Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Süt ve Süt Ürünleri Sağlıklı mı, Yoksa Sağlık İçin Bir Tehdit mi?

Bebeklik Çağından Sonra Sütü ve Süt Ürünlerini Tüketmeli miyiz?

Süt ve Süt Ürünleri Sağlıklı mı, Yoksa Sağlık İçin Bir Tehdit mi?
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Harvard Medical School isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Henüz büyüyen bir gençken, mümkün olduğunca çok süt içtim (genellikle açık buzdolabının önünde, ayakta durarak, direkt kutudan ve bu yüzden annemi hayal kırıklığına uğratan bir şekilde). Süt ve diğer süt ürünlerinin güçlü kemikler ve büyük kaslara ulaşma yolunda anahtar öneme sahip olduğu hakkında televizyon reklamları izlemiştim. 

Ancak günümüzde süt ürünlerinin besin değeri, olsa olsa bir bardak sütün kendisi kadar net. Süt ürünlerinin faydalı veya zararlı olduğu son moda diyet şekline veya son çalışmalara göre değişiyor. Peki, o hâlde gerçek ne? Süt ürünleri sağlıklı mı yoksa tehlikeli mi? Harvard Üniversitesi T. H. Chan Halk Sağlığı Okulu'nda​ beslenme araştırmaları yapan Vasanti Malik şöyle diyor:

Süt ürünleri, ideal sağlığa yönelik beslenme şekli için bir gereklilik değil; ancak çoğu insan için süt içmek; kalsiyum, D vitamini, kalp, kas ve kemiklerini sağlıklı ve düzgün çalışır durumda tutmak için gereken proteini vücuda almak için en kolay yol.

Kalsiyum ve Protein Kaynağı Olarak Süt Ürünleri 

Süt, yoğurt, peynir, çökelek gibi süt ürünleri; kemik yoğunluğunu korumaya yardımcı olan ve kırık riskini düşüren kalsiyumun harika kaynaklarıdır. 50 yaşına kadar yetişkinlerin her gün 1000 mg kalsiyuma ihtiyaçları vardır. 20 yaş üstü kadınlar ve 70 yaş üstü erkekler 1200 mg’a ihtiyaç duyarlar. Karşılaştırma için: Bir bardak süt, markasına ve tam, az yağlı veya yağsız olup olmadığına göre 250-350 mg arası kalsiyum içerir. Bir porsiyon yoğurt yaklaşık 187 mg kalsiyum içerir. Süt aynı zamanda kemiklerin kemik kütlesini korumak için ihtiyaç duyduğu D vitamini ile de güçlendirilmiştir.  

Yaşlı yetişkinler, yaşla birlikte gelen kas kütlesi azalması ve kas gücü kaybına yani sakromeniye karşı savaşmak için de proteine ihtiyaç duyarlar ve süt ürünleri uygun bir kaynak olabilir. Yaşlı yetişkinler için önerilen miktar, vücut ağırlığındaki kilogram başına 0.8 gramı şeklinde. 81 kilo olan bir erkek gün başına yaklaşık 65 gram proteine ihtiyaç duyar, 63 kilo olan bir kadın ise yaklaşık 50 grama... 

Yine de, süt ürünlerinin doğrudan sağlığa olan etkisine bakarsak şu anki bilim karmaşık durumda. Bazı araştırmalar aşırı süt ürünü tüketimi konusunda uyarırken, diğerleri düzenli süt ürünü tüketiminin bazı faydaları olduğunu gösteriyor. 

Süt Ürünlerinin Bir Çeşidi Diğerlerinden Daha İyi Olabilir Mi? 

Amerikan Kalp Derneği, yetişkinlere hâlâ yağsız veya az yağlı süt ürünlerini tavsiye ediyor. Ama yeni çalışmalar, tam yağlı sütün kalp sağlığı için önemli bir tehdit olmadığını öne sürüyor. 2018 Avrupa Kardiyoloji Derneği Kongresi’nde sunulan bir rapor, neredeyse 25 bin insanı içeren 20 akademik araştırmayı inceledi. Süt ürünü tüketimi ve kardiyovasküler hastalıklar arasında bir bağlantı bulamadı. Tek istisna, süttü; ama sonuçlara göre sütün kardiyovasküler hastalıklar için büyük bir risk taşımaya başladığı seviye de aşırı fazla süt tüketiminin (günde yaklaşık 1 litre) yapılması halinde olduğunu gösterdi. 

