Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Hidrobiyoloji Nedir? Hidrobiyoloji Neyi Araştırır? Yapılan Çalışmalarda Canlıların Rolü Nedir?

Hidrobiyoloji Nedir? Hidrobiyoloji Neyi Araştırır? Yapılan Çalışmalarda Canlıların Rolü Nedir?
18 dakika
5,212
  • Hidrobiyoloji
Evrim Ağacı Akademi: Hidrobiyoloji ve Tardigradlar (Su Ayıları) Yazı Dizisi

Bu yazı, Hidrobiyoloji ve Tardigradlar (Su Ayıları) yazı dizisinin 1. yazısıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Bu yazımızda sizlere Biyoloji disiplininin bir alt dalı olarak karşımıza çıkan Hidrobiyoloji disiplininden bahsedilmeye çalışılacaktır. Öncelikle nedir? Çalışma alanları nelerdir? gibi temel sorulara cevaplar verildikten sonra akabinde bu alanda çalışmalar yürüten bir laboratuvarda süreçlerin nasıl işlediği hakkında kısaca bilgiler verilecektir.

Hidrobiyoloji Nedir?

Hidrobiyoloji kelimesi tahmin edilebileceği üzere "su" anlamı taşıyan hidro ve "canlı bilimi" olarak karşımıza çıkan biyoloji kelimelerinin birleşiminden meydana gelir. İki anlamı birleştirmeye çalıştığımızda karşımıza şu şekilde bir anlam çıkabilir; su ile doğrudan ya da dolaylı olarak etkileşim içerisinde olan canlıları inceleyen bilim dalı. Bu tespit çok da yanlış olmamak ile beraber gerçek anlamına oldukça yakın bir yaklaşımdır. Yakın olmasının sebebi ise tespitin tam anlamı ile yeterlilik sağlayamayıp eksik kalmasından dolayıdır.

Tüm Reklamları Kapat

Kısaca hidrobiyoloji, sudaki yaşam ve yaşam süreçlerin bilimidir. Günümüz yani modern hidrobiyolojinin çoğu kısmı, ekolojinin bir alt disiplini olarak görülebilir; ancak hidrobiyoloji alanı ağırlıklı olarak taksonomi, ekonomik biyoloji, endüstriyel biyoloji, morfoloji, fizyoloji vb. konularda çalışmak ile beraber birçok çalışma limnoloji (iç suları [tatlı su] inceleyen bilim dalı) ile yakından ilgilidir. Bu çalışmalar kendi içlerinde lotik (akan sular) sistem ekolojisi ve lentik (durgun sular) sistem ekolojisi olarak ikiye ayrılır.

Ötrofikasyonun bazı omurgalılara etkisi.
Ötrofikasyonun bazı omurgalılara etkisi.
Conserve Energy Future

Hidrobiyoloji Disiplininin Çalışma Alanları Nelerdir?

Su Kütleleri Yüzeyinde Ötrofikasyon Çalışmaları

Yapılan araştırmaların önemli bir kısmını ötrofikasyon çalışmaları kapsar. Ötrofikasyon göl, haliç, rezervuar (barajlarda tutulan sular vb.), kıyı alanları, yavaş hareket eden akarsular ya da Baltık Denizi gibi aşırı besin maddesi alan su kütlelerinde meydana gelen doğal bir süreç olmak ile beraber dışarıdan müdahale ile de oluşturulabilir. Bu olay besin maddelerinin artışına bağlı olarak gölün daha çok yüzeyinde mikroskobik fitoplanktonlar, filamentli algler ve sucul bitkilerin çoğalması sonucu suyun berraklığının azalması ile karakterize edilir. Gölün yüzeyinde yoğunlaşma olmasının sebebi bir araya gelen alg hasırlarının, bitki yapraklarının vb. yapıların suyun iç kısımlarına güneş ışığının girmesine engel olması ve buna bağlı olarak fotosentez yapabilmek için ışığa ulaşmak isteyen canlıların yüzeye yakın konum alma isteklerinden kaynaklanan rekabetten dolayıdır.

