Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Tripofobi (Delik Korkusu) Nedir? Delikli ve Gözenekli Yapılar Neden Korku ve/veya Tiksintiye Neden Oluyor?

Tripofobi (Delik Korkusu) Nedir? Delikli ve Gözenekli Yapılar Neden Korku ve/veya Tiksintiye Neden Oluyor? PxHere
10 dakika
385,989
  • Psikoloji
Trypophobia
  • Türkçe Adı Tripofobi
  • İngilizce Adı Hole Phobia
  • Latince Adı Trypophobia
  • OrphaNet

Tripofobi ("delik korkusu"), küçük deliklerden veya tümseklerden oluşan kümelere veya düzensiz örüntülere karşı duyulan tiksinti hissidir.[1], [2] Tripofobisi olduğunu iddia eden insanlar, yukarıdaki çilek fotoğrafı veya aşağıdaki lotus bitkisi gibi tripofobik görseller gördüklerinde mide bulantısı, iğrenme ve tiksinme gibi hisler deneyimlediklerini söylemektedirler. Tripofobik biri korku ve iğrenmeyi eşit olarak deneyimleyebileceği gibi, sadece korku veya sadece iğrenme de deneyimleyebilmektedir.

Nelumbo nucifera
Nelumbo nucifera
Wikimedia

En yaygın tetikleyiciler arasında şunlar bulunmaktadır:

Bu Reklamı Kapat

  • lotus tohum keseleri,
  • bal petekleri,
  • çilekler,
  • resifler,
  • tohumlu ekmekler,
  • İsviçre peyniri,
  • derideki yaralar ve kabuklar,
  • alüminyum metal köpükler,
  • nar meyvesi,
  • sünger,
  • taşlı yollar,
  • baloncuklar,
  • su yoğunlaşması,
  • kantalup kavunu,
  • gözlerden oluşan kolajlar.

Ek olarak, kürklerinde noktalar bulunan Dalmaçyalı gibi köpek çeşitleri veya leoparlar da tripofobiyi tetikleyebilmektedir.

Kişilerin günlük yaşamlarını etkilediğine dair sağlam bir kanıt bulunmuyor olması sebebiyle henüz tıp literatürüne resmi olarak girmemiş olsa da, binlerce insanın bu tür görüntülerle ilgili duyduğu nahoş hisleri sosyal medya ortamlarında anlatıyor oluşu, gelecekte tripofobinin resmi olarak tanımlanacağı fikrini güçlendirmektedir. Eğer abartılı bir korku veya rahatsızlık oluşacak olursa, özel fobi kategorisinde kategorize edilebilir.

Bu Reklamı Kapat

Ne yazık ki tripofobiye yönelik bilimsel bilgiler oldukça kısıtlıdır. Örneğin "tripofobi" sözcüğü ilk olarak 2005 yılında türetilmiştir. Tripofobi hakkındaki ilk akademik makale, İngiltere'nin Essex Üniversitesi araştırmacıları Geoff Cole ve Arnold Wilkins tarafından, Psychological Science dergisinin 2013 sayılarından birinde yayınlanmıştır. Bu makaleye göre, ana görseldeki lotus bitkisi tohumları gibi küme halinde bulunan delikler ya da bal peteği gibi gözenekli yapılar bu korkuyu tetikleyen unsurların başında gelmektedir.[3] O günden bugüne konu hakkında çok sayıda makale yazılmıştır.

Psychological Reports dergisinde yayımlanan bir makalede uzmanlar, zehirli olup da vücutlarında delik ve benek desenlerine sahip hayvanların fotoğraflarından, bu delik ve desenleri kaldırdıklarında çocuklarda korkunun da ortadan kalktığını görmüşlerdir.[4] Dolayısıyla "tripofobik görsel" olarak tanımlanan fotoğrafların sonradan edinilmiş bir korku değil, doğuştan gelen bir içgüdüsel rahatsızlık olduğu gösterilmiştir.

Mental Floss

Tripofobiyi sadece ve direkt olarak "delik fobisi" olarak tanımlamak yanıltıcı olabilir. 2017 yılında yayımlanmış aynı makalede uzmanlar, toplu halde duran deliklerin ya da gözenekli yapıların yanı sıra, süngerimsi yapılar, sabun köpükleri gibi minik kendini tekrarlayan şekiller, üzerinde küçük küçük kabarcıklar bulunan yara veya yanık izleri ve hatta ayçiçeğindeki yan yana dizili çekirdekler gibi çıkıntılı yapıların da bu korkuyu tetikleyebildiğini gösterdiler.[4] Araştırmacılara göre tüm bu saydıklarımızın ortak noktası, doğada kendi kendini tekrarlayan "organik" yapılı şekiller olmalarıdır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

YouTube

Her ne kadar bilim insanları bu olguya "korku" diyorlarsa da, tripofobisi olduğunu düşünen insanlar bunu bir korku duygusu ile ilişkilendirmekten ziyade, daha çok bir "tiksinme" ya da "gördüğünden rahatsızlık duyma" olarak tanımlamaktadırlar. Tiksinme duygusu, evrimsel olarak, pis, küflü ya da bozuk yiyecek ve içeceklere karşı verdiğimiz "kendimizi hastalıktan koruma" amaçlı tepkidir, yani kökeni "hastalık kapma korkusu"dur. Bu sebeple, insanların pütürlü veya kabarmalı yara/iltihap gibi lezyonlu deri bölgelerini gördüklerinde hissettikleri tiksinme duygusu, hastalığın bulaşıcı olması ihtimaline karşı kendini koruma dürtüsü ile oradan uzaklaşma davranışı olarak açıklanabilir. 

Belirti ve Semptomlar

Tripofobik deneyimler kişiden kişiye göre değişebilmektedir. Çeşitli araştırmalara katılan tripofobiklerin ifadelerine göre tripofobinin semptomları şunlardır:[3], [5]

  • tüylerin diken diken olması,
  • sanki deliklerin veya kabarcıkların içinden bir şeyler çıkacakmış hissi,
  • kaşıntı,
  • kalp çarpıntısı,
  • mide bulantısı,
  • sinirlilik hali,
  • baş dönmesi ve bayılma hissi,
  • öğürme ve mide bulantısı,
  • terleme,
  • baş dönmesi,
  • görsel rahatsızlık, göz ağrısı, illüzyon,
  • panik atak belirtileri,
  • titreme.

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Tripofobi hakkındaki araştırmalar emekleme aşamalarında olduğu için, delik korkusu geliştirme ihtimalini etkileyen faktörler kesin değildir. Ancak diğer fobiler gibi, tripofobinin de ilgili nesneyle tatsız veya üzücü bir olay yaşamanız sonrasında başlaması olasıdır. Tripofobinin olası nedenlerine dayanarak, zehirli bir yılanla karşılaştıktan, bulaşıcı bir cilt rahatsızlığına maruz kaldıktan veya başka bir tripofobi tetikleyicisinden sonra fobik hisleriniz başlayabilir.

2017 yılında yapılan bir çalışma, tripofobi ile majör depresif bozukluk ve yaygın anksiyete bozukluğu (GAD) arasında olası bir bağlantı bulmuştur.[6] Çalışma yazarları, araştırmalarını bir tripofobi destek grubuna katılan 195 yetişkinle yapmıştır ve çalışma sonucunda şunları bulgulamıştır:

  • Katılımcıların %19'u majör depresyon tanısı almıştır ve %8,7'si majör depresyon geçirebileceklerine inanmaktadır.
  • Katılımcıların %17,4'ü yaygın anksiyete bozukluğu tanısı almıştır, %11,8'i yaygın anksiyete bozukluğu olabileceğine inanmaktadır.
  • Pek çok katılımcı, sosyal kaygı (%8,2) ve panik bozukluğu (%6,2) dahil olmak üzere diğer zihinsel sağlık sorunlarına sahiptir

2016 yılında bir başka araştırma grubu, ayrıca sosyal kaygı ve tripofobi arasında bir bağlantı olduğunu bulgulamıştır ve sosyal kaygısı olan insanlar için delik korkusunun aslında bir göz korkusu veya insan bakışı olabileceğini ileri sürmüştür.[7] Delik kümeleri görmek, birçok çift gözün size baktığı hissine neden olabilir ve bu da sıkıntı ve rahatsızlığa yol açabilir.

Bu Reklamı Kapat

Ayrıca, aile geçmişinizde endişe durumları ve özellikle fobiler varsa, herhangi bir fobi geliştirme şansınız daha yüksektir.

Teşhis Yöntemleri

Her ne kadar internette görülen tekil fotoğraflara karşı rahatsızlık hissi dolayısıyla birçok kişi kendine "tripofobi" tanısı koyuyor olsa da, gerçekte sadece akıl sağlığı uzmanları delik korkusu gibi fobileri teşhis edebilir. Ne var ki resmi bir tripofobi teşhisi olmadığından, bir terapist bir fobiyi "tripofobi" olarak kategorize etmekten kaçınacaktır.

Yine de uzmanlar, kümelenmiş deliklerin ortaya çıkmasının yoğun bir sıkıntıya neden olduğunu kesinlikle anlayabilirler ve bu korkuyla çalışmak için rehberlik ve destek sağlayabilirler. Spesifik fobinin daha genel bir teşhisini sunabilirler.

Ayrıca, bir terapist, aşağıdakiler hakkında sorular sorarak, anksiyete koşulları veya depresyon belirtileri de dahil olmak üzere, yaşadığınız diğer zihinsel sağlık semptomlarını belirlemenize yardımcı olabilir:

Bu Reklamı Kapat

  • Yaşadığınız semptomlar,
  • Semptomları tetikleyen şeyler,
  • Tripofobinin günlük hayatınızı nasıl etkilediği.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Bir akıl sağlığı uzmanının destek almak, tripofobi semptomlarını hafifletmeye fazlasılya yardımcı olabilir. Tedaviye yönelik potansiyel yaklaşımlar arasında şunlar bulunur:

Terapi

Maruz kalma terapisi ve bilişsel davranışçı terapi (CBT) gibi birkaç terapi türü, tripofobi gibi fobilerin tedavisine yardımcı olabilir:

  • Maruz Kalma Tedavisi: Bu yaklaşım, güvenli bir ortamda korkunuzla yavaş yavaş ve kontrollü bir şekilde yüzleşmenize olanak tanır, böylece (bir terapistin desteğiyle) korkunuza neden olan nesneye veya duruma tepkinizi değiştirmeyi öğrenebilirsiniz. Uzmanlar genellikle maruz kalma terapisini fobiler için en etkili yaklaşım olarak görmektedir.
  • Bilişsel Davranışçı Terapi: Bu yaklaşım, istenmeyen düşünceleri ve rahatsız edici duyguları tanımlamaya, sorgulamaya ve yeniden çerçevelemeye yardımcı olacak stratejiler öğretir. Bilişsel Davranışçı Terapi teknikleri, endişe ve korku duyguları da dahil olmak üzere rahatsız edici olabilen duyguları yönetmeyi öğrenmenize yardımcı olabilir.

İlaç Tedavisi

Hiçbir ilaç, spesifik olarak tripofobi semptomlarını tedavi etmemektedir; ancak bir psikiyatrist veya hekim, aşağıdaki durumlarda ilaç önerebilir:

  • belirli durumlarda aşırı endişe veya panik duyguları,
  • günlük yaşamın önüne geçmeye ya da terapide ilerleme kaydetmenize engel olacak kadar bunaltıcı kaygı,
  • tek başına terapi ile düzelmeyen, inatçı semptomlar.

Fobinin türüne ve deneyimleyen kişinin sağlık durumuna bağlı olarak, ilaç seçenekleri şunları içerebilir:

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Türkiye Kabartma Haritası: Siyasi, 70x100 cm

Türkiye haritasının 3 boyutlu olarak hazırlanmış halidir. Ülkeleri şehirleri kabartmalı olarak görün, elinizle hissedin. Siyasi özellikleri ve 3 boyutlu kabartma görüntüsü ile şık bir duvar haritasıdır.

Devamını Göster
₺99.00
Türkiye Kabartma Haritası: Siyasi, 70x100 cm

  • benzodiazepinler,
  • beta blokerler,
  • antidepresanlar,
  • buspiron.

Diğer Yaklaşımlar

Terapistiniz, kaygı ve duygusal sıkıntıyı yönetmenize yardımcı olacak başka stratejiler de önerebilir. Bunlar şunları içerebilir:

  • derin nefes alma, yoga ve meditasyon dahil gevşeme teknikleri,
  • doğada ve diğer sakinleştirici ortamlarda vakit geçirmek,
  • stresle başa çıkmanıza yardımcı olacak dikkatli nefes alma, gözlem, dinleme ve diğer farkındalık yöntemleri,
  • hobiler ve eğlenceli aktiviteler için zaman ayırmak.

Fiziksel sağlığınızla ilgilenmek fobinizi doğrudan tedavi etmese de, iyi bir öz bakım, kaygı ve diğer semptomları daha iyi yönetebilmenize yardımcı olabilir.

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Tripofobinin ne kadar yaygın olduğu henüz bilinmemektedir; ancak mevcut veriler, tripofobik görüntülere karşı olumsuz tepkilerin görece yaygın olduğunu göstermektedir.[8] 2013 yılında yapılan bir çalışmada 286 katılımcının %16'sı, yukarıda gösterdiğimiz gibi bir lotus tohumu kabuğu görüntüsü karşısında rahatsızlık veya iğrenme bildirmiştir. Araştırmacılar, tripofobik olmayan kişilerin de nötr görüntülere kıyasla "tripofobik görselleri" incelerken daha fazla rahatsızlık yaşadıklarını bulmuştur. Tripofobinin kadınlarda daha yaygın görüldüğü tespit edilmiştir.[1]

Önlem Yöntemleri

Tripofobiye yakalanmamak için yapabileceğiniz bir şey yoktur. Ancak genel olarak fobilere karşı direnç kazanmanıza yardımcı olabilecek birkaç ipucu verebiliriz:

Etimoloji

Tripofobi sözcüğü, Yunancadaki τρύπα ("trýpa"), yani "delik" ve φόβος ("phóbos"), yani "korku" sözcüklerinden türetilmiştir.

Evrimsel Tıp

Her türün, özellikle de insanların fobi geliştirebildiği unsurların sayısı son derece çeşitlidir. Köpek tarafından ısırılan birinin köpeklere karşı korku geliştirmesi gibi travmatik olaylardan tutun da, karanlıkta korku filmleri seyrede seyrede karanlıkta yalnız kalma fobisi geliştirmek gibi öğrenilmiş korkulara; hatta ve hatta sizi endişeli bir kişilik yapısına eğilimli kılabilecek birtakım genetik faktörlere kadar sebep saymak mümkündür.

Imgur
Pop Pimples

Yapılan araştırmalar, kendi kendini tekrar eden şekiller, delik ve kabartı öbeklerinden "korkacak şekilde evrimleştiğimizi", yani bu korkunun sebebinin biyolojik kaynaklı olabileceğini göstermektedir.

