Sülfür

Sülfür Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Sülfür
Sülfür quartz görseli
The Crystal Council
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
3,091 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 17. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Sülfür
  • İngilizce İsim Sulfur
  • Alternatif İsim Sulphur
  • Sembol S
  • Atom Numarası 16
  • Grup 16
  • Periyot 3
  • Oda Sıcaklığında Faz Katı
  • Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p4
  • Semantik Elektron Konfigürasyonu [Ne] 3s2 3p4
Önemli Özellikler
  • Atom Kütlesi 32.06 Da ( Da)
  • Blok p
  • Kategori Reaktif ametal
  • Görünüm Limon sarısı topaklar halinde mikrokristalli
  • Atomik Yarıçap 100 pm
  • Kaynama Sıcaklığı 717.8 K
  • Erime Sıcaklığı 388.36 K
  • Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 2.07 g/cm3
Bulunma Sıklığı
  • Dünya Kabuğunda 3.50×10−4 kg/kg
  • Şehir Toprağında 1.2000 kg/kg
  • Meteoritlerde 4 %
  • Deniz Suyunda 9.05×10−4 kg/L
  • İnsan Vücudunda 0.25 %
  • Güneş'te 4.5×10−1 silisyuma göre mol oranı
  • Güneş Sistemi'nde 5.2×10−1 silisyuma göre mol oranı
Elastik Özellikler
  • Kayma (Shear) Modülü GPa
  • Esneklik (Bulk) Modülü 7.7 GPa
  • Poisson Oranı
  • Young Modülü GPa
Keşif Bilgileri
  • Keşfedildiği Ülke Ortadoğu
  • Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı Ortadoğu, MÖ 2000'den önce
  • İzole Eden ve İzolasyon Yılı , MS 815'den önce
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Özellikler

Sülfür ya da diğer bilinen ismi ile kükürt, S sembolüne sahip ve atom numarası 16 olan bir elementtir. Doğada bol miktarda bulunur; fakat buna rağmen çok değerlidir. Metalik bir element değildir. Elemental kükürt, oda sıcaklığında parlak sarı kristal bir katıdır.

Fiziksel Özellikler

Sülfür, birkaç farklı çok atomlu molekül oluşturabilir. En iyi bilinen allotropu oktasülfür siklo-S8 olarak nitelendirilmektedir. Oktasülfür; kokusuz, yumuşak, parlak ve sarı bir katıdır. Ancak saf olmayan örnekleri kibritlere benzeyen bir kokuya sahiptir.

115.21 °C'de (239.38 °F) erir, 444.6 °C'de (832.3 °F) kaynar ve kolayca süblimleşir.[1] 95.2 °C'de (203.4 °F), yani erime sıcaklığının altında, siklo-oktasülfür α-oktasülfürden β-polimorfuna geçiş yapar.[2] S8 halkasının yapısı, moleküller arası etkileşimleri etkileyen bu faz değişikliği ile neredeyse hiç değişmez. Oktasülfür erime ve kaynama sıcaklıkları arasında allotropunu tekrar değiştirerek β-oktasülfürden γ-sülfüre dönüşür. Buna yine daha düşük bir yoğunluk ve polimer oluşumu nedeniyle artan viskozite eşlik eder.[2] Daha yüksek sıcaklıklarda, depolimerizasyon meydana geldikçe viskozite azalır. Erimiş kükürt, 200 °C'nin (392 °F) üzerinde koyu kırmızı bir renk alır.

Kimyasal Özellikler

Sülfür suda çözünmez, ancak karbon disülfürde ve daha az miktarda benzen ya da toluen gibi diğer polar olmayan organik çözücülerde rahatlıkla çözünür. Kükürtün birinci ve ikinci iyonlaşma enerjileri sırasıyla 999.6 ve 2252 kJ/mol'dür. Bu rakamlara rağmen, +2 yükseltgenme durumu nadirdir, +4 ve +6 çok daha yaygındır. Dördüncü ve altıncı iyonlaşma enerjileri 4556 ve 8495.8 kJ/mol'dür. Sülfür birkaç özel durum dışında hemen hemen tüm elementler ile (Soygazlar hariç) tepkimeye girer. Bu reaksiyonlardan bazıları yüksek sıcaklıklara ihtiyaç duyar.[3]

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Sülfür, genellikle volkanik bölgelerde sıklıkla görülebilen bir elementtir. Bu bölgeler, insanların geçmişten günümüze sülfürü kullanması adına önemli bir kaynak olarak gösterilebilir. Ayrıca demir piritleri, galenalar, alçıtaşı ve epsom tuzları dahil birçok mineralde yaygın olarak bulunur.

Elemental kükürt ise, geçmiş yıllarda "Frasch" işlemiyle ticari kazanç güdülerek kuyulardan çıkarılıyordu. Bu, sülfürü eritmek için yüksek oranda ısıtılmış buharın yer altı birikintilerine nüfuz etmesine dayalı bir yöntemdi. Böylece sülfür tekrar sıvı olarak yüzeye pompalanabiliyordu.

Modern kükürt üretiminin neredeyse tamamı, kükürtün doğal gaz, yağ ve katran kumlarından arındırılması için kullanılan çeşitli saflaştırma işlemlerinden kaynaklanmaktadır. Tüm canlılar metabolizmaları dahilinde kükürt içerir ve fosilleştiklerinde (fosil yakıtlarda olduğu gibi) kükürte hala rastlanabilir. Bir diğer yandan saflaştırılmamış fosil yakıtlar yakılırsa, sülfür dioksit atmosfere girerek asit yağmuruna neden olabilir.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Kükürt; siyah kauçuğun vulkanizasyonunda, siyah barutta veya mantar ilacı olarak kullanılır. Ancak kükürtün çoğu, batı medeniyetleri tarafından sülfürik asit üretiminde kullanılmaktadır. Sülfürik asidin birçok kullanımından en önemlisi fosforik asit üretimidir. Fosforik asit gübre yapımında aktif olarak kullanılmaktadır.