Tüm Reklamları Kapat

Ötrofikasyon kıyı alanlarda tür dağılımını, biyoçeşitliliği ve ekosistem fonksiyonunu etkileyen bir çevre sorunudur. Biyolojik çeşitlilik için tehlike arz etmesinin nedeni bahsetmiş olduğumuz yüzeyi kaplayan canlı topluluklarının gölün iç kısımlarına güneş ışığının ulaşmasına engel olması aynı şekilde gölün oksijenlenme seviyesi üzerinde negatif etki göstermesinden dolayıdır. Ötrofiye olmuş göllerde özellikle bentik (taban, dip kısmı) ve pelajik (su yüzeyinden itibaren tabana kadar olan bölge) bölgede yaşayan canlılarda besin ve oksijen yetersizliğine bağlı ölümler ve çürümeler gerçekleşecektir. Gerçekleşen ölümlere bağlı olarak ötrifikasyonun iki ana besin maddesi olan azot ve fosfor sürece dahil olup gölün biyoçeşitlilik alanında büyük bir darbe almasına sebep olacaktır. Evrimsel açıdan baktığımızda üstteki canlıların avantajlı olacağı, alttakilerin ise dezavantajlı olacağı bir durumdur. Ötrofikasyonun ileri aşamalarında ise mavi-yeşil algleri (siyanobakteriler) içeren alg patlamaları ve balık stoklarında dramatik değişiklikler göze çarpacaktır. Bu aynı zamanda gölün suyunun kullanım alanlarını kısıtlayacak hatta kullanılamaz su kaynağı kategorisi içerisine sokacaktır. Haliyle böyle bir durumda iyileştirme çalışmaları yapılması gerekir, aksi takdirde gölün kurtarılması çok zor olacaktır.

Ötrofikasyon sonucu nehrin yüzeyinde görülen alg ve yosun popülasyonları.
Ötrofikasyon sonucu nehrin yüzeyinde görülen alg ve yosun popülasyonları.
Wikimedia

Tatlı Su Kaynaklarının Asitlik (pH) Derecesini Tespit Etmek

Dağ göllerinin (tatlı su kaynaklarının) asitlenmesi, asit yağmuru ve döllenme ile bağlantılı olarak nehirlerin, göllerin ve rezervuarların suyunun iyonik bileşimindeki değişiklikler üzerinde uzun süreli çalışmalar yapılmaktadır. Mevcut araştırmanın amacı, su kalitesi yönetimi ve su temini için önemli olan rezervuarlardaki ekosistemin temel çevresel işlevlerinin açıklanmasıdır. Ağırlıklı olarak limnoloji üzerinde durulsa da aynı araştırma konusu farklı bir ekosistem olan okyanuslarda da yürütülmektedir. Okyanuslar farklı bir disiplin olan Okyanus biliminin (Oceanography/Oceanology) konusu olabileceği gibi hidrobiyolojinin de araştırma alanlarını kapsar.

Paleolimnoloji Araştırmaları Sonucu Değişimi Anlamak

Paleolimnoloji temel olarak göllerin geçmiş durumlarını, çevresindeki iklim değişikliğini ve seviye değişimlerini, tortullardaki kimyasal, fiziksel, biyolojik veriler yolu ile inceleyen bilim dalıdır. Göl tortuları geçmişe ait çok fazla bilgi barındırırlar. Bu bilgilerden modern yöntemler ile yararlanılarak, geçmişe ait ulaşılması güç çevre verilerine ulaşılabilir ve elde edilen veriler ışığında gölün “davranışı” hakkında bilgi sahibi olunabilir. Aynı şekilde davranışı analiz edilen gölün geleceğe yönelik projeksiyonları sunulup eğer kullanıma açılacak ise en verimli dönemlerinin tespiti gerçekleştirilebilir.

Reklam
NordPass Ücretsiz şifre yöneticisi ile eksiksiz dijital güvenlik
  • Şifrelerinizi, kredi kartlarınızı ve kişisel bilgilerinizi güvenle depolayın.
  • İnternet sitelerine giriş bilgilerinizi tek tıkla yükleyin ve yeni şifreleri kolayca kaydedin.
  • Şifreniz çalınırsa, anlık bildirimler alın.
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

Mikroskobik Canlılar Olan Zooplanktonların İncelenmesi

Bir diğer çalışma alanı da zooplanktonlar ile beslenen su pireleri (cladocera) üzerindeki çalışmalardır. Bu canlıların çalışma alanı olarak seçilmesinin sebebi çevresel değişimlere olan duyarlılıkları ile çeşitli türlerinin kirlilik göstergesi olarak kullanılması ve bizlere su kaynaklarının durumu hakkında bilgi vermesindendir. Aynı şekilde bu canlılar sucul ekosistemlerde ekonomik değere sahip bazı canlıların (balıklar, diğer kabuklular vb.) besini olduğu için popülasyonlarının analizi büyük önem taşımaktadır.

Mikroskop altındaki Dafnia (Su piresi) örneği.
Mikroskop altındaki Dafnia (Su piresi) örneği.
Business Insider

Müdahele Yöntemi Olan Biyomanipülasyon Çalışmaları

Biyo-manipülasyon çalışmaları da hidrobiyolojinin araştırma alanlarında biridir. Önceki satırlarda vermiş olduğumuz ötrofiye göl örneğini düşündüğümüzde ekonomik, biyoçeşitlilik ve kullanılabilir su kaynağı konularda negatif etki yaratmaktadır. Bu durumun önüne geçilebilmesi için uygulanabilecek yöntemlerden biridir biyo-manipülasyon. Tam olarak kullanımı hali hazırda devam etmekte olan sistemi canlılar kullanılarak istenilen yönde şekillendirmek veya istenilen “yola” sokmaktır.

