Tutankhamun: 18. Hanedanlığın Son Firavunu Kimdi?

Tutankhamun: 18. Hanedanlığın Son Firavunu Kimdi?
Kral Tut'un ölüm maskesi.
Egypt Tours Portal
Yazar Kristin Baird Rattini Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
5 dakika
1,316 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Tutankhamun (veya Tutankhamen veya kısaca "Kral Tut"), Milattan Önce 1341-1323 yılları arasında yaşamış ve 9 yaşındayken, yani MÖ 1332'de tahta geçip, ölümüne kadar 18. Hanedanlığın krallığını yapmış olan Antik Mısır firavunudur. Görkemli mezarının keşfi olmasaydı, Kral Tutankhamun kesinlikle dünya çapında tanınan bir isim olmayacaktı; çünkü çocuk kralın saltanatı pek de dikkat çekici değildi.

Genetik testler, Kral Tut'un meşhur firavun III. Amonhotep'in torunu ve çok büyük bir ihtimalle Yeni Krallık döneminin, MÖ. yaklaşık 1550-1295 arası hüküm süren 18. hanedanının tartışmalı figürü olan Akhenaton'un oğlu olduğunu doğruladı. Akhenaton, tek bir tanrıyı, güneş tanrısı Aten'i diğerlerinden üstün tutarak asırlık dinî sistemi altüst etti ve Mısır'ın dinî başkentini, Teb'den Amarna'ya taşıdı. Akhenaton'un ölümünden sonra, o zamanlar Tutankhaten denilen dokuz yaşındaki prens tahta geçmeden evvel araya giren iki firavun kısa süreliğine hüküm sürdü.

Kral Tut başa geldiğinde, merhum babası Akhenaton'un Mısır'ın çok tanrılı dinini tek tanrılı bir din hâline getirme kararı sonucu, ülke hâlâ kaotik bir durumdaydı. Tutankhamun'un hüküm yıllarında tanrı Amun'a tapınmak tekrar yürürlüğe konuldu, Teb dinî bir merkez olarak yenilendi ve firavunun isminin sonu, yaratıcı tanrı Amun'a kraliyet olarak bağlılık göstermek için değiştirildi. Ayrıca, Mısır'ın bölgedeki itibarını eski haline getirmek için, her ikisi de ileride firavun olacak güçlü danışmanları Horemheb ve Ay ile uyum içinde çalıştı. Ay, özellikle Akhenaton'un politikasını tersine çevirmek ve sevgili eski tanrıları ile onların tapınaklarını yeniden yürürlüğe koymak için, genç kralı kuklası olarak idare ediyordu.

Reklamı Kapat

Tutankhamun'un Mezar Odası
Tutankhamun'un Mezar Odası
Wikimedia Commons

Tutankhamun'un Sağlığı ve Ölümü

Tutankhamun uzun boyluydu ama çarpık sol ayağında sakatlık yaratan bir kemik hastalığı sebebiyle zayıftı. Okçuluk gibi aktivitelerle uğraşırken oturmuş vaziyette tasvir edildiği bilinen tek firavundur. Mısır kraliyet ailesindeki geleneksel akraba evliliği de muhtemelen çocuk kralın sağlığının bozulmasına ve erken ölümüne katkı yaptı. 2010 yılında yayınlanan DNA testleri; Tutankhamun'un ebeveynlerinin kardeş olduğunu, eşi Ankhesenamen'in ise kendisinin üvey kız kardeşi olduğunu ortaya çıkardı. Ayrıca iki kızları da ölü doğmuştur.

Kral Tut'un beklenmedik ölümü, ortaya atılan sayısız teoriye rağmen gizemini hâlâ korumaktadır. Sıtmadan mı mustaripti? Ya da kırık bir bacaktan dolayı oluşan kangren yüzünden mi ölmüştü? Savaş arabasının altında mı kalmıştı? Yoksa onu bir su aygırı mı parçalamıştı? Tutankhamun'un kalıntıları kafatasının arkasındaki bir deliği ortaya çıkardığı için, bazı tarihçiler genç kralın suikasta kurban gittiği sonucuna varmıştı, ancak son testler deliğin mumyalama işlemi sırasında açıldığını göstermektedir. 1995'teki tomografiler, kralın iltihaplı bir kırık sol bacağa sahip olduğunu gösterirken, mumyasından alınan DNA örnekleri ise erken ölümüne katkıda bulunmuş olabilecek birden fazla sıtma enfeksiyonuna dair kanıtlar ortaya çıkardı.

Tutankhamun'un Ölümü ve Sonrasında Olanlar

Ölümünden sonra, Kral Tut, kraliyet cesetlerinin ahiret için korunmasını ve gerekli şeylerinin tedarik edilmesini savunan Mısır dinî geleneğine göre mumyalandı. Mumyalayıcılar onun iç organlarını çıkardı ve bedenini reçineye batırılmış sargılarla sardı, başına ve omzuna 24 librelik som altından bir yüz maskesi konuldu ve kendisi üç altın tabut, bir granit lahit ve en büyüğü mezar odasına zar zor sığan dört yaldızlı ahşap mabetten oluşan iç içe geçmiş bir dizi tabuta yerleştirildi.

