Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Uykusuzluk ve Obezite Kısır Döngüsü: Yetersiz Uyku Obeziteye, Obezite Yetersiz Uykuya Neden Olabilir!

Uykusuzluk ve Obezite Kısır Döngüsü: Yetersiz Uyku Obeziteye, Obezite Yetersiz Uykuya Neden Olabilir! Food Navigator
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Uyuma eylemi vücudumuz için vazgeçilmez ve sürekli bir eylemdir. Uyku, beynin kendini canlandırabilmesi için beyin tarafından gerçekleştirilir. Uyku esnasında beynimiz öğrendiğimiz yeni bilgileri kalıcı olarak depolar ve kendi içerisindeki sinir hücrelerini yeniler. Ayrıca uyku esnasında duygu durumumuzda önemli yere sahip amigdala, striyatum ve hipokampüs gibi beyin bölgelerinin aktivitelerinin arttığı gözlemlenmiştir. Bu yüzden de uykunun duygu durumu üzerinde de etkisi olduğu düşünülmektedir.

Ancak uykudan faydalanan tek organ beyin değildir. Vücudumuzdaki birçok organ uyku esnasında yeni proteinler sentezler ve dokularını geliştirir. Karaciğer ve böbrek üstü bezlerimiz gibi salgı üreten bezlerden uyku esnasında bazı hormonların salınımı devam eder. Her organın veya dokunun ya da sentezlenen her proteinin farklı bir görevi olduğu düşünüldüğünde uykunun aslında vücudumuzun her gün bütün fonksiyonlarının yenilendiği bir atölye olarak düşünmek yanlış olmayacaktır. Aynı şekilde yetersiz bir uykunun bilişsel ve fizyolojik fonksiyonlarımızda yaratacağı olumsuz etki düşünülebilir. Bu yazımızda ise uyku ile obezite arasındaki ilişkiye daha detaylı bakacağız. Eğer uyku ile ilgili çok kapsamlı bilgiler edinmek isterseniz, "Uyku Nedir?" makalemizi okuyabilirsiniz.

Uykusuzluk Nasıl Obeziteye Neden Olur?

2011 yılında The Lancet dergisinde yayınlanan bir akademik makaleye göre, dünya çapındaki obezite prevalansı 1980 yılından itibaren ikiye katlanmış durumdadır. Bu obezite epidemisi toplumun modern ve hızlı hayata adapte olmasıyla ve azalan uyku süreleri ile paralellik gösteriyor.

Yapılan epidemiyolojik ya da laboratuvar çalışmaların sonuçlarına dayanan yeni kanıtlar, kısa uyku süresinin obezitenin gelişmesinde yeni bir risk faktörü olduğuna işaret ediyor. Çünkü yetersiz uyku süresinde vücut gerekli metabolik işlevlerini bitiremez ve bu durum glikoz tolerasyonunun ve insülin duyarlılığının düşmesine neden olarak insülin direncine dahi yol açar ve obeziteye neden olur.

Toplumda yapılan epidemiyolojik çalışmalarda uyku süresinin azalmasının nedeni olarak modern hayatta uzayan çalışma saatleri ve boş zaman aktiviteleri için uyuma sürelerinden yapılan fedakarlıklar bulunmuştur. Bu süreçler sonucunda insanlar güneş ışınları yerine daha çok yapay ışıklara maruz kaldığından vücutlarının sirkadiyen ritimleri bozulur ve uyku süreleri kısalır. Laboratuvar ortamında yapılan çalışmalarda ise ghrelin, yani açlık hormonu ve leptin, yani tokluk hormonlarının uyku süresinde etkili olduğu gösterilmiştir. 24 Ocak 2012 tarihinde Amerikan İnsan Biyolojisi Dergisi'nde (AJHB) yayınlanan bir çalışmaya göre kısa uyku zamanında leptin ve ghrelin hormonlarının düzensizliğinden dolayı iştah dengelenemez, glikoz metabolizması bozulur ve kan basıncı yükselir.

2010 yılında Wisconsin şehrinde 1024 gönüllü katılımcı üzerinde yapılan bir kohort, yani grup çalışmasında, alışkanlık haline getirilmiş 5 saatlik bir uykunun sabahları %15 artmış bir ghrelin düzeyine ve %15 azalmış bir leptin seviyesine neden olduğu bulunmuştur. Bu düzensizliğin sürekliliğinin ise glikoz metabolizmasının bozulmasına ve kilo artışına sebep olduğu belirtilmiştir.

Uykusuzluk ve Obezite Kısır Döngüsü

Tüm bunları, British Medical Journal dergisinde yayınlanan bir makaleden aldığımız, aşağıdaki grafik üzerinden giderek anlayalım:

Yetersiz uyku dolaylı olarak obeziteye neden olur
Yetersiz uyku dolaylı olarak obeziteye neden olur
BMJ Journals

Daha az uyku aldığınızda:

  • Yemek yeme sırasındaki hedonik sinyalleme artar, bu nedenle daha çok yemek yersiniz ve bu, obezite riskini arttırır.
  • Tokluk hissini kazandıran leptin hormonu azalır, açlık hissini pekiştiren ghrelin hormonu artar, buna bağlı olarak daha aç hissedersiniz ve bu, obezite riskini arttırır.
  • Bitkinliğiniz artar, buna bağlı olarak egzersiz yapma ihtimaliniz ve verimliliğiniz azalır ve bu, obezite riskini arttırır.
  • Gün içinde uyanık olduğunuz süre artar, bu nedenle kalori alabileceğiniz süre artmış olur ve bu, obezite riskini arttırır.

Üstelik bu sürecin bir geri besleme döngüsü de var. Yukarıdaki faktörler, obeziteyi arttırırken, obezite de uyku bozukluklarına yakalanma ihtimalinizi arttırır. Bu, uyku kalitesini ve uyku süresini azaltır. Böylece daha az uyuyabilirsiniz ve yukarıdaki döngü yeniden başlar. Böylece uykusuzluk ve obezite, durmaksızın birbirini besleyerek işleri kötüleştirir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 10
  • Muhteşem! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İnanılmaz 2
  • Korkutucu! 2
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 06/07/2020 02:56:42 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8649

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Olasılık
Organ
Obstetrik
Eşey
Hastalık Yayılımı
Sürüngen
Nasa
Samanyolu Galaksisi
Hava
Dinozor
Yumurtalık
Mikoloji
Meteor
Nöron Hücresi
Erkek
Kimyasal
Şehir Hastanesi
Wuhan
Hastalık Kontrolü
Hayvan Davranışları
Molekül
İhtiyoloji
Abd
Hayvan
Doğa Olayları
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Gizemlerin sınırındayım ve perde her geçen gün biraz daha aralanıyor.”
Louis Pasteur
Geri Bildirim Gönder