Bu Reklamı Kapat

Mayıs Papatyası (Matricaria chamomilla)

Mayıs Papatyası (Matricaria chamomilla)
Mayıs Papatyası
Plant Identification
Bu Reklamı Kapat
 RabiaAydın 2. Yazar Rabia Aydın  EzgiErsoy 2. Editör Ezgi Ersoy
5 dakika
360 Okunma Sayısı
Notlarım
Bu Reklamı Kapat
Mayıs Papatyası
  • Bilimsel Adı Matricaria chamomilla
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Mayıs Papatyası
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Chamomile
Taksonomi
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Mayıs papatyası (Matricaria chamomilla), Türkiye’de mayıs ayında çiçek açan, yaprakları ince parçalı tek yıllık bir bitkidir. Dilsi çiçekler beyaz, tüpsü olanlar sarı, reseptakulum kubbemsi şekilde ve içi boştur.

Mayıs papatyasının halk arasında söylenilen birçok ismi vardır: Adi papatya, Ak baba, Ak babacca, Ak babaç, Ak bubaç, Ak bubeşçe, Babuçca, Babunç, Bebisce, Bobaçce, Boğaz çiçeği, Bubaçça, Bubeççe, Bubeşçe, Kelkız çiçeği, Tıbbi papatya, Beyaz papatya, Sarı papatya, Kuzugözü papatya ve Akbaş otu, mayıs papatyasına verilen mahalli isimlerdendir. Mayıs papatyası, diğer ülkelerde kamomil, Alman kamomili, Macar kamomili, vahşi papatya, mavi papatya ve kokulu mayısotu gibi isimlerle bilinir.[1], [2]

Kimi zaman Matricaria recutita sözcüğü de tür adı için kullanılsa da, aslında bu terim, mayıs papatyası ve diğer papatya türlerinden elde edilen bitkisel özler için kullanılan bir sözcüktür. Buna rağmen, kimi kaynakta türün eş anlamlı adı olarak da geçmektedir. Mayıs papatyası, özellikle de sindirim kanalı problemleri ve deri sorunlarını tedavi etmekte kullanılmaktadır.[3]

Mayıs papatyası, güney ve doğu Avrupa'ya özgü Asteraceae ailesinin bir üyesidir. Günümüzde bu papatya türünü tüm kıtalarda bulmak mümkündür.[4] 15-60 cm yüksekliğe kadar büyüyen dallı, dik ve pürüzsüz bir gövdeye sahiptir. Uzun ve dar yapraklar çift tüylü (bipinnat) veya üç tüylü (tripinnat) olabilir. Çiçekler, salkım çiçek başlarından (kapitula) çıkar. Beyaz ışın çiçekleri, bir dilcik (ligula) ile döşenmiştir, disk şeklindeki çiçekleri ise sarıdır. İçi boş almacı (reseptakulum) şişmiş ve pullardan yoksundur. Bu özellik, mayıs papatyasını, pulları olan bir hazneye sahip olan mısır papatyasından (Anthemis arvensis) ayırır. Çiçekler erken yaz ortasında çiçek açar ve güçlü, aromatik bir kokuya sahiptir.

Çiçekler, ona karakteristik kokusunu ve ilginç özellikler veren mavi bir esansiyel yağ içerir. Yağın içerdiği kamazulen moleküllerine atfedilen bu renk özelliği, bitkinin bazı yerlerde "mavi papatya" olarak bilinmesinin de nedenidir.[5] Mayıs papatyası meyvesi, sarımsı kahverengi bir akendir.[4]

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Geleneksel Tıp

Papatya bitkileri Eski Mısır ve Klasik Antik Çağ'da bile tıbbi amaçlarla kullanılmıştır. Bazı Germen kabileleri, yazılı bir dilleri olmadan önce bile bu bitkinin etkilerini bilmekteydi. Türkiye'de Asteraceae familyasına dahil olan, sarıçiçek düğmesine ve beyaz dil çiçeklerine sahip, halk arasında kendisi ile seviyor-sevmiyor falı bakmak için kullanılan bütün bitkilere papatya denilmekte ve bu bitkilerden tıbbi olarak da yararlanılmaktadır. Fakat bu bitkilerden sadece Anthemis nobilis (Romen papatyası), Matricaria chamomilla/recutita (Mayıs papatyası) ve Ormenis multicaulis (Fas papatyası) türleri yaygın bir şekilde tıbbi amaçlı olarak kullanılmaktadır.

Bu Reklamı Kapat

Ne yazık ki tarihte hangi papatya türlerinin tam olarak ne amaçlarla kullanıldığı kesin olarak belirlemek oldukça güçtür. Örneğin Yaşlı Pliny, 3 papatya türü tanımlamıştır ve tanımlarından yola çıkarak, bunların günümüzde Matricaria chamomila, M. aurea ve Anthemis rosea olarak bilinen papatyalar olabileceği düşünülmektedir. Şarlman döneminde de manastır bahçelerinde papatyalar yetiştirilmiştir.

