Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Tardigradlar, Mars'ta Tarım Yapmamızı Sağlayabilir!

Tardigradlar, Mars'ta Tarım Yapmamızı Sağlayabilir! Seeker
8 dakika
2,429
  • Biyoloji
  • Biyoteknoloji
Evrim Ağacı Akademi: Hidrobiyoloji ve Tardigradlar (Su Ayıları) Yazı Dizisi

Bu yazı, Hidrobiyoloji ve Tardigradlar (Su Ayıları) yazı dizisinin 13. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrobiyoloji Nedir? Hidrobiyoloji Neyi Araştırır? Yapılan Çalışmalarda Canlıların Rolü Nedir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Hidrobiyoloji ve tardigrad serimizde sıklıkla bahsettiğimiz tardigradların dayanıklılık mekanizmaları başka bir canlıya aktarılsaydı neler olurdu? Aslında daha önceden bu konuyla ilgili bir yazı yayınlamıştık; ancak yeni bulgular, türümüzün Dünya-dışı gezegenlere ve sistemlere açılmasıyla ilgili çok önemli ve potansiyel kullanım alanlarına işaret ediyor.[1] Bu yazıda, tardigradların Mars'ta tarım yapmamızı kolaylaştırma ihtimaline bakacağız.

2016 senesinde Japonya'daki araştırmacılar tarafından Ramazzotius varieornatus türünde keşfedilen, tardigradlara özgü Dsup proteini (İng: "damage suppressor", Tr: "hasar önleyici protein") üzerinde yapılan son çalışmalar ile, bazı tardigrad türlerinin DNA'larını histon proteinleri ile birlikte sarmakta ve çevreden gelen zararlı etkilere yönelik koruma sağlamakta olduğu gösterilmiştir. Çevresel streslere karşı dayanıklılığı sağlayan asıl mekanizmanın nasıl işlediği henüz bilinmese de Dsup proteininin modellemesi ve çeşitli analizleri gerçekleştirilmiştir.

Tüm Reklamları Kapat

Dsup proteininin potansiyelini fark eden araştırmacılar, keşifleri sadece yayınlamak ile kalmayıp ilgili gen bölgelerini insan böbrek hücrelerine aktarıp laboratuvar şartlarında üretilen böbrek hücre kültürlerinde radyasyona bağlı DNA hasarını gözle görülür bir şekilde azaltan bir etkinin oluştuğunu gözlemlediler. Haliyle bu sonuç, tardigradların pek çok farklı alanda kullanılabilir bir gen havuzuna sahip olduğunu bizlere ispatlar nitelikteydi.

Tardigradların sahip oldukları dayanıklılık mekanizmalarının gizemleri çözüldükçe geleceğe yönelik yeni yol haritaları oluşturmamıza katkıda bulunuyor.
Tardigradların sahip oldukları dayanıklılık mekanizmalarının gizemleri çözüldükçe geleceğe yönelik yeni yol haritaları oluşturmamıza katkıda bulunuyor.
New Scientist

Tüm Canlılığın Ortak Sorunu: DNA Hasarı

Bilindiği üzere bir canlı “doğduğu” andan itibaren, yaşamının sonlanacağı ana kadar sayısız çevresel stres ile karşılaşır. Bu streslerin arasında ön plana çıkanlardan birisi elbette iyonize radyasyondur. Dünya üzerindeki her canlı miktarı değişken olmasına rağmen her an her saniye radyasyona maruz kalmaktadır. Peki bu durum canlılığı nasıl etkilemektedir? Kaçınılmaz bir şekilde DNA hasarı oluşturarak.

Tüm Reklamları Kapat

Elbette evrimsel süreç içerisinde canlılığın büyük bir kısmı bu zararlı etkinin sonuçlarını en aza indirebilmek adına çeşitli moleküler araçlar ve biyolojik yolaklar geliştirdiler. Bu sayede çok daha az hasar almayı ve/veya hasarı çok daha hızlı onarmayı sağladılar. Örneğin, güneşten gelen ultraviyole (UV) ışık, flavonoid pigmentler tarafından bitkiler için gelişim sinyalleri olarak algılanır. Ancak UV radyasyonu, DNA zincirlerinde DNA replikasyonunu ve transkripsiyonunu engelleyen siklobutan pirimidin dimerleri de oluşturabilir. Öte yandan bitkiler, oluşan bu hatalı dimeri onarmak ve UV ile indüklenen DNA hasarını tersine çevirmek için bir enzim olan fotolizaz yoluyla fotoreaktivasyon olarak bilinen doğrudan DNA hasarı onarım mekanizması geliştirmişlerdir.

Mutasyonlar Nasıl Oluşur?

Konuyu daha iyi kavramak adına örneklerimizi artıracak olursak: İyonlaştırıcı radyasyon (IR), spesifik olmayan DNA lezyonlarına neden olan başka bir DNA hasarı kaynağı olabilir. IR, en yaygın olarak suyla etkileşime girerek çeşitli reaktif oksijen türleri (ROS) oluşturur. Bu hidroksil radikalleri, DNA'nın fosfat omurgasına saldırarak tek iplikli kırılmalara (SSB) neden olur. ROS ayrıca DNA replikasyonu sırasında baz oksidasyonuna ve yanlış eşleşmeye yol açar. Doğal olarak SSB, hücredeki DNA ligaz ile onarılabilir. Bununla birlikte, IR veya UV DNA çift sarmallı kırılmalar (DSB) oluşturduğunda, DNA fragmanlarının rastgele füzyonları genellikle rastgele rekombinasyona yol açar ve bu da nükleotit sekans değişikliklerine (mutasyon) neden olur.

Tardigradlar ve daha birçok canlıdan aktaracağımız genler ile uzay görevlerinde kullanabileceğimiz hatta yetiştirebileceğimiz bitkiler üretmek mümkün olabilir.
Tardigradlar ve daha birçok canlıdan aktaracağımız genler ile uzay görevlerinde kullanabileceğimiz hatta yetiştirebileceğimiz bitkiler üretmek mümkün olabilir.
Sensi Seeds

İnsan yapımı birçok kimyasal da DNA hasarına neden olabilir. Alkile edici ajan, etilmetan sülfonat (EMS), bitkilerde nokta mutasyonları oluşturmak için genetik araştırmalarda yaygın olarak kullanılır. EMS ayrıca baz eşleşmesini engelleyebilir ve DNA replikasyonu ve gen ekspresyonu süreçlerini bozabilir. Başka bir güçlü genomutajenik bileşik bleomisindir. Hücrede aktive olur ve DNA'ya bağlanır ve G-C ve A-T sekanslarında pirimidinlerde bağları keserek tek veya çift sarmallı kırılmalara neden olur. Bu nedenle bleomisin, iyonlaştırıcı radyasyonu ve karşılık gelen DNA onarım yollarını simüle etmek için sıklıkla kullanılan bir molekül olmasının yanı sıra çeşitli kanser türleri için bir kemoterapi ilacı olarak kullanılmaktadır. Tardigradlar ise sahip olduğu Dsup proteini ve MRE11 gibi DNA onarımında görev alan çeşitli gen bölgeleri ile iki kulvarda da önemli donanımlara sahiptirler.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tardigradların ilgili gen bölgelerinin oldukça yüksek bir potansiyel barındırdığının farkına varan araştırmacılar, bitkilerde Dsup geninin ifadesinin benzer şekilde DNA hasarına karşı direnci artırıp artırmayacağını ve DNA hasarı tepkisi ve onarımını içeren endojen genlerin ifadesini etkileyip etkilemeyeceğini araştırmaya koyuldular. Bitkileri seçmelerinin en temel nedeni hala tarım sektörünün oldukça önemli bir yer tutmasının yanı sıra iklim değişikliklerinin ve insan uzay araştırmalarının geleceği için bitkilere daha stresli ortamlara karşı tolerans kazandırmaktı.

Bu amaç doğrultusunda araştırmacılar kodonla optimize edilmiş tardigrad Dsup genini ifade eden tütün bitkileri oluşturdular ve oluşturdukları bu bitkileri mutajenik kimyasallar, ultraviyole (UV) ve iyonlaştırıcı radyasyonlara maruz bırakarak tepkilerini incelediler.

Tardigradlar, Gelecekte Başvurabileceğimiz Genetik Kaynaklardan Biri Olabilir Mi?

Araştırmacılar, tardigradların Hasar Bastırıcı (Dsup) geni aktarılmış insan hücrelerinin X-ışınına maruz bırakıldıktan sonra gözlemlenen koruyucu etkiye tutarlı bir sonuca varmışlardı. Yapılan çalışmada ilk kez, Dsup proteininin tütün bitkileri üzerindeki ifadesi sayesinde, DNA hasarı oluşturan genomutajenler ve radyasyon gibi DNA'ya zarar veren strese karşı koruma sağladığı görüldü. Dsup eksprese eden bitkiler, DNA'ya zarar veren reaktif EMS varlığında kontrol grubuna nazaran daha iyi büyüdü, birçok endojen genin transkripsiyon modellerini değiştirdi ve aynı şekilde DNA'ya zarar veren diğer aşamalardan da geçen hücrelerin çekirdeklerinde korunma sağladı.

Genomutagenik muameleler altında Dsup bitkileri ve kontrol bitkileri, DNA hasarı tepkilerini içeren çeşitli endojen genlerin farklı transkripsiyon modellerini sergiledi. Gözlemler sonucunda Dsup eksprese eden bitkilerde daha az çift sarmallı kırılmaya (DSB) rastlandı. Öte yandan, DNA'daki tek sarmallı kırılma (SSB) ile aktive edilen gen ATR (Ataksi Telangiectasia ve Rad-3 ile ilgili), Dsup bitkilerinde dört farklı maruziyete karşı (EMS, bleomisin, UV-C ve X-ışını) DNA hasarı yukarı regülasyon gösterdi. Bu, genomik zarar verici strese yanıt olarak Dsup ekspresyonunun gelişmiş bir SSB sinyali ile ilişkisini yansıtabilecek bir sonuçtu.

14 gün boyunca farklı dozlarda etilmetan sülfonat'a (EMS) maruz kalan tütün fidanları. Dsup R5-3 adı verilen bireyler Dsup proteinini ifade edebilenler, RM'ler ise herhangi bir işlem yapılmamış kontrol grubumuz. Her petride 20 ila 27 sayıları arasında değişen fidanlar bulunmaktadır.
14 gün boyunca farklı dozlarda etilmetan sülfonat'a (EMS) maruz kalan tütün fidanları. Dsup R5-3 adı verilen bireyler Dsup proteinini ifade edebilenler, RM'ler ise herhangi bir işlem yapılmamış kontrol grubumuz. Her petride 20 ila 27 sayıları arasında değişen fidanlar bulunmaktadır.
Spinger

Aktif DNA onarım sürecinin bir sonucu olarak, Dsup aktarılmış tütün bitkileri DNA hasarından kaynaklanan zararlı etkiyi azaltmayı başardılar. Bununla birlikte, tardigrad Dsup'un hücrede nasıl çalıştığı hakkında çok az şey bilindiğinden, Dsup proteininin etkilerinin bitki genomları üzerindeki yorumlarının çoğu spekülatif kalmaktadır. DNA hasarı tespiti ve onarımı için farklı yollarda yer alan birçok genin, Dsup geninin varlığından etkilenmiş olması bitkilerin genomutajenik strese yanıtında Dsup'un pleiotropik (bir genin, çoklu fenotipik özellikler üzerindeki genetik etkisini tanımlar) bir rolünü göstermektedir.

Tüm Reklamları Kapat

DNA Hasarını Nasıl Tespit Ettiler?

Burada karşımıza tek hücreli jel elektroforez testi veya bir diğer adı ile kuyruklu yıldız testi çıkıyor. Bu test DNA parçalarının elektrik akımı doğrultusunda hücreden çıkarak ilerlemesi (kuyruk oluşturması) ilkesine dayanır. Çevre kirliliği veya genotoksik ajanlara maruz kalan organizmaların hücrelerinde bulunan genetik materyal bu maruziyetten etkilenebilir ve DNA kırıkları meydana gelebilir. Meydana gelen DNA kırıkları bu metot kullanılarak gözlenebilmektedir. Bu yöntem genotoksik ve karsinojenik maddelerin genetik materyal üzerindeki etkisini ortaya çıkarmaktadır.

Yukarıda bahsettiğimiz çalışmamızda in situ flüoresan boyama ve mikroskobik görüntüleme ile birlikte izole edilmiş çekirdek veya hücrelerin farklı pH değerinde jel elektroforezinde çalıştırılması, çekirdekteki tek sarmallı ve çift sarmallı DNA kırılmaları, eksik eksizyon gibi çeşitli DNA hasarlarının ayırt edilmesini ve tespit edilmesini sağlar. Jel elektroforezi sırasında çekirdekten ve hücreden DNA göçü yaşanır ise kuyruklu yıldız şeklinde bir görüntü oluşturur; bu görüntünün boyutu ve şekli, DNA hasarının boyutu ile ilişkilendirmek için görselleştirilebilir ve ölçülebilir. En basit yorumlamada, bir kuyruklu yıldızın kuyruğu ne kadar az veya kısa olursa, DNA hasarı o kadar az ve uzun olana göre nükleer genomunu çok daha iyi korumuştur.

DNA hasarını ortaya koymak adına yapılan Comet Assay jel elektroforezinin sonuç karesi. RM kontrol grubu olup "kuyruk" kısımları oldukça uzun bir alan kaplamakta ve buda bizlere DNA hasarının R5-3 göre yani Dsup proteinini ifade eden bitkilere göre daha çok hasar aldığını göstermektedir.
DNA hasarını ortaya koymak adına yapılan Comet Assay jel elektroforezinin sonuç karesi. RM kontrol grubu olup "kuyruk" kısımları oldukça uzun bir alan kaplamakta ve buda bizlere DNA hasarının R5-3 göre yani Dsup proteinini ifade eden bitkilere göre daha çok hasar aldığını göstermektedir.
Spinger

Bu çalışmada da, insan kültürlerinde rapor edildiği gibi, tardigrad Dsup geninin ekspresyonunun bitkileri DNA hasarına karşı koruyup korumadığını niteliksel olarak değerlendirmek için kuyruklu yıldız testini kullanılmıştır. Kuyruklu yıldız tahlil sonuçları, Dsup eksprese eden bitkilerde DNA hasarının azaltılmasına yönelik kanıtlar göstermiştir. Hem UV-C hem de X-ışınına maruz bırakılan Dsup bitki hücrelerinde daha az DNA hasarı yani DNA "kuyruğunun" daha yavaş hareketine yol açtığı fikriyle tutarlı olarak, kuyruk hareketinde bir azalma gösterdi. Dsup bitkilerinde işlemlerden sonra gözlemlenen biraz genişlemiş kuyruklu yıldız “başı”, daha sağlam DNA ve çekirdeklerde daha az hasarın başka bir göstergesi olabilecek konumdadır. Sonuç olarak, Dsup bitkilerinin radyasyon işlemlerine tepkisi, tardigrad Dsup proteininin DNA'yı parçalanma ve lezyonlardan koruduğu fikrini desteklemektedir.

Bu tür çalışmalar arttıkça aynı gezegeni paylaştığımız yakın yada uzak akrabalarımızın etkileyici yeteneklerinin bir yenisi ile karşı karşıya geliyoruz. Fakat bu tür çalışmaların yapılabilmesi için öncelikle mevcut faunanın, floranın ve mikrobiyotanın ortaya konulması gerekmektedir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Hidrobiyoloji ve Tardigradlar (Su Ayıları) Yazı Dizisi

Bu yazı, Hidrobiyoloji ve Tardigradlar (Su Ayıları) yazı dizisinin 13. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrobiyoloji Nedir? Hidrobiyoloji Neyi Araştırır? Yapılan Çalışmalarda Canlıların Rolü Nedir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
25
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 19
  • Umut Verici! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • İnanılmaz 3
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/02/2023 12:07:05 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9395

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Nükleotit
Kartal
Kütleçekimi
Sıvı
Tercih
Matematik
Oyun Teorisi
Damar
Botanik
Zehir
Manyetik
İklim Değişikliği
Teori
Diyabet
Radyasyon
Zaman
Sinir Hücresi
Göğüs
Yaşlılık
Komplo Teorisi
Yavru
Analiz
Jeoloji
Beslenme Bilimi
Dışkı
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
A. Karahasan. Tardigradlar, Mars'ta Tarım Yapmamızı Sağlayabilir!. (29 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 7 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9395
Karahasan, A. (2020, September 29). Tardigradlar, Mars'ta Tarım Yapmamızı Sağlayabilir!. Evrim Ağacı. Retrieved February 07, 2023. from https://evrimagaci.org/s/9395
A. Karahasan. “Tardigradlar, Mars'ta Tarım Yapmamızı Sağlayabilir!.” Edited by Akın Karahasan. Evrim Ağacı, 29 Sep. 2020, https://evrimagaci.org/s/9395.
Karahasan, Akın. “Tardigradlar, Mars'ta Tarım Yapmamızı Sağlayabilir!.” Edited by Akın Karahasan. Evrim Ağacı, September 29, 2020. https://evrimagaci.org/s/9395.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.