Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Tembel Hayvanlar (Folivora)

Tembel Hayvanlar (Folivora) Hakai Magazine
6 dakika
58,369
Tüm Reklamları Kapat
Tembel Hayvanlar
  • Bilimsel Adı Folivora
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Tembel Hayvanlar
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Sloths
Taksonomi
  • Bu içerik, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.
  • Gözlem Ekle

Tembel hayvanlar, Orta ve Güney Amerika'da yaşayan, orta boylu memelilerdir. Folivora alttakımı olarak bilinen bu canlılara ait 6 farklı tür tespit edilmiştir. Dominant olarak otçuldurlar ve bitki gövdeleri, yaprakları ve kökleri ile beslenirler; ancak kimi zaman böcekler, küçük kertenkeleler gibi canlılarla da beslenebilirler.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Tembel hayvanlar, Pilosa takımı içerisindedirler, yani en yakın kuzenleri karıncayiyenlerdir. Aynı zamanda, Xenartha üsttakımı içerisinde yer alan bu hayvanlar, ilk olarak günümüzden 60 milyon yıl kadar önce evrimleşmişlerdir; hatta kökenlerinin 100 milyon yıl kadar geriye gidiyor olabileceğini gösteren veriler bulunmaktadır. Xenartha üsttakımında, tembelhayvanlar ve karıncayiyenler haricinde, armadillolar da bulunur.

Bu benzersiz canlılar, iki tırnaklı ve üç tırnaklı olmak üzere iki ana cins altında sınıflandırılır: Choloepus (iki tırnaklı) ve Bradypus (üç tırnaklı) şeklinde. Yaşayan altı farklı türü olan tembel hayvanlar, dört tane üç tırnaklı tür (Bradypus pygmaeus, Bradypus torquatus, Bradypus tridactylus, Bradypus variegatus) ve iki tane iki tırnaklı tür (Choloepus didactylus, Choloepus hoffmanni) içermektedir.

Genetik açıdan birbirlerinden oldukça farklı olan Choloepus ve Bradypus cinsleri, tahminen 30-40 milyon yıl önce evrim sürecinde ayrı yollara girmişlerdir. Choloepus cinsi, halk arasında "iki tırnaklı tembel hayvanlar" olarak bilinir, ancak aslında alt uzuvlarında üç adet tırnak ve üst uzuvlarında iki adet tırnak bulundururlar. Öte yandan Bradypus cinsi, hem alt hem de üst uzuvlarında üçer tırnak bulundurur ve Choloepus'a göre daha sakin bir yapıya ve genellikle daha küçük bir vücuda sahiptir.

Tüm Reklamları Kapat

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Tembel hayvanlar, Orta ve Güney Amerika'da yaşayan orta boylu memelilerdir. Tembel hayvan, kendi özgün yaşam tarzı ve biyolojik yapısı sayesinde, kendine has bir ekosistem oluşturur ve birçok farklı organizmaya ev sahipliği yapar. Adeta yürüyen bir habitattır. Tembel hayvan kürkü, 80'den fazla tür alg ve mantar için nem tutan mikro çatlaklar içerir.[1]

Bu algler zamanla tembel hayvan kürkünü yeşile dönüştürür ve tembel hayvanların yağmur ormanında kamufle olmasına yardımcı olurlar. Ayrıca kürkleri, Tembel hayvan güveleri (İng: "sloth moths") olarak bilinen beş farklı tür güve dahil olmak üzere çeşitli omurgasızlara habitat sağlar.[2], [3] Bu güveler ve tembel hayvan kürkünde bulunan birçok alg ve mantar türü, dünyanın başka hiçbir yerinde bulunmaz. Yalnızca tembel hayvan kürkünde yaşarlar.

Tembel hayvanlar, kürklerinde yaşayan ekosistemle karşılıklı, dolayısıyla mutualistik bir ilişki içindedirler. Yani hem tembel hayvan hem de üzerlerinde yaşayan organizmalar bu ortak ilişkiden fayda sağlar. Tembel hayvanlar simbiyotları için bir ev görevi görür ve algler, tembel hayvanlara renklendirme ve kamuflaj sağlar. Bir zamanlar tembel hayvanların kürklerindeki algleri yedikleri düşünülse de artık bunun gerçekleşmediği bilinmektedir.

Popülasyon ve Koruma Statüsü

International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (Uluslararası Doğa ve Doğal Kaynakları Korunma Birliği), tembel hayvan türlerinin altısından ikisini soyları tükenmekte olan hayvanlar listesine almıştır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Davranış ve Etoloji

Tahmin edeceğiniz üzere tembel hayvanlar memeliler sınıfının en yavaş hayvanlarındandır. Dolayısıyla bu kadar yavaş hareket eden bir hayvanın ağaçların üzerinde yaşaması gerekir çünkü en güvenli yerler ağaçlardır. Neredeyse tüm zamanlarını ağaçlara tutunup sarkarak geçirirler, uzun tırnakları ve pençeleri ile sıkıca tutunurlar. Uyurken bile bu pozisyonda durular. Çiftleşmeleri ve doğum yapmaları da ağaçlarda gerçekleşir. Yere sadece dışkılamak için haftada bir kez inerler.