Tarihi

İncil'de kükürt kelimesi toplamda 15 defa geçerken, Sodom ve Gommorah'ı yok etmesiyle öne çıkıyor. Aynı zamanda eski Yunanlılar tarafından da bilinen ve tütsü olarak sıklıkla kullanılan elementti. Daha önce Sicilya dolaylarındaki Etna Dağı yakınlarında çok miktarda kükürt çıkarıldı ve çoğunlukla kumaşı ağartmak ya da şarabı daha uzun süre muhafaza etmek için kullanılıyordu. Yüzyıllar boyunca, kükürtün cıva ve tuzla birlikte tüm metallerin bir bileşeni olduğu düşüncesi vardı ve bununla beraber bir metalin diğerine dönüştürülebileceği düşüncesi simyanın temelini oluşturuyordu.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İlk olarak Antoine Lavoisier sülfürün bir element olduğunu düşündü ve bununla ilgili laboratuar deneyleri yaptı ancak 1808'de Humphry Davy, sülfürün hidrojen içerdiğini iddia etti. Bununla birlikte, Louis-Josef Gay-Lussac ve Louis-Jacques Thénard ertesi yıl bunun bir element olduğunu kanıtladığında, Davy bu gerçekliği geç de olsa kabul etti.

Etimolojisi

Sülfür adını Latince "sulfur" kelimesinden alır ve Latince "yakmak" anlamında kullanılan kelime kökünden gelir.

Önlem ve Güven

Tüm canlıların sülfüre ihtiyacı vardır. İnsanlar için özellikle ayrı bir önem arz eder çünkü mutlak bir beslenme gereksinimi olan aminoasit metiyoninin bir parçasıdır. Elemental kükürt toksik özellik göstermez, ancak kükürt dioksit (SO2) ve hidrojen sülfür gibi birçok basit kükürt türevi vardır.

Reklamı Kapat

Sülfür, doğada genel olarak kükürt formunda bulunur. Birkaç reaksiyon sonucunda, çevreye, insanlara ve hayvanlara zarar veren kükürt bağları meydana gelebilir. Bu zararlı kükürt bağları, çoğunlukla inorganik yapılar reaksiyonlara katıldığında kendilerini gösterirler. Hoş olmayan kokuları nedeniyle varlıkları çok çabuk anlaşılır ve genellikle bir hayli zehirli yapıya sahiptir.

İlginç Bilgiler ve Diğer

Kükürt, yaşam için gerekli bir unsurdur. Aminoasitlerde (sistein ve metiyonin) ve proteinlerde bulunur. Kükürt bileşiklerinin gündelik hayattaki açıklamaları sıralandığında; soğanın neden ağlattığı, kuşkonmazın neden idrara tuhaf bir koku verdiği, sarımsağın kendine özgü bir aroması olduğu ve çürük yumurtaların neden bu kadar kötü koktuğu gibi konular direkt örnek gösterilebilir.

Birçok kükürt bileşiğinin güçlü bir kokusu olmasına rağmen, saf element hali kokusuzdur. Sülfür bileşikleri ayrıca koku alma duyunuzu da etkiler. Örneğin, hidrojen sülfür (H2S, çürük yumurta kokusunun arkasındaki sebeptir) aslında koku alma duyusunu hafifletir. Bu nedenle koku önce çok güçlü ve keskin hissedilse dahi zamanla yok olur. Bu genel olarak kaçınılması gereken bir durumdur çünkü hidrojen sülfit zehirli ve potansiyel olarak ölümcül bir gazdır. Bu nedenle eğer bir kükürt bileşiğine maruz kalıyorsanız ve koku hassasiyetiniz zamanla azalıyorsa, tehlikeli bir durum olabileceğinden şüphelenseniz iyi olur.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ N. N. Greenwood, et al. (2012). Chemistry Of The Elements. ISBN: 9780080501093. Yayınevi: Elsevier.
  • ^ a b Greenwood. (1996). Chemistry Of The Elements. ISBN: 9780080379418. Yayınevi: Pergamon.
  • ^ R. A. Munson. (2002). The Synthesis Of Iridium Disulfide And Nickel Diarsenide Having The Pyrite Structure. American Chemical Society (ACS), sf: 389-390. doi: 10.1021/ic50060a047. | Arşiv Bağlantısı
  • Royal Society of Chemistry. Sulfur - Element Information, Properties And Uses | Periodic Table. Alındığı Tarih: 08 Ocak 2021. Alındığı Yer: Royal Society of Chemistry | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Chemical Element With Symbol S And Atomic Number 16. (30 Temmuz 2001). Alındığı Tarih: 08 Ocak 2021. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • ThoughtCo. 10 Interesting Sulfur Facts. Alındığı Tarih: 08 Ocak 2021. Alındığı Yer: ThoughtCo | Arşiv Bağlantısı
  • Lenntech. Sulphur (S) - Chemical Properties, Health And Environmental Effects. Alındığı Tarih: 08 Ocak 2021. Alındığı Yer: Lenntech | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 17. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/09/2021 06:58:17 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9917

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Diyet
Balık Çeşitliliği
Müfredat
Santigrat Derece
Uçuş
Gen İfadesi
Hastalık Kataloğu
Sağlık Personeli
Spor
Normal Doğum
Nadir
Entropi
Nörobiyoloji
Etik
Doğal Seçilim
Element
Evrimsel Psikoloji
Meteor
Doktor
Kamuflaj
Diş Hekimi
Burun
Evrimleşme
Kafatası
Ana Bulaşma Mekanizması
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın