Bu Reklamı Kapat

Türkiye'de Aktar Problemi: Ülkemizde Satılan Tıbbi Bitkiler Ne Kadar Güvenli?

Türkiye'de Aktar Problemi: Ülkemizde Satılan Tıbbi Bitkiler Ne Kadar Güvenli?
Bu Reklamı Kapat
Ezgi Ersoy Editör Ezgi Ersoy  Çağrı MertBakırcı 2. Editör Çağrı Mert Bakırcı
6 dakika
2,131 Okunma Sayısı
Notlarım
Bu Reklamı Kapat

Daha önceki bir yazımızda, tıbbi amaçlarla kullanılan bitkisel ürünlerin güvenilirliği konusundaki soru işaretlerini ele almış ve bu güvenliğin nasıl sağlanabileceğini anlatmıştık. Bu yazımızda ise, Türkiye'de çok yoğun olarak sürdürülen bitkisel ürün alışverişinde en önemli aktör olan aktarlık mesleğini ele alacak, ülkemizdeki aktarların güvenilirliği konusunda yapılmış 2 çalışmaya göz atacağız.

Bir çalışmada İstanbul’da faaliyet gösteren rastgele seçilmiş 12 aktardan, sarı kantaron olarak satılan örnekler temin edilmiştir, bu droglar çeşitli analiz yöntemleriyle analiz edilmiştir. Diğer bir çalışmada ise 6 ilde (Siirt, Batman, Mardin, Diyarbakır, Gaziantep ve Şanlıurfa) faaliyet gösteren, merkezi konumdaki müşteri yoğunluğunun fazla olduğu aktarların olması amacıyla aktarlar örnekleme yöntemi uygulanarak seçilmiş ve toplam 60 işyerinden mayıs papatyası olarak satılan örnekler temin edilmiştir. Temin edilen örneklerin teşhisi Siirt Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü laboratuvarlarında yapılmıştır. Yapılan çalışmalardan çarpıcı sonuçlar elde edilmiştir. Aşağıda, bu sonuçların detaylarını ve önemlerini bulabilirsiniz.

Aktarlarda Satılan Sarı Kantaron Ne Kadar Güvenli?

Bu çalışmada İstanbul'da faaliyet gösteren rastgele seçilmiş 12 aktardan, sarı kantaron olarak satılan örnekler temin edilmiştir. Örneklerin doğru bitkiye ait olup olmadığını, drog olarak toplanan kısmının, toplama zamanının, kurutma ve saklama koşullarının uygunluğunu belirlemek amaçlanmıştır. Droglar üzerinde makroskobik ve mikroskobik incelemeler, mikrobiyolojik analiz, mineral ve ağır metal miktar tayini yapılmış, total antioksidan statü (TAS), total oksidan statü (TOS) ve oksidatif stres indeksi (OSI) belirlenmiştir. Ayrıca droglardan hazırlanan metanol ekstrelerinde HPLC ile kalitatif olarak hiperisin analizi yapılmıştır.

Bu Reklamı Kapat

Bu çalışmada kullanılan Hyperici herba drogu, İstanbul’da faaliyet gösteren ve rastgele seçilmiş 12 aktardan, 20.11.2018- 15.03.2019 tarihleri arasında, "sarı kantaron" adı ile sorularak temin edilmiştir. Droglar A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L olarak kodlanmıştır.

Kontamine Olmuş, Hatalı Toplanmış, Etkisiz Sarı Kantaron!

İstanbul aktarlarından alınan 12 farklı Hypericum perforatum örneği üzerinde yapılan makroskobik inceleme ile neredeyse tamamında gözle görülür kontaminasyona rastlandığı bazılarının böceklenmiş olduğu, dolayısıyla drogların doğru şekilde toplanıp saklanmadığı anlaşılmıştır. Örneklerden 6 tanesinin meyveli bitkiden oluşması nedeniyle drogun yanlış zamanda toplandığı saptanmıştır. Örneklerin neredeyse tamamına yakınının farklı bitkilere ait parçalar içerdiği görülmüş hatta bazılarının taş parçaları içerdiği saptanmıştır. Mikroskobik incelemede Hypericum türlerinin çoğunda görülmesi beklenen, Hypericum türlerinin aktif bileşini olan hiperisini içeren salgı bezleri ve bu türlere özgü polen yapıları aranmıştır. A, B, C, E, F, G, I, J ve L örneklerinde hiperisin taşıyan salgı bezi görülürken, D, H ve K örneklerinde rastlanmamıştır. Tüm örneklerde ise polen görülmüştür.

