Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Tardigradlar ve Uzay: TARDIS Misyonunda Uzaya Gönderilen Tardigradlar

TARDIS Misyonu Çerçevesinde Araştırmalar Nasıl Yapıldı?

Tardigradlar ve Uzay: TARDIS Misyonunda Uzaya Gönderilen Tardigradlar Luis E. Tovar Timmermans
6 dakika
8,102
  • Astrobiyoloji
  • Zooloji
Evrim Ağacı Akademi: Hidrobiyoloji ve Tardigradlar (Su Ayıları) Yazı Dizisi

Bu yazı, Hidrobiyoloji ve Tardigradlar (Su Ayıları) yazı dizisinin 7. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrobiyoloji Nedir? Hidrobiyoloji Neyi Araştırır? Yapılan Çalışmalarda Canlıların Rolü Nedir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Bu yazımızda sizlere FOTON-M3 projesinde tardigradlara odaklı yapılan çalışmaları içeren üç misyondan biri olan TARDİS'den bahsedilecektir. FOTON-M3 projesinin tardigradlara odaklı diğer misyonları olan TARSE ve RoTaRad misyonlarına linklere tıklayarak ulaşabilirsiniz. Tardigradlar ve uzay adlı yazı serimizin tamamına buradan ulaşabilirsiniz.

TARDİS Misyonu Nedir?

TARDIS (Tardigrades in Space) misyonu, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) tarafından sağlanan Biopan-6 araştırma platformundaki projelerden biri olmakla beraber Rus FOTON-M3 projesinin bir parçasıdır. Proje kapsamında, özel olarak seçilen tardigradlar uzaya gönderilmişlerdir. TARDIS adındaki bu proje tardigradların sahip oldukları kriptobiyotik* formları sayesinde uzay ortamında karşılaştıkları stres koşullarına karşın hayatta kalıp kalamayacaklarını gözlemlemeyi amaçlayan ilk araştırma projesidir. (*Kriptobiyoz: Ortam koşullarındaki değişimler canlının yaşamını tehdit ettiğinde, canlının canlılık faaliyetlerini [metabolizma seviyesini durdurarak veya çok düşük seviyelere çekerek] askıya alma durumudur.)

Bu Reklamı Kapat

FOTON-M3 projesindeki deney düzeneklerini taşıyan Foton Kapsülü
FOTON-M3 projesindeki deney düzeneklerini taşıyan Foton Kapsülü
UnitedSpaceinEurope

Uzayda Şartlarında Hayatta Kalmak Neden Zordur?

Vakum ortamı ve güneş ışınları / kozmik radyasyon uzayda çoğu organizmanın yaşamsal faaliyetleri tehdit eder. Bu tehditleri somutlaştırmak adına; vakum ortamı söz konusu olduğunda vücuttan aşırı miktarlarda suyun uzaklaştırılması gerçekleşir. Bunun en temel nedeni uzay ortamındaki basınç değerlerinin oldukça düşük olması ve vücut içerisindeki sıvıları "kaynatarak" canlının ölümüne sebebiyet vermesidir. Aynı şekilde güneş ışınlarına / kozmik radyasyona artık Dünya'nın dışında olduğumuz için vücudumuz "filtrelenmemiş [en önemli filtre olarak verilebilecek olan ozon tabakasının dışında olduğumuzdan]" ışınlara maruz kalır ve buna bağlı olarak çeşitli moleküler kimyasal formlarının bozuna bilme ihtimali artar. Bozulan moleküllerde hücreler işlevlerin gerçekleşmemesine hatta ölümüne sebebiyet verir. Bu yüzden uzay ortamı canlılar için oldukça zorlayıcı stres faktörlerini barındırmaktadır. Evrim sürecinde karasal yaşama uyum sağlamak adına çeşitli organizmalar tarafından kuruma toleransı geliştirilmiştir. Kuruma toleransı adını verdiğimiz bu olayı gerçekleştiren canlılara anhidrobiyotik organizma ismi veriliyor ve uzay araştırmalarında bir önceki paragrafta belirttiğim nedenlerden ötürü kullanılmaya çalışılıyorlar. Fakat sadece kurumaya karşı toleranslı olmak oldukça zorlayıcı uzay şartları ile baş edebilmek adına yeterli değildir, çünkü bu canlıları tehdit eden en zorlayıcı unsur UV ışınlardır.

Genellikle su ayıları olarak bilinen tardigradlar kurumaya ve radyasyona karşı en dayanıklı hayvanlar arasındadır ve aşırı iyonize radyasyon seviyelerinde hayatta kaldıkları gösterilmiştir. Bu yazımızda sizlere tardigradların uzayın vakum ortamında hayatta kalma kaybı olmadan ve bazı numunelerin uzay vakumuna buna ek olarak güneş radyasyonuna kombine maruz kaldıktan sonra bile geri kazanıldığını gösteriyoruz.