Kafamızda şekillendirmek adına küçük bir örnek vermek gerekir ise; bir göl ekosisteminde çeşitli nedenlere bağlı olarak birincil üretici yada ikincil tüketici rolü üstlenebilen planktonların sayısı az, buna karşın planktonlar ile beslenen plankter balınların sayısı çok ise gölün takip edilen zamanlarda kademeli olarak balık popülasyonlarında azalma kaydedilme ihtimali artacaktır. Bu alandaki negatif etkiyi ortadan kaldırabilmek adına biyo-manipülasyon yapılmak istenildiğinde ortamdan plankter balıkların çekilmesi ya da bu balıkların üremelerini baskılayacak başka bir canlı grubuyla müdahale edilmesi işlemi uygulanacaktır.

Sucul Ekosistemlerdeki Çevresel Araştırmalar

Hidrobiyologlar sucul ekosistemlerdeki canlılar ile çalıştıkları gibi bu canlıların yaşamlarını idame ettirmelerini sağlayan çevresel koşullar üzerinde de çalışmalar yapmaktadırlar. Bu çalışmalar sayesinde ilgili sucul ekosistemin “dengede” kalması sağlanabilir. Peki bu çevresel koşullara neler örnek olabilir? Suyun fizikokimyasal yapısı canlılar üzerinde direkt etkiye sahip olduğu için bu alanda verilebilecek güzel bir örnektir.

Amazon havzası.
Amazon havzası.
Wilson Center

Bu yapıların nispeten kısa sürelerde ani değişimler gerçekleştirmesi ilgili sucul ekosistemde yaşantısını sürdüren canlıların bu durumu tolere edememelerine sebebiyet verebilir ve buna bağlı olarak yine su kaynağının ötrifikasyon sürecine girmesine neden olabilir. Hidrobiyologlar çeşitli dönemlerde sularda bakılan bu parametrelere ihtiyaç halinde müdahale edebilme yetkisine sahiptir, bu tür çalışmaların genel adı ise iyileştirme çalışmaları olarak karşımıza çıkar.

Tüm Reklamları Kapat

Kendi Kendini Kontrol Eden Mekanizmalar Oluşturmayı Hedefleyen Çalışmalar

Yazmaya değer bulduğumuz son çalışma alanı ise canlı popülasyonunun kendi kendini kontrol eden mekanizmaları oluşturmaya yönelik çalışmalardır. Direkt olarak bu çalışmalara örnek vermek gerekir ise ekonomik değere ya da endemik (o bölgeye has) türe sahip popülasyonlarda azalma tespit edildiğinde başvurulan çalışma yöntemlerinden biridir. Diyelim ki ve bir su kaynağınız var ve bu su kaynağınızda endemik bir tür bulunuyor. Tahmin edilemeyen bir nedenden ötürü su kaynağınıza endemik türünüzün hayatını tehdit eden “istilacı” balıklar giriş yaptı.

Bu çalışma alanında araştırmacılar tespit ettikleri istilacı türleri ortamdan uzaklaştırmaya ve endemik tür popülasyonunu iyileştirmeye yönelik stratejiler geliştirirler. Buradaki amaç endemik türün kendi kendine yeten yaşam ortamını yeniden oluşturmaktır. Bu uygulama farklı canlı grupları için farklı etkenlere bağlı olarak da yürütülebilir, balıklar ve istilacı türler sadece bir örnektir.

Ötrofike olmuş bir durgun su (lentik).
Ötrofike olmuş bir durgun su (lentik).
OEI

İş Açısından Hidrobiyologlar Tam Olarak Ne Yapar?

Hidrobiyologun yapacağı ilk iş saha analizidir. Bitkileri ve canlı türleri tanımlar, bulur, sayar. Sudaki faunayı ve florayı etkileyebilecek kirlilikleri ve rahatsızlıkları tanımlar. Örnekleri alır ve gözlemlerinin bir raporunu yazar.

Hidrobiyolog çalışma süresinde baştan sona etkin rol oynar ve çalışma süresi boyunca diğer disiplinlere nazaran bu alanda daha fazla söz ve müdahale hakkına sahiptir. Müdahale protokollerini ve alınacak örnekleri tanımlar. Çalışma kampanyalarını planlar, programlar ve ardından sonuçlarını özetler. Kirlilik durumunda, yürürlükteki düzenlemeler ve mevcut araçlar çerçevesinde suyun biyolojik kalitesinin iyileştirilmesine yönelik çözümler önermektedir. Karmaşık programlar durumunda, hidrobiyolog botanikçiler, zoologlar ile multi-disipliner bir çalışma da yürütebilir. Hatta bu tür bir çalışmanın yürütülmesi gerçekleştirilecek olan projenin daha dikkate değer ve tutarlı olmasına sebebiyet verecektir.