Tembel hayvanlar karada çok yavaştır ama iyi yüzücülerdir. Yağmur ormanlarında yaşadıklarından dolayı mevsimsel su baskınlarında hayatta kalabilmek için iyi yüzücüler olarak evrimleşmişlerdir. Su altında nefeslerini 40 dakika tutabilirler.

O kadar yavaş hareket ederler ki, kürklerinde yosunlar yeşerir. Tüyleri aslında koyu kahverengi olmasına rağmen bu yosunlarla birlikte yeşilimsi görünür. Tür adı Trichophilus welckeri olan yeşil yosunlar, sadece tembel hayvanların kürklerinde büyür. Bu yosunların düşük enerjili bir diyete sahip tembel hayvanlar için besin takviyesi olduğu da öne sürülmektedir.

Ayrıca, yosunsu renge sahip olmak bu hayvanların ağaçların arasında kolayca kamufle olmasını sağlar. Dolayısıyla yırtıcı hayvanların ve insanlardan da kolaylıkla saklanmış olurlar. Tembel hayvanlar sadece yosunların değil, mikropların, mantarların, bazı böceklerin, güvelerin yaşamlarını idame ettirdiği küçük ekosistemlerdir.

Tüm Reklamları Kapat

Diyet ve Metabolizma

Tembel hayvanlar çoğunlukla bazı tür ağaçların yaprakları ile beslenirler ama bazı böcek ve sürüngenleri de yiyebilirler. Diyetlerinin büyük bir kısmını oluşturan yapraklar onlara çok çok az enerji verir ve besin açısından da kısıtlıdır, sindirimi çok uzun sürer. Bu sebeple tembel hayvanların çok büyük, özelleşmiş ve yavaş ama etkili sindirim enzimlerine sahip mideleri vardır. Midelerinde birden fazla bölme bulunur ve burada bol miktarda bakteri yaşar. Bu bakteriler ile simbiyotik yaşam kurmuş olan tembel hayvanlar, yaprakları bakteriler sayesinde sindirirler.

Bununla birlikte tembel hayvanların gövde yapısı, özellikle sindirim sistemlerinin büyük bir kısmını kaplayan dört bölmeli mideleri ile dikkat çekicidir.[4], [5] Bu midenin boyutu tembel hayvanın gövdesinin yaklaşık üçte ikisini oluşturacak kadar büyüktür. Midenin bu büyüklüğü, tembel hayvanın beslenme alışkanlıkları ve yaşam tarzıyla doğrudan ilişkilidir.[6]

Tembel hayvanlar, düşük enerji içerikli yapraklarla beslenirler ve bu yaprakların sindirimi oldukça yavaştır. Midenin dört bölmesi, bu yaprakların etkili bir şekilde mayalanmasını ve sindirilmesini sağlar. Mayalanma süreci sırasında ortaya çıkan gazlar, mideyi büyük ölçüde doldurur ve bu durum tembel hayvanların suda batmadan yüzebilmelerine yardımcı olur. Yani mide gazları bir açıdan bir nevi doğal flotasyon (suyun üzerinde kalma) cihazı görevi görür.

Lakin tembel hayvanların bu gazlı mide yapısı nedeniyle asla boğulamayacakları yönündeki yaygın inanış yanıltıcıdır. Gerçekte, tembel hayvanlar boğulabilirler ancak mide gazları, yüzme esnasında batmayı önlemekte ve su üstünde kalabilmelerinde önemli bir rol oynar. Bu özellik, özellikle tropik alanlarda sıkça gerçekleşebilen su geçişlerinde veya sel sırasında tembel hayvanların hayatta kalmasına katkıda bulunur.

Tüm Reklamları Kapat

Choleopus didactylus türü tembel hayvanın sindirim anatomisi.
Choleopus didactylus türü tembel hayvanın sindirim anatomisi.
Annual AMI Conference

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

İnsanlar genellikle tembel hayvanları, popüler kültürün de etkisiyle, yavaş tempolu yaşamları ve ilgi çekici davranışları nedeniyle sevimli bulurlar ve bu durum genellikle bir gülümsemeyle karşılanır. Ancak bu sevimli görünümler, zaman içinde yanlış anlamalara ve olumsuz algılara neden olmuştur. Gerçekte ise, tembel hayvanlar için "tembellik" kavramı, onların hayatta kalma stratejisinin bir yansımasıdır.