Örneklerin makroskobik ve mikroskobik görüntüsü.
Örneklerin makroskobik ve mikroskobik görüntüsü.
ResearchGate

Yüksek basınçlı sıvı kromotografisi kullanılarak drogların hiperisin içerip içermediğine bakılmıştır. Sonuçta hiperisin, 12 örneğin yalnızca 6'sında saptanabilmiştir.

Bu Reklamı Kapat

Hiperisin standardına ait PDA kromatogramı-Örneklere ait PDA kromatogramı
Hiperisin standardına ait PDA kromatogramı-Örneklere ait PDA kromatogramı
ResearchGate

Mineral ve ağır metal miktar tayini sonucunda iki örneğin Al seviyesinin çok fazla olması bu drogların uzun süreli kullanımının ağır metal toksikasyonuyla sonuçlanabileceğini düşündürmektedir. Bununla birlikte aynı türe ait örneklerde TAS, TOS düzeylerinin, ağır metal ve mineral içeriğinin farklılığı, bitki türlerinin farklı bölgelerden toplanmış olması, toplanma dönemi, toplama sonrası kurutulma sürecinde yapılan muhtemel farklı uygulamalar, saklama koşullarının farklılığı gibi nedenlerle açıklanabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Analizler sonucu elde edilen bu sonuçlara göre aktarlardan temin edilen ve analizleri yapılan drog örneklerinin standart bir kalitede olmadığı belirlenmiştir. İnsan sağlığı açısından tehdit oluşturan bu durumun önüne geçilmesi için gerekli denetimlerin yapılması ve halk sağlığının korunması adına uygun olmayan drogların satışına izin verilmemesi, halkın doğru, kaliteli droglara ulaşabilmesinin sağlanmasının gerekliliği araştırmacılar tarafından önemle vurgulanmıştır.

Aktarlarda Satılan Papatya Ne Kadar Güvenli?

Bu çalışma, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde bulunan aktarlarda mayıs papatyası olarak satışı yapılan ürünlerin ismine doğru olup olmadığını belirlemek amacıyla, gayeli örnekleme yöntemi kullanılarak 2018 yılında yürütülmüştür. Mayıs papatyası (Matricaria recutita) yerine pazarda çoğu zaman köpek papatyasının (Cota altissima J. Gay) satılmasından dolayı tedarikçiler, perakendeciler ve özellikle tüketicilerde bilinç ve kamuoyu oluşturulması amacıyla bu çalışma yapılmıştır.

Çalışma materyali olan mayıs papatyası, genellikle soğuk algınlıklarında, öksürüklerde, midevi ve karminatif kullanım gibi amaçlarla alınıp satılmaktadır. Bu çalışma 6 ilde (Siirt, Batman, Mardin, Diyarbakır, Gaziantep ve Şanlıurfa) faaliyet gösteren merkezi konumda, aktarlar çarşısının bulunduğu illerde aktarlar çarşısında ve müşteri yoğunluğunun fazla olduğu aktarlar gayeli örnekleme yöntemi uygulanarak seçilmiş ve toplam 60 işyerinden örnekler alınmıştır.

Köpek Papatyası Nedir?

Cota altissima (L.) J. Gay, "köpek papatyası" olarak bilinir. Köpek papatyası, Türkiye’de 9'u endemik olmak üzere 15, dünyada 49 türü bulunan Cota J. Gay cinsine ait bir türdür. Cota cinsi, morfolojik olarak Anthemis'e benzemektedir. Fakat Cota cinsi, Anthemis cinsinden akenlerindeki (meyve çeşidi) farklılıklarından dolayı ayrım göstermektedir. Mayıs papatyası ve Köpek papatyası arasındaki bazı farklar da incelenmiştir.