Tüm Reklamları Kapat

Hidrobiyologların ilk çalışmalarının çoğu, kanalizasyon arıtma ve su arıtmada kullanılan biyolojik süreçlere, özellikle yavaş kum filtrelerine (Yavaş kum filtreleri, içilebilir bir ürün üretmek üzere ham suyun arıtılması için su arıtımında kullanılır) odaklanmıştır. Tarihsel olarak önemli olan diğer çalışmalarda farklılığa gidilerek sular içerisinde yaşan biyotik topluluklara göre ayrı bir sınıflandırmanın olması gerektiği düşünülmüş ve bu fikirden yola çıkılarak biyotik endeksler kullanılmaya başlanmıştır.

Yavaş kum filtre yönteminin kullanıldığı bir su arıtma tesisi.
Yavaş kum filtre yönteminin kullanıldığı bir su arıtma tesisi.
SSWM

İnsan İçin "Temiz" Suya Olan İhtiyacın Anlaşılmasını Sağlayan Bilim Dalı Olarak Hidrobiyoloji

Su, yüzyıllar boyunca tüm medeniyetler için çok önemli bir doğal kaynak olmuş, bütün büyük uygarlıklar su kenarında kurulmuştur. Teknolojinin ilerlemesi ile sudan faydalanma şekil ve oranlarının artması, su kaynaklarının içme-kullanma, sulama suyu, enerji üretimi gibi pek çok amaç için geliştirilebilmesi, ülkelerin ekonomik kalkınmasında suyun vazgeçilmez bir yer edinmesinde büyük rol oynamıştır. Bugün “gelişmiş ülke” olarak tanımlanabilen pek çok ülke bu seviyelere, çeşitli diğer faktörlerin yanında ülkelerinin su potansiyelinden azami faydayı sağlayarak ulaşmışlardır.

Teknolojinin ilerlemesi, su kaynaklarından azami faydanın sağlanmasına aracı olmakla birlikte, bu ilerlemeye paralel olarak sanayileşmenin ve şehirleşmenin de artması beraberinde çevre kirliliğini ve özellikle su kirliliğini gündeme getirmiştir. Su kirliliğinin giderek önemli boyutlara ulaşması, ülkeleri bu konuda ciddi önlemler almaya zorlamış, bu da bu alanda pek çok mevzuatın oluşmasına sebebiyet vermiştir. Su çerçeve direktifi (23 Ekim 2000 tarihli ve 2000/60/EC sayılı [Su Çerçeve Direktifi]) de günümüzde bu mevzuatların başında gelmekte ve yapılan çalışmalar bu mevzuata göre gerçekleştirilmektedir.

İlkin yerleşik hayatın izlerine rastladığımız "şehirlerin" kurulumunda dikkate alınan en önemli unsurlardan biri su kaynaklarıydı.
İlkin yerleşik hayatın izlerine rastladığımız "şehirlerin" kurulumunda dikkate alınan en önemli unsurlardan biri su kaynaklarıydı.
Haiku Deck

Su Çerçeve Direktifi Mevzuatı Neden Çıkarıldı? Tam Olarak Yapılmak İstenen Neydi?

Su kaynakları yönünden oldukça şanslı sayılabilecek Avrupa Birliği içme suyu yetersizliği, kuraklık ve su baskınları gibi ciddi su problemleri ile sıkça karşı karşıya gelmeyen bir konumdadır. Buna rağmen Avrupa’nın su kalitesi ve su yönetimi pek iyi durumda değildir. Bu sav şu verilere dayanarak ortaya atılmıştır;

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Güneş Ağacı

Mavi bir kelebek ile büyülü yolculuğa çıkmaya hazır mısın?

Nereye?

Işıl ışıl renklerin, umudun, dansın, altın yaldızlı güneş ağacının olduğu büyülü bahçeye!

İllüstrasyon sanatçısı Sahar Bardaie’nin projesiyle ortaya çıkan “Güneş Ağacı”, çok ödüllü yazar Heinz Janisch’in sözleriyle buluşarak ünlü ressam Gustav Klimt’in “Hayat Ağacı” tablosunun bilenen ve bilinmeyen ayrıntılarını çocuklar için keşfediyor.

  • Yazar: Heinz Janisch
  • Çizer: Sahar Bardaie
  • Çevirmen: Olcay Geridönmez
  • Yayın Tarihi: Ocak 2022
  • Baskı Sayısı: 1. Baskı
  • Sayfa Sayısı: 44
  • Cilt Tipi: Ciltli
  • Kağıt Cinsi: Kitap Kağıdı
  • Boyut: 23 x 31.5 cm
  • ISBN: 9786057050960
Devamını Göster
₺80.00
Güneş Ağacı

  • Avrupa Birliği’ndeki yüzey sularının %20’si ciddi kirlilik tehdidi altındadır.
  • Avrupa çapında yeraltı su kaynaklarının %65’i içme suyu amaçlı kullanılmaktadır.
  • Avrupa şehirlerinin %60’ı kendi yeraltı su kaynaklarını aşırı kullanmışlardır.
  • Sulak alanların %50’si yeraltı sularının aşırı kullanımı ve yüzey sularının kirliliği nedeniyle tehlike altındadır.
  • Güney Avrupa’daki sulanan alanlar 1985’den bu yana %20 artmıştır.