Günümüzde papatya türleri arasında en yaygın bir şekilde yararlanılan, daha çok "tıbbi papatya" olarak bilinen mayıs papatyası, binlerce yıldır Dünya’da tedavi amaçlı kullanılan bir bitkidir. Mayıs papatyası bugün, ABD, Almanya, Avusturya, Brezilya, Slovakya, Fransa, HolIanda, İngiltere, İtalya, İsveç, İsviçre, Macaristan, Mısır, Romanya, Rus, Türk, Eski Yugoslavya ve Yunan farmakopesine kayıtlıdır. Fitoterapide kullanımı ile ilgili olarak (Chamomillae flos) 26 ülkenin farmakopesine kayıtlı olduğu bilinmektedir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tıbbi Riskler

Halk sadece mayıs papatyasına papatya demeyip farklı Asteraceae türlerine de papatya demektedir. Örneğin Anthemis, Chrysanthemum ve Tripleurospermum türlerine de halk arasında "papatya" denmektedir. Böylesine bir bilinmezlik nedeniyle mayıs papatyası yerine pazarda çoğu zaman tıbbi değeri bulunmayan papatyaların satıldığı görülmüştür. Tıbbı değeri olmayan bu papatyaların değerinin olmaması yanında bir de toksik etkileri olabilir. Örneğin Pire otu olarak bilinen Tanacetum cinerariifolium, içerisindeki piretrinin böceklere karşı oldukça seçici nörotoksisite etkisinden faydalanılarak güçlü böcek öldürücülerin sentezlenmesinde kullanılmaktadır.

Tanacetum cinerariifolium
Tanacetum cinerariifolium
GardensOnline

Senecio cinsi olan Kanarya otu adıyla bilinen bitki şiddetli zehir ihtiva eder bu nedenle insan sağlığı içinde tehlikelidir. Hatta arılar tarafından toplanan baldan bile insanların zehirlenebileceği belirtilmektedir.

Senecio vulgaris
Senecio vulgaris
Utopia

Bu nedenle Asteraceae bitkilerinin hele de papatya adı altında bilinen türlerinin uzman kişilerce toplanması ve tıbbi papatyanın mutlaka eczanede eczacı tarafından satılmasın gerekmektedir.

Batıl İnançlar

Türkiye'de dahil olmak üzere birçok bölgede bu bitki, seviyor-sevmiyor falı bakmak için kullanılmıştır. İnanışa göre, her seferinde bir yaprağı sökülerek sırasıyla "seviyor" ve "sevmiyor" denecek olursa, son yaprak söküldüğünde hangi kelimeye denk gelirse ("seviyor" veya "sevmiyor"), kişinin hoşlandığı bireyin kendisine olan sevgi durumu belirlenmektir.

Bu Reklamı Kapat

Etimoloji

Türkçedeki "papatya" sözcüğü, İbni Şerif'in 15. yüzyılda yazdığı Yadigâr'ında "pāpādya" olarak geçer. Sözcüğün Yunancada παπαδιά, yani "papazın karısı" sözcüğünden geldiği düşünülmektedir (Yunancada παπάς, "papaz" anlamına gelir); ancak anlam ilişkisi açık değildir.[6] Bir ihtimalle, Farsçada "papatya" anlamına gelen "babūna" sözcüğünden türetilmiş olabilir.

İngilizcedeki "kamomil" (İng: "chamomile") kelimesi ise, yine Yunancada "yer elması" anlamına gelen χαμαίμηλον (chamaimēlon) sözcüğünden gelir.[7] Bu sözcük de "yerdeki" anlamına gelen χαμαί (chamai) ve "elma" anlamına gelen μήλον (mēlon) sözcüklerinden türetilmiştir.[8], [9] Bu ismi, papatyanın elma benzeri kokusundan gelmektedir.

Türün Latince cins ismi olan Matricaria ise "matrix" sözcüğünden gelmektedir. Bu sözcüğün anlamlarından biri "rahim"dir. Bu ismi almasının nedeni, tarih boyunca mayıs papatyasının menstrüel kramplar ve premenstrüel sendroma bağlı uyku bozuklukları gibi jinekolojik şikayetlerin tedavisinde yaygın olarak kullanılmış olmasıdır. Bitkinin oldukça güçlü antispazmodik ve antienflamatuar bileşenler içerdiği ve özellikle mide ve bağırsak kramplarının tedavisinde etkili olduğu bulunmuştur.[10]

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 2
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/01/2022 01:41:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11308

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Savunma
Kelebek
Cinsiyet Araştırmaları
Beyaz
Cinsel Seçilim
İnsanlar
Sinirbilim
İnsanlık
Diyet
Gen
Zihin
Kuş
Anatomi
Tümör
Köpekler
Mars
Bilimkurgu
Gerçek
Işık Hızı
Dil
Bilim Felsefesi
Kontrol
Dna
Evrim Kuramı
Kök Hücre
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et