Etimoloji

Tembel hayvanların isminin kökeni de bu hayvanların yavaş hareketleri ve pasif yaşam tarzlarına dayanır. Bahsettiğimiz üzere tembel hayvanlar ilk Avrupalı gözlemcilere, olumsuz bir izlenim bırakmıştır. Aslında, tembel hayvanın adı, tembellik eyleminin de içinde bulunduğu yedi ölümcül günahtan birinden türemiştir. Bilim insanı Georges-Lois Leclerc de Buffon da, 1749-1767 yılları arasında tamamladığı Histoire Naturelle, générale et particulière, avec la description du Cabinet du Roi adlı eserinde tembel hayvanları "yavaşlık, sürekli acı ve aptallık" ile ilişkilendirmiş ve bu hayvanları "var olmanın en düşük formu" olarak tanımlamıştır.[7], [8]

İnglilizce'de tembel hayvan anlamına gelen "sloth" kelimesinin kökü, Eski İngilizce'deki "slǣwþ" kelimesine dayanır ve tembel veya hareketsiz anlamına gelir. Dilimizde de olduğu gibi birçok dilde tembel hayvanın ismi, "yavaşlık", "gecikme", "tembellik" gibi anlamlara karşılık gelir. İlk Avrupalılar tarafından belgelendirilen isim, Portekizce "preguiça"dır, bu da Latince "pigritia" kelimesinden türemiştir ve yavaş veya tembel gibi anlamlara gelir. Modern İspanyolca'da ise bu hayvanlar yine uyuşuk, tembel gibi anlamlara gelen "perezoso" olarak adlandırılır.[7], [9], [10]

2024 yılında hâlâ kullandığımız bilimsel isimlendirme sistemi Carl Linnaeus tarafından geliştirilmiştir. Bu sistemde, her türün bilimsel adı cins adı ve tür adı ile toplamda iki kelimeden meydana gelir. Bilimsel isimler genellikle Latince veya Grekçe kökenli olup, türün özelliklerini tanımlar. Örneğin, "Xenarthra" kelimesi, Yunanca "xénos" (yabancı) ve "arthron" (eklem) kelimelerinden türetilmiş olup, bu gruba ait türlerin farklı iskelet yapılarını ifade eder.

Tembel hayvan türlerinin bilimsel isimleri de onların en belirgin özelliklerine dayanarak Latince ve Grekçe kelimelerden türetilmiştir. Örneğin Bradypus variegatus ve Bradypus pygmaeus (Cüce tembel hayvan) gibi isimler de benzer şekilde türetilmiştir. Tür epitetindeki "variegatus" farklı renklerden yapılmış anlamına gelirken, "pygmaeus" kelimesi eski Yunanca'da "cüce" veya "küçük" anlamına gelir.[11], [12]

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
29
1
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Bilim Budur! 3
  • Güldürdü 2
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/03/2024 11:23:34 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/16684

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Madde
Görüş
Toplumsal Cinsiyet
Uzay Görevleri
Argüman
Plastik
Element
Akademi
Boyut
Çeviri
Video
Ağız
Moleküler Biyoloji
Elektron
Uzaylı
Hasta
Diş Hekimi
Kertenkele
Anksiyete
Meteor
Normal Doğum
Beslenme Davranışı
Ateş
Hastalık
Fotoğraf
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
OceanGate Faciasının Ses Kayıtları Yayınlandı!
OceanGate Faciasının Ses Kayıtları Yayınlandı!
Milyon Dolarlık Bahis: Yapay Zeka, Matematikte Liselileri Yenebilir mi?
Milyon Dolarlık Bahis: Yapay Zeka, Matematikte Liselileri Yenebilir mi?
Gerçek Bir Pokemon: Aksolot!
Gerçek Bir Pokemon: Aksolot!
"Domates Gribi" Hastalığı Neyin Nesi?
Bir Odaya Neden Girdiğinizi Neden Unutuyorsunuz?
Bir Odaya Neden Girdiğinizi Neden Unutuyorsunuz?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. Ç. Sever, et al. Tembel Hayvanlar (Folivora). (7 Şubat 2024). Alındığı Tarih: 3 Mart 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/16684
Sever, M. Ç., Alparslan, E., Bakırcı, ., Selçukoğlu, . (2024, February 07). Tembel Hayvanlar (Folivora). Evrim Ağacı. Retrieved March 03, 2024. from https://evrimagaci.org/s/16684
M. Ç. Sever, et al. “Tembel Hayvanlar (Folivora).” Edited by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, 07 Feb. 2024, https://evrimagaci.org/s/16684.
Sever, Meltem Çetin. Alparslan, Eda. Bakırcı, . Selçukoğlu, . “Tembel Hayvanlar (Folivora).” Edited by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, February 07, 2024. https://evrimagaci.org/s/16684.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close