Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Palinoloji Nedir? Polenlerden Kriminolojiye Uzanan Bir Bilim Dalı...

Palinoloji Nedir? Polenlerden Kriminolojiye Uzanan Bir Bilim Dalı... Wikipedia
8 dakika
4,045
  • Entomoloji
  • Palinoloji

Palinoloji; polenleri, sporları ve bazı mikroskobik planktonik organizmaları hem canlı hem de fosil formda inceleyen bir alan olup jeoloji biliminin alt dalıdır. Bu alan bitki bilimleriyle olduğu kadar, jeolojik bilimlerle özellikle tarihi jeoloji ve paleontoloji ile ilgili alanlarla da ilgilidir. Ayrıca, arkeoloji, adli tıp ve olay yeri incelemesi ve alerji çalışmalarında da palinoloji alanından yararlanılmaktadır. Palinoloji terimi ilk kez 1944’te Hyde ve Williams tarafından kullanılmıştır. Yunanca’da paluno (serpmek) ve pale (toz) kelimelerinden türetilmiştir. Latince’deki pollen kelimesini andırmaktadır. Palinoloji bilimi 1990 yılından sonra bilgisayar ve optik teknolojisinin ilerlemesi ile büyük ilerleme kaydetmiştir.

Polen ve Spor Nedir?

Çiçekli bitkiler, çanak yaprak, taç yaprak, dişi ve erkek organlardan oluşur. Erkek organların ip gibi olan sap kısımlarına filament, bu sapların uçlarındaki baş kısımlara ise anter ya da stamen adı verilir. Anterlerin üzerinde polen kesecikleri bulunur. Polenler bu keseciklerde oluşur ve anterlerin açılması ile ortaya çıkarlar. Çiçek tozu olarak bilinen bu polenler bitkinin erkek gametini dişi gamete taşırlar. Polenler erkek gameti koruyabilmek için ekzin ve intin adı verilen iki koruyucu tabaka ile çevrilmiştir. Ekzin çok dayanıklı ve sindirimi çok zor olan sporopolenin denilen maddeden oluşur. Polenlerin iç tabakası ise selülozdur. Polen taneciklerinin boyu 15-100 µm (µm=mikrometre; milimetrenin binde biridir) arasındadır. Polenler çok farklı renk, boyut ve şekillerde olabilir. Polenlerin rengi karotenoidler sayesinde oluşur ve klorofil içermezler.

Bu Reklamı Kapat

Elektron mikroskopu ile gözlemlenen ve çeşitli bitkilerden elde edilen polen tanecikleri.
Elektron mikroskopu ile gözlemlenen ve çeşitli bitkilerden elde edilen polen tanecikleri.
Wikipedia

Sporlar; su yosunu, kara yosunu, eğrelti otu ve mantar gibi bazı bitkiler, bakteri ve protozoalar gibi bazı tek hücreli canlılar tarafından üretilen genellikle tek hücreli aseksüel üreme hücreleridir. Döllenme olmadan yeni yetişkinlere dönüşme yeteneğine sahiptirler. Sporla üreyen bitkilerin gözle görülen bir üreme organları yoktur. Sporlar ana bitkiden ayrıldıktan sonra kendi kendilerine ya da dış etkenlerle yer değiştirebilirler. Uygun bir ortam bulduklarında çimlenerek yeni bir bitkiyi oluştururlar. Olumsuz koşullar altında hayatta kalabilen dirençli yapılardır. Genel yapıları polenlere benzer. Boyut, renk ve şekil olarak polenler gibi farklılıklar gösterirler.

Spor ve polen partikülleri elastiktir ve tonlarca basınca dayanabilirler. Kabukları asitli ve alkali ortamlara dayanabilir ancak yüksek oksidasyonla veya insan vücudundaki kanda tahrip olabilir. 250 °C'den yüksek sıcaklıklara dayanabildikleri için magmatik kayalarda bulunabilirler. Polen ve sporlar her zaman her koşulda hayatta kalmasalar da sahip oldukları bitkilerden daha dayanıklıdırlar. Hayatta kalabilen spor ve polen örneklerine genellikle nehir ve göllerin diplerinde rastlanır. 

