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Koruma
Doğa Yasası
Solunum
Pandemik
Evrimsel Süreç
Çocuklar İçin Bilim
Evrimsel Antropoloji
Hastalık Dağılımı
Balıkçılık
Yaşamın Başlangıcı
Hidrotermal Baca
Komplo Teorisi
Balina
Periyodik Cetvel
Demir
Canlı Cansız
İnsan Türü
Habercilik
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Zaman
Transkripsiyon
Spor
Uluslararası Uzay İstasyonu
Beslenme Davranışları
Sars Mers
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın