Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Demans, "Ben Geliyorum!" Der: Hafıza Kaybını Fark Etmenizi Sağlayacak 5 Adım!

Demans, "Ben Geliyorum!" Der: Hafıza Kaybını Fark Etmenizi Sağlayacak 5 Adım!
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, Psychology Today isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Gündelik hayatın koşturmacası içinde hepimiz bir şeyleri unuturuz. Bazen de çevremizdeki tanıdıklarımızın dalgınlık hikayelerine denk geliriz. Bu unutma meseleleri ne zaman ki yaşı biraz daha büyük olan sevdiklerimizin hayatının odak noktası haline gelir işte o zaman hafıza kaybı konusunda araştırma yapmaya başlarız.

Beyin, her biri farklı işlevlerden (örneğin hafıza, yargılama ve hareket) sorumlu olan bölümlere sahiptir. Belirli bir bölgedeki hücreler zarar gördüğünde, o bölge normal işlevlerini yerine getiremez.

Demans unutkanlığın ön planda olduğu birçok hastalığa verilen genel bir isimdir. Kelime anlamı olarak demans, Latince zihin anlamına gelen mens kelimesinden türetilmiştir. Demans ise zihnin yitirilmesi anlamına gelmektedir. Demans hastalığı, beyin hücrelerinin hasar görmesinden kaynaklanır. Bu hasar, beyin hücrelerinin birbirleriyle iletişim kurma yeteneklerini engeller. Beyin hücreleri normal şekilde iletişim kuramadığında, düşünme, davranış ve duygular etkilenebilir.

152 Milyona Ulaşması Bekleniyor!

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre; dünya çapında 50 milyon civarında demans hastası bulunup, bunların % 60'ı düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşamaktadır. Her yıl yaklaşık 10 milyon yeni demans vakası görülmektedir. Toplumun yaşlanması ile birlikte demans hastalarının toplam sayısının 2030'da 82 milyona, 2050'de ise 152 milyona ulaşacağı tahmin edilmektedir.

Eğer bir yakınınızda hafıza sorunları ya da düşünme becerilerinde bir bozukluk gözlüyorsanız, nedeni belirlemek için en kısa sürede bir uzmana görünmeniz gerekir. Semptomlar geri dönüşümü olmayan bir demansı işaret etse de; erken tanı, bir kişinin mevcut tedavilerden en iyi şekilde faydalanmasını sağlar. Aynı zamanda gelecek için plan yapma konusunda size zaman kazandırmış olur.

Bu yazıda size bir yakınınızın yaşayabileceği hafıza kaybının sinyalleri okumanızı ve onlara yardımcı olmanı sağlayacak beş adım hakkında bilgi vereceğiz.

Demansı Fark Edin!

1. Adım: Gözlemlediklerinizi not edin.

Hafıza sorunları ya da düşünme becerilerinde yaşanan bozuklukları, elinizde net örnekler olması amacıyla yazın.

  • Annem geçen hafta marketten eve dönerken yolu kaybetti. Aynı yolu yıllardır kullanır.
  • Babam fırında yemeği unuttu ve saatler sonra yemeği ben buldum.
  • Eşim son zamanlarda çekmecelerin hepsini dağıtıyor ve aradığı şeyi asla bulamıyor. Halbuki çok düzenli bir kadındı.
  • Eşim muhasebeci olmasına rağmen faturaların ödeme sıralamasında son zamanlarda çok fazla sorun yaşıyor.

2. Adım: Hayat rotasındaki stres yaratan olayları fark edin.

Hafızadaki bozulmaları ilk olarak ne zaman fark ettiniz? Bu değişiklikler yavaş yavaş mı gelişti gün yoksa aniden mi ortaya çıktı? Bu dönemde herhangi bir ilaç kullanımı oldu mu? Kişinin hayatında yakın zamanda büyük bir değişiklik yaşandı mı? (Ev değişikliği, iş kaybı, ölüm vb)

3. Adım: Endişelerinizi paylaşın.

Hafıza kaybını gözlemlediğiniz kişiyle onun hakkındaki endişelendiğinizi sevgi dolu ve hassas bir dille paylaşın. Gözlemlerinizden bahsedin. Yanıt olarak sizin yalan söylediğinizi ya da abarttığınızı söyleyebilirler. İddialaşmayın, gözlemlerinizi yazdığınız kağıda bu durumu da not edin. Demans hakkında bilgi verin ve birlikte doktora gitmeyi önerin.

4. Adım: Doktora gitme süreci

Yakınınız doktora gitmeyi kabul ederse doktor seçimi ve randevuyu ayarlanması işini ondan isteyin. Eğer durumunu reddetmeye devam ediyor ise onun yerine randevu almayı önerin. Randevuya beraber gitmeyi yeniden teklif edin. Kabul etmiyorsa gözlemlerinizi bir mektup haline getirerek mektubu doktora götürmesini ya da bir başkasıyla doktora gitmesini yine teklif edin. Yine kabul etmiyorsa aile hekimiyle ön görüşme yapabileceğinizi söyleyin.

Hafıza sorunlarının sebepleri bazen B 12 vitamini eksikliği, uyku sorunları, ilaç etkileşimleri ve idrar yolu enfeksiyonları gibi kolay baş edilebilecek nedenler olabilirken bazen neden çok daha karmaşık sorunlardan kaynaklıyor olabilir. Yakınınızı ana hatlarıyla değerlendiren aile hekimi daha detaylı bir değerlendirme için başka bir uzmana yönlendirebilir.

5. Adım: Saygı durun.

Doktora gittiğinizde onun yerine konuşmayın. O orada yokmuş gibi cümleler kurmayın. İlk önce onun konuşmasını ve kendisini anlatmasını sağlayın. Doktorun öyküyü hastanın ağzından dinlemesinin çok önemli olduğunu ve hastanın doktora güvenmesi gerektiğini unutmayın. Eğer siz sürece çok fazla dahil olursanız doktor hasta ilişkisi oluşmayabilir ve sonraki görüşmelere hasta gitme konusunda gönülsüz olabilir. Hasta doktor konuşması bittikten sonra nazik bir şekilde birkaç ekleme yapmak istediğinizi söyleyin.

Ve unutmayın, demansı önlemenin kesin bir yolu yoktur, ancak hayat standartlarında bazı değişiklikler demansın başlamasını geciktirebilir ya da ilerlemesini yavaşlatabilir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 26
  • Umut Verici! 9
  • Merak Uyandırıcı! 7
  • Muhteşem! 6
  • Bilim Budur! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Üzücü! 3
  • İnanılmaz 1
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Psychology Today | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 12/08/2020 21:38:24 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9037

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Agora
Yeni Koronavirüs
Kan Hastalıkları
Tehlike
Salgın
Kültür
Evrimsel Biyoloji
Hasta
Çiftleşme
Yapay Zeka
Okyanus
Ortak Ata
Gelişim
Evren
Canlılık
Covid-19
Skeptisizm
Dinozorlar
Beyin
Hominid
Sars
Yiyecek
Kuyrukluyıldız
Saç
Evrimsel Tarih
Botanik
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Evrim teorisinin gerçeklerle yeterince desteklenmediğini düşüncesizce savunanlar, kendi teorilerinin hiçbir gerçekle desteklenmediğini unutmuş görünüyorlar.”
Herbert Spencer
Geri Bildirim Gönder