Bu Reklamı Kapat

Çiçeğin erkek organı olan sapçık (filament) ve başçık (anter) bölümleri. Polenler başçık bölümünde yapışık halde bulunurlar.
Çiçeğin erkek organı olan sapçık (filament) ve başçık (anter) bölümleri. Polenler başçık bölümünde yapışık halde bulunurlar.
Wikipedia

Plankton Nedir?

Plankton, hareket yeteneği suyun akıntısına bağlı olan canlılardır. Genellikle mikroskobik boyutta ve tek hücreli oldukları varsayılmasına rağmen, denizanaları veya kopmuş yosunlar da plankton olarak tanımlanır. Planktonlar palinoloji biliminde kullanılan önemli organizmalardır. Polen ve sporlar gibi, su birikintileri olan topraklarda hayatta kalırlar, fosilleşmiş örneklerine ise kurumuş deniz ve nehir yataklarında rastlanır.

Tozlaşma Nedir ve Nasıl Gerçekleşir?

Bitkinin erkek organının baş kısmında bulunan polenlerin çeşitli yollarla dişi organın tepecik bölümüne yapışmasına tozlaşma denir. Tozlaşma sayesinde polenler dişicik borusundan yumurtalığa inerek döllenmeyi gerçekleştirirler. Bazı bitkiler kendi kendine tozlaşır, bitki kendi polenini kendi yumurtalığında döller. Bitkilerin çoğu çapraz tozlaşma yapar; aynı türden başka bir bitkinin döllenebilmesi için diğer çiçeklerin polenlerine ihtiyaç duymasıdır. Üstün yapılı bitkiler adını verdiğimiz çiçekler, otlar, çalılar, iğne yapraklı ve geniş yapraklı ağaçlar tozlaşma yolu ile döllenen bitkilerdir. Yosun ve eğrelti otları gibi basit bitkilerde ise döllenmeye ihtiyaç duyulmayan sporla üreme gerçekleşmektedir.

Fotoğrafta polene bulanmış, Phyllonycteris poeyi türü bir polenli yaldızlı yarasa görülüyor. İçerisinde bulunduğu bitki ise Talipariti elatum türü bir Mavi Maho Ağacı'nın çiçeği... Postu sayesinde bol miktarda polen taşıyabiliyor, bu sayede bitkinin üremesini sağlıyor. Bunun karşılığındaysa besleyici bitki özüyle ve meyvelerle beslenebiliyor. Bu yarasa doğu Küba'da yaşıyor. Tür, genelde 1 milyon bireyin bir arada bulunduğu sürüler halinde geziyor!
Fotoğrafta polene bulanmış, Phyllonycteris poeyi türü bir polenli yaldızlı yarasa görülüyor. İçerisinde bulunduğu bitki ise Talipariti elatum türü bir Mavi Maho Ağacı'nın çiçeği... Postu sayesinde bol miktarda polen taşıyabiliyor, bu sayede bitkinin üremesini sağlıyor. Bunun karşılığındaysa besleyici bitki özüyle ve meyvelerle beslenebiliyor. Bu yarasa doğu Küba'da yaşıyor. Tür, genelde 1 milyon bireyin bir arada bulunduğu sürüler halinde geziyor!
Merlin Tuttle

Tozlaşma genellikle doğal yollardan meydana gelir; bazen rüzgar yardımı ile bazen de böcek, kuş ve yarasa gibi küçük memeli hayvanların yardımı ile gerçekleşir. Çiçekli bitkilerin yapışkan polenleri böcek ve hayvanların vücutlarına yapışır ve diğer bitkilere taşınırlar. Böcekleri ve diğer hayvanları çiçeklere çeken şey ise nektar dediğimiz şekerli sıvıdır. Çiçeklerin kokusu, rengi ve parlak yaprakları taze nektara işaret etmektedir. Tozlaşma, bitkilerin yaşam döngüsü için çok önemlidir. Tozlaşma olmadan meyve ya da tohum üretilemez. 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Çapraz tozlaşmanın nasıl gerçekleştiğini gösteren görsel.
Çapraz tozlaşmanın nasıl gerçekleştiğini gösteren görsel.
Bioninja