Mavi Halkalı Ahtapot Deneyi

Yapılan araştırmalardan birine katılan deneklerin kendlerine sunulan "fotoğraf menüsü" içinden gerçekte ölümcül zehre sahip ama deneklerin bunu bilmediği bir mavi halkalı ahtapot fotoğrafı karşısında kendini kötü hissettiğini söylemesi; ahtapotun üzerindeki halka kümeleri ile hayvanın zehirli ya da tehlikeli olma ihtimali arasında bilinçdışı bir ilişki kurulabileceğini göstermektedir. Bu da, evrimsel adaptasyonumuzun bir ürünü olarak bu tür hayvanlara karşı bir korku geliştirmiş olabileceğimize işaret etmektedir.

Stockvault

Araştrımacılar, bu fikirlerini test etmek için aralarında kutu denizanası, kral kobra ve taş balığı gibi dünyanın 10 zehirli hayvanının fotoğraflarını alıp üzerlerindeki şekilleri incelediler. Sonuç olarak, bu şekiller ile tripofobiyi tetikleyen formasyonlar arasında benzerlikler buldular.

Bu, şu anlama gelebilir: Evrimimiz süresince bazı zehirli ya da tehlikeli hayvanların ve bitkilerin üzerinde bulunan şekillerden uzak durmak gerektiğine dair seçilim baskısı zaman içerisinde tripofobiye dönüşmüş olabilir. Yaptıkları araştırmada tripofobisi olmayan deneklerin bile tripofobik öğeler içeren görselleri, normal fotoğrafları değerlendirdikleri gibi "Rahatlıkla bakabiliyorum" kategorisinde değil de, "Bakması biraz rahatsız edici" kategorisinde değerlendirdiklerini gördüler. Buna dayanan araştırmacılar, her ne kadar farkında olmasak da herkesin tripofobik eğilime sahip olduğunu düşünüyor.

Bu Reklamı Kapat

Futurity

İştah Kapatan Krep Deneyi

Araştırmacılar, tripofobiyi ortaya çıkaran şey(ler)in tam olarak ne olduğunu anlamak için fotoğrafları analiz ettiler ve tripofobiyi tetikleyen zehirli hayvan fotoğraflarını diğer doğa fotoğraflarından ayıran bazı özelliklerin olduğunu keşfettiler. Buna göre, bir fotoğrafın kontrastı detaylarda düşük fakat görüntülerde yüksek ise kişide herhangi bir nahoş etki yaratmamaktadır. Ancak, detaylarda yüksek kontrasta sahip noktacıklar ya da delikler tarzındaki görüntüler (mavi halkalı ahtapot, kral kobra yılanı derisi ya da göz göz olmuş bir krep gibi) tripofobiyi tetikleyebilmektedir. Bu bulguya dayanarak araştırmacılar, aşağıdaki gibi detayları yüksek kontrastlı (tripofobik unsurlar içeren) bir görseli (sağ tarafta) filtreleyerek kontrastını düşürüp tripofobisi olan biri için daha "bakılabilir" kıvama getirdiler (solda). 

RecreoViral

Uzun lafın kısası, hem yaralardan ve iltihaplı bölgelerden hem de kirli ya da mikroplu gıdalardan kaçınmamızı sağlayarak evrimsel sürecimizde bizlerin hayatta kalmasını sağlayan aynı mekanizma, öyle görünüyor ki, bazılarının lotus çiçeği tohumlarından ya da bal peteklerinden korkmasına da yol açıp kontrolü aşan bilinçdışı tepkiler vermesine sebep olabilmektedir.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 19
  • İnanılmaz 14
  • İğrenç! 12
  • Korkutucu! 6
  • Bilim Budur! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Muhteşem! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Üzücü! 3
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/10/2022 07:46:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3859

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Kimyasal Bağ
Elektron
Gaz
Evrimleşme
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Üreme
Covıd-19
Müfredat
Uyku
Neandertal
Kadın
Yağ
Korku
Eşcinsellik
Eğitim
Genel Görelilik
Hastalık Dağılımı
Sivrisinek
Genom
Dünya
Ateş
Evrim Ağacı Duyurusu
Botanik
Dünya Sağlık Örgütü
Makine
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.