Mezar odasının küçük olması nedeniyle tarihçiler, Kral Tut'un ölümünün beklenmedik olduğunu ve kendisinden sonra firavun olacak Ay tarafından alelacele gömüldüğünü öne sürmektedir. Mezarına çıkan geçiş odaları; mobilyalar, savaş arabaları, leopar derili pelerin, dört masa oyunu, otuz şarap çömleği, kırk altı yay, giysiler, silahlar ve sakat kralın 130 bastonu dahil olmak üzere 5.000'den fazla eserle tavana kadar doluydu. Görünüşe göre giriş koridoru, cenaze töreninden kısa bir süre sonra yağmalandı, ancak iç odalarına dokunulmadı.

Kral Tut'un Amun'u yeniden yürürlüğe koyma çabasına rağmen, kendisinden sonraki firavunlar babasının dini karışıklıklarıyla bağlantısı sebebiyle lekelendiği için onun saltanatını görmezden gelmeyi seçtiler. Birkaç nesil içinde, mezar odasının girişi taş molozlarla tıkanmış, üzerine işçi kulübeleri inşa edilmiş ve unutulmuştu.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tutankhamun'un Yaldızlı Ahşap Mabeti
Tutankhamun'un Yaldızlı Ahşap Mabeti
Joan Lansberry

Tutankhamun'un Keşfi

O günlerden üç bin yıl ileriye gidelim. İngiliz arkeolog Howard Carter, 1922'de Tutankhamun'un mezarını bulduğunda, otuz yıldır Mısır antik eserlerine dair kazı çalışmaları yapmaktaydı. Keşif sırasında, arkeologlar Thebes (Teb) nehrinin karşısındaki Krallar Vadisi'nde yer alan tüm kraliyet mezarlarının çoktan boşaltıldığına inanmaktaydılar. Şimdiye kadar bulunan en sağlam mezara dair heyecan ise tüm dünyaya yayılmıştı. Ancak insanların ilgisini çeken şey Tut'un mumyasından ziyade, Carter'ın "olağanüstü ve güzel nesnelerin tuhaf ve harika karışımı" olarak betimlediği, firavunla birlikte gömülen nesnelerdi. En mükemmel ve belki de günümüzdeki en ikonik hazine ise kralın 20 libreden (yaklaşık 9 kilogramdan) ağır altın içeren "ölüm maskesi"ydi.

Tutankhamun'un Maskesi.
Tutankhamun'un Maskesi.
Wikimedia Commons

Kral Tut'un mezar odasından çıkarılan eserleri, dünya çapındaki 1972-79 "Tutankhamun'un Hazineleri" sergileri de dahil olmak üzere birçok gişe rekorları kıran müze gösterileriyle dünyayı turladı. ABD'nin 7 şehrinde 8 milyon ziyaretçi, altın ölüm maskesinin ve mezar odasından çıkarılan 50 değerli eşyanın sergisine gitti. Günümüzde, "ölüm maskesi" dahil olmak üzere en hassas eserler, artık Mısır'dan ayrılmıyor.

Tutankhamun'un mumyası, Krallar Vadisi'ndeki KV62 numaralı mezar odasında bulunan mezarda sergilenmekte, katmanlı mezarının yerini ise ısı kontrollü bir cam kutu almış bulunmaktadır. Altın maskesi Kahire'deki Mısır Müzesi'nde sergileniyor; ancak Tutankhamun koleksiyonu en nihayetinde Büyük Mısır Müzesi'ne taşınacak.

Howard Carter ve yardımcısı Tutankhamun'un altın tabutunu temizliyor.
Howard Carter ve yardımcısı Tutankhamun'un altın tabutunu temizliyor.
The Arts Desk

Özetle diyebiliriz ki, mükemmel bir şekilde mumyalanmış olması sayesinde Kral Tut, Mısır tarihine olan modern çalışmayı ve ilgiyi artırmak konusunda diğer tüm firavunların toplamından daha çok iş başarmıştır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Muhteşem! 2
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: National Geographic | Arşiv Bağlantısı
Sıkça Sorulan Sorular

Akraba evliliğinden meydana gelen Tutankhamun'un fiziksel yapısı zaten sağlıklı değildi. Büyük ihtimalle kırık ayağında ortaya çıkan kangrenden dolayı öldüğü düşünülmekte.

Tutankhamun, Yeni Krallık döneminde yaklaşık dokuz yıl hüküm süren bir Mısır kralıdır. 18. Hanedanlığın son firavunudur.

Lord Carnarvon işbirliği ile İngiliz arkeolog Howard Carter, Tutankhamun'un mezar girişini 1922 yılında bulmuştur.

Çünkü mezarı Krallar Vadisi'nde acele bir şekilde gömüldü ve kısa süre içinde unutuldu. Ani sel baskınları sebebiyle mezarının etrafındaki uçurumlardan kopan kayalar ve taşlar, binlerce yıldır aşınmış kanallar aracılığıyla Tut'un mezarının girişini tıkamış olabilir.

Carter, çıkarılan 5.398 eşyayı listelemek için yaklaşık on yılını harcamıştır.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/10/2021 17:11:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10527

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Teknoloji
Aslan
Evrim Kuramı
İklim Değişikliği
Olasılık
Ses Kaydı
Evrim Ağacı Duyurusu
Cansız
Zooloji
Antikor
İnsanlık
Farmakoloji
Beyaz
Uçuş
Virüs
Yumurta
Kertenkele
Maske Takmak
Yağ
Dünya Dışı Yaşam
Eşey
Duygu
Kara Delik
Anne
Araştırma
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın