Gece Modu

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Şarküteri ürünleri, özellikle de süt ve peynir, insanların günlük öğünlerinin büyük bir bölümünü oluşturmaktadır. Özellikle bu besinlerin kalsiyum kaynağı oluşu, erken yaşlardan itibaren beslenmemizde önemli bir yere sahip olmasını sağlamaktadır.

İçerdiği yüksek mineral ve protein içeriğine ek olarak sütün önemli bir bölümünü süt şekeri yani laktoz oluşturur. Laktoz, kimyasal yapı olarak glikoz ve galaktozun birleşmesinden oluşur ve neredeyse bütün memelilerin sütünde bulunan bir karbonhidrat türüdür.

Farklı karbonhidrat türlerinin yapıtaşlarını gösteren bir şema
Farklı karbonhidrat türlerinin yapıtaşlarını gösteren bir şema
Lumen Learning

Sindirim açısından laktoz, ince bağırsakta bulunan laktaz enzimi tarafından glikoz ve galaktoza geri parçalanır ve bu enzim yeterince üretilmediğinde laktozun sindirimi sağlanamaz ve oluşan bu duruma laktoz intoleransı (hassasiyeti) adı verilir. Aslında ilk etapta sanılandan daha yaygın olan laktoz intoleransı, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre dünyanın %65'inde görülmektedir!

Laktoz tüketiminden 30 dakika 2 saat içerisinde kendini gösteren mide bulantısı, gaz, karın ağrısı, mide spazmı, şişkinlik ve ishal semptomları ile kendini gösteren laktoz intoleransı genellikle çocukluk sonu ile gençlik başlangıcı dönemlerinde yani 20'li yaşlarda ortaya çıkar. Bu hassasiyetin 3 sebebi olabilir.

  1. Doğuştan: Laktaz üretimi için gerekli olan LAC geni bazı kişilerde bulunmaması doğuştan laktoz hassasiyetine sebebiyet vermektedir ama bu durum çok nadir görülen bir durumdur.
  2. Hastalık: Bağırsakların düzgün çalışmasını etkileyen bazı hastalıklar (örneğin: çölyak hastalığı) laktoz intoleransını tetikleyebilir.
  3. Yaş: Laktaz üretiminin azalmasında en yaygın görülen sebep yaştır. Bu da yetişkinlerin neden daha çok etkilendiğini açıklamaktadır.

Laktoz intoleransının tanısı için 2 test türü uygulanmaktadır. Bu testler ve uygulamaları şu şekildedir;

  1. Laktoz Tolerans Testi: Kişiye laktoz içeren bir sıvı (genellikle inek sütü) içirilip ardından 2 saatte bir olmak üzere kan şekeri ölçümü yapılır. Kan şekerinin yükselmesi, kanda glikoz seviyesinin arttığı yani laktozun yapıtaşlarına sindirebildiğini gösterir. Bu durumda laktoz intoleransı olarak tahmin edilen semptomlar başka bir bağırsak hastalığının göstergesi olabilir.
  2. Hidrojen Nefes Testi: Kişiye laktoz içerikli bir sıvı içirilip nefesindeki hidrojen seviyesi ölçülür. Nefesteki hidrojen oranının artması laktoz intoleransına işarettir.

Kişinin laktoz intoleransı olması yaşam kalitesi bir miktar düşürse de durum hakkındaki bilginin artması sayesinde tamamen çok fazla etkilenmeden yaşanabilmektedir. Çoğu şarküteri markasının üretmeye başladığı laktozsuz süt, yoğurt ve peynirler sayesinde laktoz intoleransı olan bireyler de şarküteri ürünlerinden kopmadan hayatını sürdürebilmektedir.

Henüz tedavi edici bir ilaç olmasa da, laktaz enzimi içeren bazı haplar sayesinde semptomların yaşanmasını engellemektedirler. Laktoz intoleransı sebebiyle süt ve süt ürünlerinin tamamen kesilmesi de çözümlerden biri olsa da bu konuda dikkat edilmesi nokta kalsiyum ve D vitamini içeren besin miktarının arttırılması gerektiğidir.

Son olarak bazı ilaçlarda, özellikle de efervesan (yani suda çözünebilen) tablet ilaçlarda bütünlüğü korumak adına laktoz kullanılmaktadır. Bu sebeple laktoz intoleransı olan kişiler için alınacak ilaçların içeriğine bakmak önemli olacaktır. İlaç direkt olarak laktoz içermese bile kullanılan bazı maddeler laktoz gibi davranarak semptomların gösterilmesine sebebiyet vermektedir. Hatta ameliyat sebebi ile alınan anestezilerde laktoz intoleransı bu nedenle önem verilen bir noktadır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 3
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 2
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Mayo Clinic. Lactose Intolerance. (2019, Kasım 28). Alındığı Tarih: 28 Kasım 2019. Alındığı Yer: Mayo Clinic
  • NIH. Lactose Intolerance. (2019, Kasım 28). Alındığı Tarih: 28 Kasım 2019. Alındığı Yer: NIH
  • N. Silanikove, et al. (2019). The Interrelationships Between Lactose Intolerance And The Modern Dairy Industry: Global Perspectives In Evolutional And Historical Backgrounds. Nutrients, sf: 7312-7331.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/12/2019 12:35:08 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8076

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Rasyonellikte keyif, zihinsel berraklıkta mutluluk vardır. Özgür düşünce heyecan verici ve tatmin edicidir. Zihinsel sağlık için olmazsa olmazdır.”
Dan Barker
Geri Bildirim Gönder