Bu Reklamı Kapat

Elektromanyetik spektrum
Elektromanyetik spektrum
FizikDünyasıDergisi

Tardigradların Dayanıklılıklarını Test Etmek Adına Nasıl Bir Deney Düzeneği Hazırlanmıştı?

Deney, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) tarafından Eylül 2007'deki FOTON-M3 misyonu sırasında sağlanan Biopan-6 deney platformu içinde gerçekleştirildi. Düşük Dünya yörüngesinde (deniz seviyesinden 258-281 km yukarıda) on gün boyunca kurumuş (anhidrobiyotik) Richtersius coronifer ve Milnesium tardigradum türlerinin yetişkin örnekleri uzay vakumuna ve iki farklı UV radyasyon spektral aralığına maruz bırakıldı:

  • birincil aralık UV-A ve UV-B (UVA,B, sadece 280-400 nm dalga boyundaki ışınların geçmesine izin veriliyor),
  • ikincil aralık tam UV aralığı (UVALL[filtresiz "çıplak" güneş ışığı], sadece 116.5-400 nm dalga boyundaki ışınların geçmesine izin veriliyor).

İçlerinde tardigradların olduğu toplamda üç set numunesi içeren deneylerin, farklı etkenlere ya da aynı etkenlere farklı dozlarda maruz kalmalarını amaçlandı. Bu etkenler şunlardı;

  • sadece uzay vakum ortamına maruz kalan numuneler,
  • uzay vakum ortamına ve UVA, B'ye maruz kalan örnekler,
  • uzay vakum ortamına ve UVALL'a maruz kalan örnekler.

Tüm numuneler ayrıca iyonize güneş ve kozmik radyasyona maruz bırakıldı. Yine her deney düzeneğinde olduğu gibi Dünya'da kurutulmuş numuneleri içeren kontrol grupları laboratuvar koşulları altında tutuldu.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İçerisinde tardigrad deney düzeneklerinin de saklandığı Foton kapsülünün dış yüzeyinde bulunan BİOPAN araştırma platformu.
İçerisinde tardigrad deney düzeneklerinin de saklandığı Foton kapsülünün dış yüzeyinde bulunan BİOPAN araştırma platformu.
UnitedSpaceinEurope

Nispeten alçak yörüngede 10 güne varan süre boyunca yeryüzüne inen örnekler, analizlerin yapılması ve sonuçların ortaya konması adına bir dizi işleme tabi tutuldu. Öncelikli olarak kurumuş halde deneye katılan tüm tardigradlar yeniden sulandırıldı akabinde hayatta kalım ve üreme modelleri kaydedildi. Gerçekleştirilen deneyde iki tardigrad türünün hem kurumuş formlarının hem de yumurtalarının yazımızda sıkça belirtmiş olduğumuz etkenlere maruz kalması gerçekleşmiştir.

Tardigradlara Dünya'nın En Dayanıklı Hayvanı Unvanı Veriliyor

Her iki tardigrad türünde de, kontroller ile kıyaslandığında hayatta kalma oranlarında önemli bir fark olmadığı gözlemlendi fakat bu sadece boşluk vakumuna maruz kalma deneyi için geçerli bir söylemdi. Buna karşılık, vakum ve güneş radyasyonunun kombine etkisine maruz kalan numunelerde, hayatta kalma oranı önemli ölçüde azalmıştır. Hayatta kaldıklarına dair en önemli ipucu koordine bacak hareketleri göstermeleri olarak değerlendiriliyordu. Hayvanlar için oldukça zorlu olduğu düşünülen "çıplak" UV'ye (UVALL) maruz kalan örneklerde ise sadece üç M.tardigradum örneği hayatta kalabilmeyi başarmıştır. UVA, B'ye maruz kalan numuneler arasında M. tardigradum örneklerinin yüksek bir hayatta kalma oranı (% 68) gözlemlenmiş ve yeniden sulandırıldıklarında 30 dakika içinde yeniden canlanmışlardı, ancak takip eden dakikalarda ve günlerde ölüm oranı yüksekti. R. coronifer'de UVA, B'ye maruz kalan sadece bir örnek canlılık faaliyeti gösterdi. Böylece, güneş radyasyonuna maruz kalmanın hayatta kalım üzerinde çok güçlü bir olumsuz etkisi olduğu yeniden ispatlanmış oldu.

Yapılan çalışmalarda R. coronifer ve M. tardigradum'da uzay vakumunun yumurta bırakma üzerinde anlamlı bir etkisi ile karşılaşılmamıştır. Bununla birlikte, UVA,B'de hayatta kalan M.tardigradum bireylerinin vakum ortamına göre yumurtlama oranı daha düşük olarak tespit edilmişti. R.coronifer'den söz etmiyoruz çünkü aynı spektrumda sadece bir örnek hayatta kalmayı başarabilmiş ve yumurtlamamıştı.

Uzay misyonundaki tardigradların, vakuma maruz bırakılan yumurtaları ve kontroller arasındaki kuluçka oranlarında hiçbir fark gözlemlenmemişti, R. coronifer ve M. tardigradum'da da benzer bir örüntü vardı. Belli spektrumda güneş ışığına UVA,B maruz kalan yumurtalardan ise yavrular gelişimlerini tamamlayamadılar ve yumurtadan çıkmadılar. Kontrol gruplarındaki tabloda R. coronifer'in bu durumu ile tutarlı bir tablo izliyordu. Aynı durum, M. tardigradum türünün UVA,B'ye maruz bırakılan grupların ve kontrolleri arasında da gözlenmiştir.

Birçok araştırmacı teorik olarak tardigradların uzay şartlarına dahi dayanabileceklerini söylemişti. Bu söylem ilk kez 2007 senesinde yapılan TARDİS misyonu ile resmi bir şekilde test edilmiş ve kanıtlanmış oldu.
Birçok araştırmacı teorik olarak tardigradların uzay şartlarına dahi dayanabileceklerini söylemişti. Bu söylem ilk kez 2007 senesinde yapılan TARDİS misyonu ile resmi bir şekilde test edilmiş ve kanıtlanmış oldu.
NewsHub

Şimdiye kadar, sadece likenlerin ve bakterilerin uzay vakumuna ve güneş / kozmik radyasyona kombine maruziyetinde hayatta kaldıkları rapor edilmiştir ve bu koşullar altında daha önce hiçbir hayvan test edilmemiştir. Bu nedenle yapılan çalışmanın sonuçları, uzay vakumuna ve güneş / radyasyona eş zamanlı olarak maruz kalan bir hayvanın ilk kaydını temsil etmektedir. Sadece uzay vakumu, tardigradların hayatta kalma veya üremesi üzerinde etkin rol oynayamadı. Gelişmekte olan yumurtalar da dahil olmak üzere tardigrad hücrelerinin, vücutlarındaki suyun %1 seviyesinin dahi çok altında olduğu düşünülen "kalıntı" su diyebileceğimiz miktarları yani en aşırı dehidrasyonu bile tolere edebileceği bu çalışma ile doğrulandı. Fakat bu kadar düşük su içeriklerinde, DNA konfigürasyonunun (yapısının) değişmesi beklenir ve bu da DNA gibi hayati önem arz eden hücresel bileşenlere zarar verir. Foton-M3 projesi sırasında bu sorun hala gizemini korumaktaydı, ancak son yapılan çalışmalar ile bu konu hakkında bazı mekanizmaların varlığı ortaya atıldı. Bu konu hakkındaki yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Filtrelenmemiş güneş radyasyonuna maruz kalan tardigradlar çok düşük bir hayatta kalma ve zindeliğe sahipti. Bakteriler üzerinde yapılan çalışmalarda da gözlemlendiği üzere çoğu örnek filtrelenmemiş güneş radyasyonuna maruz bırakıldığında kaçınılmaz bir şekilde ölmüştü. Bununla birlikte, dikkat çekici bir şekilde, M. tardigradum'un bazı bireyleri, özellikle UV-C (254 nm) ve vakum-UV'den çok az etkilenen numuneler i barındırmakla beraber hem uzay vakumuna hem de "çıplak" güneş radyasyonuna maruz kalmıştır. Bu hayvanların, UV radyasyon dozu aldıktan sonra vücutlarını nasıl canlandırabildikleri konusunda önemli birkaç teori olsa da hala tam olarak aydınlatılmış olmamakla beraber gizemini korumaktadır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 10
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Umut Verici! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Muhteşem! 2
  • İnanılmaz 2
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Evrim Ağacı Akademi: Hidrobiyoloji ve Tardigradlar (Su Ayıları) Yazı Dizisi

Bu yazı, Hidrobiyoloji ve Tardigradlar (Su Ayıları) yazı dizisinin 7. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrobiyoloji Nedir? Hidrobiyoloji Neyi Araştırır? Yapılan Çalışmalarda Canlıların Rolü Nedir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/08/2022 03:55:06 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7569

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Hayvanlar Alemi
Kuyruksuz Maymun
Diyet
Koronavirüs
2019-Ncov
Beslenme
Toplum
Genom
Mucize
Genel Görelilik
Köpekgil
Genel Halk
Lipit
Tedavi
Organ
Entropi
Öğrenme
Astronomi
Uzun
Robot
Yaşamın Başlangıcı
Cinsellik Araştırmaları
Dünya Dışı Yaşam
Samanyolu Galaksisi
Araştırma
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.