Bazı çalışmalar ise süt ürünlerinin doğru türlerinin tüketilmesinin kalp rahatsızlıklarını önleyebileceğini öne sürüyor.​ British Journal of Nutrition'da yayımlanan, 2000 erkek üzerinde yapılan bir çalışmada, yoğurt ve peynir gibi fermente süt ürünlerinden bol miktarda tüketenlerin az yiyenlere göre koroner arter hastalığına sahip olma riskleri daha düşük. Bu durum, fermente süt ürünlerinin kan lipit profilleri üzerinde ve kalp hastalıkları riski konusunda diğer süt ürünlerinden daha sağlıklı etkileri olduğunu gösteren diğer çalışmaları destekler nitelikte. 

Öne sürülen bir diğer fayda olarak, süt ürünleri tüketiminin kilo vermeye katkı sağladığı sonucuna ise ne yazık ki ulaşılamadı. Malik şöyle diyor:

Amerikan süt ürünleri endüstrisinin süt ürünlerini ve özellikle sütü kilo verme aracı olarak pazarlayarak teşvik etmesine rağmen, araştırmalar, kalori kısıtlamasına gidilmedikçe böyle bir sonuç alınamayacağını gösterdi.

Sonuç Ne? 

Toplam sağlık faydalarına bakılacak olursa süt ürünleri ne bir kahraman ne de bir düşman. Günlük diyetinde bir miktar süt ürünü eklemek (kahvenize bir kaşık veya kahvaltılık gevreğinize bir fincan süt veya sandviçinize bir dilim peynir eklemek) ihtiyacınız olan hayati besinleri almanıza yardımcı olur. Malik şöyle diyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Ama aklınızda tutmalısınız ki bolca yeşil yapraklı sebze ve kabuklu yemiş içeren dengeli bir diyet, ihtiyacınız olan kalsiyum ve proteini almanızda size, çok fazla süt ürünü tüketmenizden daha çok yardımcı olacaktır.

Malik yine de, çoğu insanın az yağlı süt ürünleri tüketmesini öneriyor; çünkü bu şekilde, vücuda giren doymuş yağ alımı azaltılırken hâlâ iyi miktarda besin alınmasını sağlıyor. Alternatif olarak badem ve soya sütünü de tercih edebilirsiniz ancak normal sütten daha az miktarda protein içerdikleri unutulmamalı.

Tek bir süt ürünü kaynağı önermek gerekirse Malik, sade süzme yoğurdu öneriyor (tabii ki, aşırı şeker içeren aromalı türlerinden söz etmiyoruz):

Süzme yoğurtta normal yoğurttan daha çok protein var ve bağırsaklar için faydalı olan probiyotikler içeriyor. Aynı zamanda da çok yönlü bir yiyecek; tek başına, Smoothielere katarak veya çeşitli tariflerde krema yerine kullanarak tüketebilirsiniz.

[E.N. Süt ürünleriyle ilgili olan laktoz intoleransının ne olduğunu buradan yazımızı, söz konusu laktoz intoleransının insan evrimiyle ilişkisini buradan öğrenebilirsiniz.]

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 30
  • Muhteşem! 4
  • Bilim Budur! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Umut Verici! 3
  • İnanılmaz 2
  • Güldürdü 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/09/2020 12:09:10 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8123

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Bilinç
Hidrotermal Baca
Evrenin Genişlemesi
Elektrokimya
Antropoloji
Doğal
Makroevrim
Nörobiyoloji
Evrimsel Antropoloji
Nükleotit
Tür
Psikoloji
Ölüm
Gıda
Müfredat
Su Ayısı
Aşılar
Eşcinsellik
Solunum
Elektron
Gen
Kedi
Canlı
Oyun Teorisi
Işık
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Mantığın bir gün popüler olacağı hayaline aldanmayalım. Tutkular ve duygular popüler olabilir; mantıksa her zaman azınlığın malı olacaktır.”
Johann Wolfgang von Goethe
Geri Bildirim Gönder