Bal arıları muhtemelen en iyi bildiğimiz tozlaşma uzmanlarıdır. Yediğimiz bitkisel ürünlerin üçte biri bal arıları tarafından tozlaştırılarak oluşmuştur. Tozlaşmayı diğer arı türleri, kelebekler ve sinekler gibi diğer böcekler de sağlar ama bal arıları en iyi tozlaştırıcıdırlar. Bir kuş türü olarak sinek kuşları da bu konuda iyidir. Yarasalar ise gece açan çiçeklerin nektarlarını yalarlarken yüzlerine bulaşan çiçek tozlarını öbür çiçeklere taşırlar. Bazı su bitkilerinin polenleri ise akarsularla taşınır. Tozlaşma rüzgarla da olur. Bazı bitkiler ve ağaçlar rüzgarlar sayesinde tozlaşmaktadır.

Arılar genellikle parlak mavi ve mor renkli çiçekler tarafından cezbedilirken, sinek kuşları kırmızı, pembe, fuşya veya mor tonlarında boru şeklindeki çiçekleri severler. Kelebekler güzel kokulu ve sarı, turuncu ve pempe gibi parlak renkli ve düz yaprakları olan çiçekleri tercih ederler. Koku, böcekleri ve hayvanları çekmenin bir başka yoldur, özellikle güve ve yarasa gibi gece dışarı çıkan hayvanlar tarafından çekici olur.

Arılar polenleri arka bacaklarında bulunan polen sepetlerinde toplarlar.
Arılar polenleri arka bacaklarında bulunan polen sepetlerinde toplarlar.
Honeybee Centre
Sinek kuşları tozlaşmaya yardımcı olan canlılardan biridir.
Sinek kuşları tozlaşmaya yardımcı olan canlılardan biridir.
Pixabay

Palinoloji sayesinde bal yapımına ve bal türlerine dair bilgilere kolayca ulaşırız.

Bal Nasıl Oluşur?

Arıların ne kadar çalışkan ve üretken canlılar olduğunu hepimiz biliyoruz. Arılar yiyecek olarak çiçeklerden nektar ve polen toplarlar. Nektarı bal yapımında ve yiyecek olarak, polenleri ise protein ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla sadece yiyecek olarak kullanırlar. Nektar, çiçeklerin ürettiği şekerce zengin olan salgıdır. Nektar için gelen böcekler ve kuşlar sayesinde tozlaşma sağlanmaktadır. Arılar kendi ağırlığına yakın nektar veya polen taşıyabilirler. Topladıkları nektarı bal midesi denilen organlarında invertaz enzimi sayesinde kimyasal değişime uğramasıyla bala dönüştürürler.

Kovana dönen bal arısı, nektarı kovanda çalışan arılara ağız yoluyla verir. Bu bal diğer arılar arasında nem oranı yeterli seviyeye düşene kadar ağızdan ağıza geçirilir ve daha sonra kovandaki petek hücrelerine yerleştirilir. Kovandaki hücrelere yerleştirilen ve üzeri mumdan bir kapakla örtülen bal, özel bir havalandırma sistemi sayesinde bala dönüşür. Bal saklamanın amacı bebek arıları beslemektir. Arılar poleni bal ile karıştırıp protein açısından zengin bir gıda yaparak larvaları beslerler.

Bu Reklamı Kapat

Balın rengi, kıvamı ve tadı toplanan nektarların yani çiçeklerin cinsine bağıdır. Bal, güneş ışığı ve nem gibi dış etkilere maruz kalmadıkça bozulmaz. Yarım kg ham nektarı elde edebilmek için yaklaşık 900 bin arı bir gün boyunca çalışmak zorundadır. Tabii toplanan bu nektarın tamamı bala dönüşmez.

Peteklere bal doldurmaya çalışan arılar.
Peteklere bal doldurmaya çalışan arılar.
Pixabay

Palinoloji, Kriminolojide Nasıl Kullanılır?

Yaklaşık 50 yıldır polenler ve sporlar farklı suçların çözümlenmesinde yardımcı olmak için kullanılıyor. Polen ve sporların kullanıldığı suç davalarının arasında cinayet, tecavüz, soygun ve terörizm gibi pek çok faklı suçlar yer alıyor. Polen ve spor delilleri ile tarihi eserlerin, resimlerin ve antikaların sahte olup olmadığı gibi farklı hukuk davaları da çözülmektedir.

Neredeyse yarım milyon polen ve spor çeşidi vardır. Dolayısıyla bu işle uğraşacak kişilerin yeterli bilgi ve deneyime sahip olması gerekir. Suç mahalli ve çevresindeki bitki ekolojisi hakkında yeterli bilgiye sahip olmalıdırlar. Polen ve spor delilleri olaydan sonra hiç gecikmeden toplanılmalıdır. Doğru zamanda toplanan deliller sayesinde suçun işlendiği zaman hakkında doğru tespitler yapılabilinir.

İngiltere’nin Hull şehrinde 1984 yılında işlenen bir çocuk cinayetini çözmek için polenler kullanılmıştır. Katil hakkında yeterli delillere ulaşılamadığından, cinayetin çözülmesi 2012 yılında gerçekleşmiştir. Polen ve sporların tanımlanmasında uzmanlaşmış adli bir palinolog soruşturmaya yardımcı olması çağrılmış ve çocuğun kıyafetlerinden alınan polen ve spor delillerinin katilin bahçesindeki bitkilerden elde edilen polen ve sporlarla aynı olduğu kanıtlanmıştır. 

Bu Reklamı Kapat

Sonuç

Palinoloji insanlık için önemli ve desteklenmesi gereken bir alandır.

Palinoloji paleobotanikte kullanılır yani bitkiler ve kökenlerini araştıran palinoglar ekosistemlere ve denizlere dair bir çok bilgiye ulaşabilirler. Doğal yaşamın nasıl oluştuğu hakkında bilgilere ulaşılabilinir. İklim değişiklikleri ve neden olan faktörlere, geçmişteki bu değişikliklerin canlıları nasıl etkilediğine dair sorulara cevap bulmamızı sağlar.

Doğal süreçlerin iklimi nasıl etkilediğine bakabilmemizin yanısıra topografyanın zaman içinde nasıl değiştirdiğine bakmak için yine palinolojiyi kullanırız. Palinoloji, arkeolojide birçok uygulamaya sahiptir. Polen analizi sayesinde Neolitik Devrim'in yayılmasını izleme şansımız olmuştur; özellikle buğday, arpa ve diğer tahıllar gibi bitkilerin seçici olarak yetiştirilmesinde çok önemli olmuştur.

Geçmişteki insan ve hayvanların beslenmelerine dair ipuçlarına palinolojiden yararlanarak ulaşırız. Özellikle, bataklık gibi yerlerde bulunan kadavraların mide içeriği çalışmaları bize çok şey öğretir. Vejeteryan diyetlerde mide içerikleri büyük oranda korunur dolayısıyla bağırsaklarından alınan organik madde o canlının diyetine dair büyük kanıtlar sunar. Sadece mideden alınan içeriklerden değil ayrıca insan ve hayvan dışkıları da bu şekilde incelenir.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Kuantum Sınırında Yaşam: Yaklaşan Kuantum Biyolojisi Çağı