Durumun gidişatına yönelik farkındalık kazanan ve tedbirler alması gerektiğini düşünen Avrupa ülkeleri, su kaynaklarının miktar ve kalite açısından korunması ve yeraltı ve yerüstü sularının durumlarının iyileştirilmesi amacıyla su ile ilgili tüm direktifleri bir çatı altında toplayarak kapsamlı bir mevzuat olan Su Çerçeve Direktifini hazırlamışlardı.

Bu direktif ile yapılmak istenen; yerüstü ve yeraltı olmak üzere tüm kıta içi suları, geçiş sularını ve 1 deniz miline kadar olan kıyı sularını içeren tüm su kütlelerini ve direktifin ana hedefi tüm yerüstü su kütlelerinin statülerindeki kötüye gidişin engellenmesi ve son olarak 2015 yılı itibari ile tüm su kütlelerinde “iyi statü”ye ulaşmasını sağlamaktır.

Pek çok barajda yer alan sular rezervuar su kaynaklarına örnek olarak verilebileceği gibi Gökçekaya barajı da bu konuda örnek teşkil etmektedir.
Pek çok barajda yer alan sular rezervuar su kaynaklarına örnek olarak verilebileceği gibi Gökçekaya barajı da bu konuda örnek teşkil etmektedir.
Journal Agent

Su Çerçeve Direktifi ile Hidrobiyoloji Arasındaki Bağlantı Tam Olarak Nedir?

Bu başlığın altında hidrobiyoloji alanında karşılaşabileceğiz bir terim olan “biyolojik izleme” ile sizleri tanıştırmak istiyoruz. Biyolojik izleme, son dönemlerde gelişen sanayi ve hızlı nüfus artışı ile kirlenen su kaynaklarının kalitesinin belirlenmesine yönelik hali hazırda kullanımda olan fiziksel ve kimyasal metotların bazı dezavantajlarını ortadan kaldırabilme özelliğine sahipti. Tabi hala kimyasal metotlar ile laboratuvar koşullarında, kimyasal madde, cihaz ve çeşitli malzemeler kullanılarak su kalitesi tayini devam ediyor. Fakat bu yolla sonuç elde etmek çok masraflı olduğu gibi, numunenin araziden alınarak laboratuvara getirilmesi ve deneyin sonuçlanması da zaman gerektiriyor. Bu nedenle daha çabuk sonuç verecek ve daha az masraflı olması sebebiyle doğanın bizzat kendisinin aracılığı ile su kalitesi saptanması üzerinde yeni bir metot olan biyolojik izleme ortaya atılmıştır.

Kimyasal izleme ile sadece analiz edilen kimyasallar tespit edilirken, biyolojik izleme ile analiz edilen ve edilmeyen tüm parametrelerin kümülatif etkisi gözlenebilmektedir. Belirli bir nehir, göl, geçiş suyu ve kıyı suyu kütlesinde yaşayan balık, böcek, alg ve bitkilerin türü, sayısı, komposizyonu ve durumları o su kütlesinin kalitesi hakkında bizlere ölçülebilecek doğru bilgiyi sağlar. Ayrıca biyolojik izleme metotları fiziksel ve kimyasal izleme metotlarının yetersiz kaldığı suda bulunan kirleticilerin sinerjik (paralellik gösteren etkiler) ve antagononist (zıtlık yaratan) etkilerinin belirlenmesi konusunda boşluğu doldurmaktadır. Biyolojik izlemenin tüm bu avantajlarının yanı sıra diğer yöntemlere göre daha çok uzmanlık gerektirmesi gibi bir dezavantajı bulunmaktadır.

Son olarak biyolojik izleme, su çerçeve direktifine göre su kalitesini izleme konusunda en önemli izleme yöntemi olup içeriğinde makroomurgasız, fitoplankton, fitobentoz, makrofit/makroalg/angiosperm ve balık gibi canlı gruplarını barındırmaktadır. Her biri ayrı uzmanlık gerektiren bu canlı grupları göl, nehir, kıyı ve geçiş sularında kalite unsuru olarak kullanılmaktadır. Artık su kaynaklarının içerisindeki canlılar işin içerisine girdiği için hidrobiyologların çalışma alanlarının kapıları aralanmıştır.

Yazımızın bu bölümüne kadar sizlere;

  • Hidrobiyoloji disiplinin ne olduğunu,
  • Bu disiplinde çalışan hidrobiyologların neler yaptığını,
  • Son dönemlerde çalışmaların dayanak noktası olan su çerçeve direktifinin ne olduğunu,

Yine bu direktif ile hidrobiyologların yollarının neden ve nasıl kesiştiği hakkında az çok bilgiler aktarmaya çalıştık.

Laboratuvarda Yukarıda Bahsedilen Süreçler Nasıl İşlemektedir?

Diyelim ki siz su çerçeve direktifinde yer alan canlı gruplarından bentik makroomurgasızlar ile çalışmalar yürüten bir laboratuvarın parçası, çalışanısınız. Çeşitli kurumlardan gerekli izinleri alıp proje yazım aşamasına geçtiniz, haliyle yaptığınız ön araştırma sonucunda çalışmak istediniz alanı tespit ettiniz ve bu alanda herhangi bir çalışma olmadığını ve buna bağlı olarak da suyun statüsün belirlenmemiş olduğunu öğrendiniz ve her şey sizin için kusursuz gözüküyor.

Projenizin onay almasında en büyük etkenlerden biri olan o soru ile karşılaştınız. Projenizde belirtilen ve çalışmalar yapmayı planladığınız su kaynağının önemi nedir? Ya da daha amiyane tabiri ile ne işimize yarayacaktır? Eğer ki yapacağınız çalışmalar sonucunda mevcut su kaynağının kütlesi, statüsü ve diğer birçok parametre kullanılabilirliğe uygun ise tebrikler, çünkü artık devlet su işleri idaresinin envanterine yeni bir su kaynağı kaydetmiş olmanız ile beraber ülkemize katkıda bulunmuşsunuzdur. Bu yüzden bu konuda yapılan çalışmaların çoğu birçok devlet tarafından desteklenmekte ve bu alanda çalışmalar yürütmekte olan hidrobiyologların önemi bir kez daha gözümüze çarpmaktadır.

Nehrin akış yönünün tersine yerleştirilen taban kepçesi adını verdiğimiz araç ile taban makroomurgasızlarının toplama işlemi gerçekleştiriliyor. Bu işlem sırasında verimliliği arttırmak adına ayaklarınız ile taban çamurunu eşelemeniz oldukça önemlidir.
Nehrin akış yönünün tersine yerleştirilen taban kepçesi adını verdiğimiz araç ile taban makroomurgasızlarının toplama işlemi gerçekleştiriliyor. Bu işlem sırasında verimliliği arttırmak adına ayaklarınız ile taban çamurunu eşelemeniz oldukça önemlidir.
Akın Karahasan

Diyelim ki projemizin yazım işlemini bitirdik ve kabul oldu, malzemelerinizi temin ettiniz ve artık arazidesiniz. Bizler bentik (taban) makroomurgasızı çalıştığımız için bu alan özel araçlar ile bu canlıların örnekleme işlemini gerçekleştirdik. Örnekleme gerçekleştireceğiniz alanlar yani istasyonlar hakkı kısacık bir tiyo vermek gerekirse: Eğer ki bulunduğunuz su kaynağında kirletici bir faktör var ise bu faktörün öncesinden, yakınından ve sonrasından çalışma alanlarını belirlemek çok daha etkileyici ve tutarlı bir sonuç bulmanızı sağlayacaktır. Böyle bir faktör söz konusu değil ise su kütlesinin kapladığı alanın tespitini yapıp matematiksel bir yaklaşımda bulunarak birbirinden olabildiğince farklılık gösteren istasyonlar belirlenmeye çalışmak çok daha doğru sonuçlar elde etmenize olanak sağlayacaktır.

Tüm Reklamları Kapat

Belirlenen istasyondan toplanan örneklerin istenmeyen materyallerden ayıklama işlemini gösteren bir fotoğraf karesi. Ayıklama işlemi çeşitli gözenek aralıklarına sahip elekler ile gerçekleştirilmekte ve bu gözeneklerin boyutları belirlenirken çalışılan canlı grubunun uzunluğu dikkate alınmaktadır.
Belirlenen istasyondan toplanan örneklerin istenmeyen materyallerden ayıklama işlemini gösteren bir fotoğraf karesi. Ayıklama işlemi çeşitli gözenek aralıklarına sahip elekler ile gerçekleştirilmekte ve bu gözeneklerin boyutları belirlenirken çalışılan canlı grubunun uzunluğu dikkate alınmaktadır.
Akın Karahasan

Örneklerinizi yapmış olduğunuz saha çalışmasından topladınız ve doğada bulundukları haliyle laboratuvarda incelemek istediğiniz için çürümelerine olanak vermemek adına bir fiksatif (alkol ya da formaldehit vb.) içerisine koydunuz ve laboratuvara getirdiniz. Laboratuvarda getirmiş olduğunuz örneklerin teşhis işlemleri gerçekleştirilip indirilebilecek en alt taksanomik basamağa kadar indirdiniz.

Taban kepçesi ile toplanan çamur örneği fotoğrafta yer alan elekler yardımı ile süzülür. İstenmeyen materyalin ayrılmasının ardından fotoğrafta görmüş olduğunuz makroomurgasızların (Kırımızı olanlar hemoglobin taşıyan Chirinomidae bireyleri, hafif pembemsi olan bireyler ise Oligochaeta bireyleri) örnekleme işlemi gerçekleştirilir.
Taban kepçesi ile toplanan çamur örneği fotoğrafta yer alan elekler yardımı ile süzülür. İstenmeyen materyalin ayrılmasının ardından fotoğrafta görmüş olduğunuz makroomurgasızların (Kırımızı olanlar hemoglobin taşıyan Chirinomidae bireyleri, hafif pembemsi olan bireyler ise Oligochaeta bireyleri) örnekleme işlemi gerçekleştirilir.
Akın Karahasan

Canlıları Topladık Tür Teşhislerini Yaptık, Peki Suyumuzun Statüsünü Belirlemede Yapmış Olduğumuz Tür Teşhisi Ne İşimize Yarayacaktır?

Her su ekosisteminde yaşam, değişik türlerdeki canlıların varlığına bağlıdır. Endüstriyel, evsel, kimyasal vb. gibi çeşitli aktiviteler sonucu oluşan ve çok değişken yapıda olabilen atık suların akarsu, göl, koy ve körfez gibi alıcı ortamlara boşaltıldıklarında bu ortam suyunun fizikokimyasal yapısını değiştirdiği gibi bentik (taban) yaşam yapısında da önemli değişikliklere neden olurlar. Kirlenmenin etkisinde kalan akarsu, göl ve denizlerde yaşayan mikro ve makroorganizmaların kalitatif ve kantitatif özellikleri ile dağılışlarında önemli değişmeler olmaktadır. Bu kirlenmeye bağlı olarak bölgeye gelen veya bölgeden uzaklaşan türlere indikatör (gösterge) tür adı verilir.

Araziden toplanan örneklerin laboratuvar ortamında mikroskop altında yeniden ayıklanıp teşhis işlemi için hazır konuma getirilmesi üzerine yapılan çalışmadan bir kare.
Araziden toplanan örneklerin laboratuvar ortamında mikroskop altında yeniden ayıklanıp teşhis işlemi için hazır konuma getirilmesi üzerine yapılan çalışmadan bir kare.
Akın Karahasan

Taban omurgasızlarından (Platyhelminthes, Nemathelminthes, Annelida, Mollusca, Crustace, Insecta vb.) konuyu izah etmeye çalışır isek; bu canlılar, makrofit ve alglere göre daha uzun bir yaşam döngüsüne sahip olmaları, balıklarla karşılaştırıldığında çevresel değişikliklere daha kısa sürede tepki vermeleri, toplanmalarının kolay ve ucuz olması, özellikle cins ve familya düzeyinde teşhislerinin yeterli olması gibi nedenlerle su kalitesi çalışmalarında sıklıkla tercih edilmektedirler.

Mikroskop altında indirilebilecek en alt taksonomik basamağa kadar teşhis işlemleri gerçekleştirilir. Ephemeroptera bireylerinin teşhis işlemlerinden bir kare.
Mikroskop altında indirilebilecek en alt taksonomik basamağa kadar teşhis işlemleri gerçekleştirilir. Ephemeroptera bireylerinin teşhis işlemlerinden bir kare.
Akın Karahasan

Peki su kalitesi konusunda bizlere nasıl bilgiler verirler? Bir önceki paragrafta da bahsedildiği üzere bu canlıların gösterge tür olma özellikleri vardır. Diyelim ki bir su kaynağınız var ve bu su kaynağınız zaman içerisinde kirlilik faktörleri sebebi ile kirlendi, kirli sularda üreyebilen beslene bilen taban omurgasızları (genellikle Oligochaeta, Hirudinea, Mollusca’nın bazı familyalarındaki türleri) o alana doğru akın ederler ve yapılan örnekleme çalışmalarında sıkça karşınıza çıkabilirler.

Tüm Reklamları Kapat

Aynı şekilde sadece temiz sularda karşımıza çıkabilecek taban omurgasızı türleri (genellikle Plecoptera, Ephemeroptera, Hemiptera, Trichoptera’nın bazı familyalarındaki türler) de yer almaktadır. Bizlerde bu türlerin ya da bir önceki paragrafta bahsedildiği üzere familyaların hangileri olduğuna çeşitli indekslerden (biyolojik yönden kalitesi için BMWP ve ASPT, sıklık ve baskınlık için ise Shannon, Simpson ve Margalef Çeşitlilik İndeksleri) bakarak laboratuvarda teşhis ettiğimiz türler ile karşılaştırıp su kaynağının kalitesi/durumu hakkında (ortamda bu familyaya ait türlerin yer alması bizlere bu su kaynağının temiz kullanılabilir durumda olduğu işaret etmektedir) yorumda bulunuruz.