Köpek Papatyası
Köpek Papatyası
Kocaeli Bitkileri

Mayıs papatyası ve köpek papatyasının morfolojik özelliklerine bakıldığında çeşitli farklılar içerdiği görülmüştür. Bu verilere ek olarak mayıs papatyası ve köpek papatyasının uçucu yağlarının kimyasal içerikleri de incelenmiş ve birbirinden oldukça farklı olduğu görülmüştür. Bundan dolayı, köpek papatyasının mayıs papatyası yerine kullanımının doğru olmayacağı düşünülmüştür.

Bu Reklamı Kapat

Aktarlardaki Papatyaların Neredeyse Hiçbiri Doğru Değil!

Batman’dan 5, Diyarbakır’dan 22, Gaziantep’ten 10, Mardin’den 7, Şanlıurfa’dan 12 olmak üzere toplam 60 aktardan 60 örnek alındığı görülmektedir. Alınan örneklerden 57 tanesinin Köpek papatyası, sadece 3 tanesinin Mayıs papatyası olduğu tespit edilmiştir. Toplamda örneklerin %95.7’sinin köpek papatyası, yalnızca %4.3’ünün mayıs papatyası olması dikkat çekicidir.

Çalışmada toplanan örneklerin türlere göre dağılımı ve oranları (%)
Çalışmada toplanan örneklerin türlere göre dağılımı ve oranları (%)
DergiPark

Araştırmanın genel sonucuna baktığımızda, aktarlarda mayıs papatyası yerine genellikle köpek papatyasının satıldığı tespit edilmiştir.

Aktarlardan alınan örnekler-Aktarlarda Mayıs papatyası olarak satılan köpek papatyaları
Aktarlardan alınan örnekler-Aktarlarda Mayıs papatyası olarak satılan köpek papatyaları
DergiPark

Ayrıca tüketicilerin de bitkiyi tanımadıkları, bunun için de kendilerine verilen papatyanın mayıs papatyası olup olmadığını sorgulamadıkları tespit edilmiştir.

Sonuç

Sentetik ilaçlar gibi birçok kimyasal bileşenden oluşan bitkilerin ise ülkemizde kalite kontrolleri ve analizleri yeterince hatta neredeyse hiç yapılmadan bitkiler konusunda uzman olmayan kişiler tarafından insanlara ulaştırılır. Bu durumun insan sağlığı açısından kötü sonuçlarını görmemek için insan sağlığını böylesine ilgilendiren tıbbi ve aromatik bitkiler, mutlaka uzman kişiler tarafından düzenli bir şekilde denetlenmeli ve uzman kişilerin bitkisel ürün ya da drog satın almak için gelen insanları bitkiler hakkında mutlaka bilgilendirmelidir. Çünkü bu çalışmalarda tespit edildiği gibi tıbbi ve aromatik bitkiler aktarlarda çoğu zaman doğru isimleri ile dahi satılmamaktadır. Hatta olması gereken ürünü talep eden tüketicilerin zaman zaman tepki ile karşılaştığı da çalışmalar sırasında tespit edilmiştir. Aynı zamanda toplanan örneklerin bilimsel bir çalışmada kullanılacağını hisseden, anlayan satıcıların satıştan vazgeçtikleri, fevri davrandıkları görülmüştür.

Bu Reklamı Kapat

Çalışmalar sonucunda elde edilen bu veriler bitkiler hakkındaki birçok parametrenin aslında ne kadar önemli ve hayati olduğunu, bitkilerin tedavide kullanımı hakkındaki bilinç düzeyimizin artması gerektiğinin önemini vurgulamaktadır. Ülkemizde (ve Dünya'da) bu konuda modern bilim ışığında önlemler alınmazsa, masum kişilerin bu ürünlerden zarar görmeye devam etmesi kaçınılmaz olacaktır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Korkutucu! 9
  • Üzücü! 4
  • Tebrikler! 3
  • İnanılmaz 3
  • Grrr... *@$# 3
  • Bilim Budur! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/01/2022 17:18:19 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11309

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Kadın
Algı
Evrimsel Tarih
Diş Gelişimi
Klinik Mikrobiyoloji
Doğru
Yaşlılık
Beslenme Biçimi
Gen İfadesi
Moleküler Biyoloji Ve Genetik
Rna
Matematik
Yıl
Avcı
Kurbağa
Sıvı
Hızlı
Retrovirüs
Görüş
İnternet
Diş Hekimliği
Hipotez
Genler
Hafıza
Sinirbilim
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et