KRALİYET AKADEMİSİ BİLİM KİTABI ÖDÜLÜ 2015 FİNALİSTİ

YILIN EN İYİ BİLİM KİTABI – Amazon

“Kuantum teorisi karşısında hayrete düşmemiş bir kimse, onu anlamamış demektir.” Niels Bohr

Yaşam bilinen evrendeki en olağanüstü fenomen. Peki ama nasıl işliyor? İçinde bulunduğumuz klonlama ve sentetik biyoloji çağında dahi şu gerçekle yüz yüzeyiz: bugüne kadar hiç kimse tamamen cansız bir maddeden canlı yaratabilmiş değil. Yaşamı oluşturmanın tek yolu hâlâ yaşamın yine kendisi. Öyleyse yaşamın mayasına dair hayati bir bileşeni gözden kaçırıyor olabilir miyiz?

Richard Dawkins’in, evrime bakışımızı tümden değiştiren kitabı Gen Bencildir gibi Kuantum Sınırında Yaşam da yaşam dinamiklerine dair anlayışımızı baştan şekillendiriyor. Jim Al-Khalili ve Johnjoe McFadden, birikimlerini benzersiz anlatım yeteneğiyle bir araya getirerek, gözden kaçırdığımız bileşenin, varlıkların aynı anda iki farklı yerde bulunabildiği, hayaletimsi bağlantılar kurabildiği ve geçilmez görünen engellerin içinden geçebildiği kuantum mekaniği dünyasında gizli olduğunu ortaya koyuyor. Bizleri göz alıcı bir hızla gelişen ve uygulamalarıyla çığır açması beklenen kuantum biyolojisi ile tanıştırırken muammaların en büyüğü olan “Yaşam nedir?” sorusuna yepyeni bir bakış getiriyor: Yaşam kuantum sınırında yaşar.

Bilgiler ve Uyarılar:

  1. Bu ürün sipariş alındıktan 1-3 gün içinde postalanacaktır.
  2. Lütfen sipariş vermeden önce iade ve ürün değişikliği ile ilgili bilgilendirmemizi okuyunuz.
  3. Bu kampanya, Domingo Yayınevi tarafından Evrim Ağacı okurlarına sunulan fırsatlardan birisidir.
Devamını Göster
₺75.00
Kuantum Sınırında Yaşam: Yaklaşan Kuantum Biyolojisi Çağı

Palinoloji taksonomi ve evrimsel çalışmalarda da kullanılır. Polenler ve sporlar, aynı aile veya cins altındaki bitki türlerini sınırlandırmak için taksonomik veri kaynağı olarak kullanılır.

Palinoloji ve hidroloji aralarında dayanıklı bir çalışma halindedir. Hidroloji, yalnızca su ile ilgili tortuların varlığını ve kaynağını, suyun akışını ve su numunesi içindeki maddeleri inceleyen bir alandır. Palinoloji ile birlikte çalışarak su kaynağındaki polen ve sporların belirlenmesinde yardımcı olur.

Palinolojinin büyük yardımı sağladığı alanlardan biri de tıp olmuştur. Polenlerin alerjik reaksiyonları nasıl oluşurduğuna dair bilgileri palinoloji sayesinde sağlarız. Dolayısıyla aleji tedavileri için de yeni çözümler üretebiliriz.

Palinoloji adli bilimde de kullanılır. Polen ve spor izlerine dayanan kanıtlar sayesinde olay yeri ve tarihi tespiti yapılabilinir. Palinoloji bilimi sayesinde birçok suç ve cinayet çözümlenmiştir.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 3
  • Tebrikler! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • İnanılmaz 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/09/2022 18:38:39 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7776

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Memeli
Maymun
Virüsler
Zehirli Mantar
Çevre
Okyanus
Koronavirüs
Diş Hekimliği
Yeni Koronavirüs
Koruma
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Doğal Seçilim
Molekül
Evrenin Genişlemesi
Antikor
Modern
Deney
Balık
Eğitim
Elektron
Beyin
Evrim Teorisi
Balina
Bebek Doğumu
Pandemik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.