Üzerinde çalışmalar yürütülen bentik makroomurgasızların yer aldığı bir tablo.
Üzerinde çalışmalar yürütülen bentik makroomurgasızların yer aldığı bir tablo.
Aslı Bayrak Arslan

Son olarak tüm bu veriler analiz edilip değerlendirildikten sonra su kaynağınızın güncel durumu hakkında bizlere bilgi sunar. Hatta elde edilen veriler doğrultusunda geleceğe yönelik projeksiyonlar sunulup ilerleyen yıllarda su kaynağınızdaki değişimler hakkında tahminler yürütülebilir. Son dönemlerde mevsim değişikliğinin ve belki de daha büyük bir etken olan bilinçsiz tüketimin bir sonucu olarak pek çok Dünya ülkesinin su rezervlerinde azalış kaydedilmektedir. Geleceğe yönelik sunulan projeksiyonların çoğunda da kullanılabilir su kaynaklarının gün geçtikçe azaldığından bahsedilir.

Bu durumun önüne geçebilmek adına çalışmalar yürüten meslek gruplardan biridir Hidrobiyolog. Diğer disiplinlere nazaran yaptığı çalışmalara canlıları ortak ederek konu hakkında en güvenilebilir bilgiyi bizlere sunmaya gayret eder. Umarım bu yazımızda oldukça az bilinen mesleklerden biri olan hidrobiyologların neler yapabildikleri hakkında sizlere bir şeyler aktara bilmeyi başarmışızdır ve yazımız boyunca su kirliliğine dikkat edilmesi gerektiği bilincini sizlere aşılayabilmişizdir.

doi: 10.47023/ea.bilim.8607

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Hidrobiyoloji ve Tardigradlar (Su Ayıları) Yazı Dizisi

Bu yazı, Hidrobiyoloji ve Tardigradlar (Su Ayıları) yazı dizisinin 1. yazısıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
38
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Muhteşem! 4
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Umut Verici! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ASLI BAYRAK ARSLAN. (Akademik Tez, 2015). Su Çerçeve Direktifine Göre Biyolojik Kalite Unsuru: Bentik Makroomurgasiz.
  • Neslihan DOĞAN-SAĞLAMTİMUR, et al. (2017). Sucul Ortamlarda Ötrofikasyon Durumu Ve Senaryolari. Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, sf: 75-82. | Arşiv Bağlantısı
  • Naime Arslan, et al. (2020). Long-Term Macrobenthic Community Structure Changes In The Upper Sakarya River System (1995–2015). ZOOSYMPOSIA, sf: 89–101. | Arşiv Bağlantısı
  • Cansev Akkan Kökçü. (Akademik Tez, 2016). Sapanca Gölü Ekolojik Kalitesinin Makroomurgasızlara Dayalı Olarak Su Çerçeve Direktifi (Sçd) Doğrultusunda Değerlendirilmesi.
  • Merve Bulut, et al. (2019). Ab Su Çerçeve Direktifinin Türkiye’de Su Kaynakları Yönetimine Etkisi. Türkiye Ormancılık Dergisi, sf: 221-233. | Arşiv Bağlantısı
  • TMMOB Su Politikaları Kongresi. (Araştırma Raporu, 2020). Avrupa Birliği Su Çerçeve Direktifi Ve Türkiye’de Uygulanabilirliği.
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/01/2023 22:19:32 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8607

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Savunma
Biyocoğrafya
Bitki
Yüzey
Uzay Aracı
Bitkiler
Yok Oluş
Virüs
Deniz
Covıd-19
Kanat
Eşeyli Üreme
Algı
Seçilim
Astrofotoğrafçılık
Mavi
Beyaz
Küresel
Karbonhidrat
Manyetik Alan
Bilgi Felsefesi
Diş Hekimi
Element
Genel Halk
Plastik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
A. Karahasan, et al. Hidrobiyoloji Nedir? Hidrobiyoloji Neyi Araştırır? Yapılan Çalışmalarda Canlıların Rolü Nedir?. (25 Nisan 2020). Alındığı Tarih: 29 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8607 doi: 10.47023/ea.bilim.8607
Karahasan, A., Türkoğlu, P. (2020, April 25). Hidrobiyoloji Nedir? Hidrobiyoloji Neyi Araştırır? Yapılan Çalışmalarda Canlıların Rolü Nedir?. Evrim Ağacı. Retrieved January 29, 2023. from https://doi.org/10.47023/ea.bilim.8607
A. Karahasan, et al. “Hidrobiyoloji Nedir? Hidrobiyoloji Neyi Araştırır? Yapılan Çalışmalarda Canlıların Rolü Nedir?.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, 25 Apr. 2020, https://doi.org/10.47023/ea.bilim.8607.
Karahasan, Akın. Türkoğlu, Pedram. “Hidrobiyoloji Nedir? Hidrobiyoloji Neyi Araştırır? Yapılan Çalışmalarda Canlıların Rolü Nedir?.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, April 25, 2020. https://doi.org/10.47023/ea.bilim.8607.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.