Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Sülfür

Sülfür Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Sülfür
Sülfür quartz görseli
The Crystal Council
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
337 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat

Özellikler

Sülfür ya da diğer bilinen ismi ile kükürt, S sembolüne sahip ve atom numarası 16 olan bir elementtir. Doğada bol miktarda bulunur; fakat buna rağmen çok değerlidir. Metalik bir element değildir. Elemental kükürt, oda sıcaklığında parlak sarı kristal bir katıdır.

Fiziksel Özellikler

Sülfür, birkaç farklı çok atomlu molekül oluşturabilir. En iyi bilinen allotropu oktasülfür siklo-S8 olarak nitelendirilmektedir. Oktasülfür; kokusuz, yumuşak, parlak ve sarı bir katıdır. Ancak saf olmayan örnekleri kibritlere benzeyen bir kokuya sahiptir.

115.21 °C'de (239.38 °F) erir, 444.6 °C'de (832.3 °F) kaynar ve kolayca süblimleşir.[1] 95.2 °C'de (203.4 °F), yani erime sıcaklığının altında, siklo-oktasülfür α-oktasülfürden β-polimorfuna geçiş yapar.[2] S8 halkasının yapısı, moleküller arası etkileşimleri etkileyen bu faz değişikliği ile neredeyse hiç değişmez. Oktasülfür erime ve kaynama sıcaklıkları arasında allotropunu tekrar değiştirerek β-oktasülfürden γ-sülfüre dönüşür. Buna yine daha düşük bir yoğunluk ve polimer oluşumu nedeniyle artan viskozite eşlik eder.[2] Daha yüksek sıcaklıklarda, depolimerizasyon meydana geldikçe viskozite azalır. Erimiş kükürt, 200 °C'nin (392 °F) üzerinde koyu kırmızı bir renk alır.

Kimyasal Özellikler

Sülfür suda çözünmez, ancak karbon disülfürde ve daha az miktarda benzen ya da toluen gibi diğer polar olmayan organik çözücülerde rahatlıkla çözünür. Kükürtün birinci ve ikinci iyonlaşma enerjileri sırasıyla 999.6 ve 2252 kJ/mol'dür. Bu rakamlara rağmen, +2 yükseltgenme durumu nadirdir, +4 ve +6 çok daha yaygındır. Dördüncü ve altıncı iyonlaşma enerjileri 4556 ve 8495.8 kJ/mol'dür. Sülfür birkaç özel durum dışında hemen hemen tüm elementler ile (Soygazlar hariç) tepkimeye girer. Bu reaksiyonlardan bazıları yüksek sıcaklıklara ihtiyaç duyar.[3]

Reklamı Kapat

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Sülfür, genellikle volkanik bölgelerde sıklıkla görülebilen bir elementtir. Bu bölgeler, insanların geçmişten günümüze sülfürü kullanması adına önemli bir kaynak olarak gösterilebilir. Ayrıca demir piritleri, galenalar, alçıtaşı ve epsom tuzları dahil birçok mineralde yaygın olarak bulunur.

Elemental kükürt ise, geçmiş yıllarda "Frasch" işlemiyle ticari kazanç güdülerek kuyulardan çıkarılıyordu. Bu, sülfürü eritmek için yüksek oranda ısıtılmış buharın yer altı birikintilerine nüfuz etmesine dayalı bir yöntemdi. Böylece sülfür tekrar sıvı olarak yüzeye pompalanabiliyordu.

Modern kükürt üretiminin neredeyse tamamı, kükürtün doğal gaz, yağ ve katran kumlarından arındırılması için kullanılan çeşitli saflaştırma işlemlerinden kaynaklanmaktadır. Tüm canlılar metabolizmaları dahilinde kükürt içerir ve fosilleştiklerinde (fosil yakıtlarda olduğu gibi) kükürte hala rastlanabilir. Bir diğer yandan saflaştırılmamış fosil yakıtlar yakılırsa, sülfür dioksit atmosfere girerek asit yağmuruna neden olabilir.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Kükürt; siyah kauçuğun vulkanizasyonunda, siyah barutta veya mantar ilacı olarak kullanılır. Ancak kükürtün çoğu, batı medeniyetleri tarafından sülfürik asit üretiminde kullanılmaktadır. Sülfürik asidin birçok kullanımından en önemlisi fosforik asit üretimidir. Fosforik asit gübre yapımında aktif olarak kullanılmaktadır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tarihi

İncil'de kükürt kelimesi toplamda 15 defa geçerken, Sodom ve Gommorah'ı yok etmesiyle öne çıkıyor. Aynı zamanda eski Yunanlılar tarafından da bilinen ve tütsü olarak sıklıkla kullanılan elementti. Daha önce Sicilya dolaylarındaki Etna Dağı yakınlarında çok miktarda kükürt çıkarıldı ve çoğunlukla kumaşı ağartmak ya da şarabı daha uzun süre muhafaza etmek için kullanılıyordu. Yüzyıllar boyunca, kükürtün cıva ve tuzla birlikte tüm metallerin bir bileşeni olduğu düşüncesi vardı ve bununla beraber bir metalin diğerine dönüştürülebileceği düşüncesi simyanın temelini oluşturuyordu.

İlk olarak Antoine Lavoisier sülfürün bir element olduğunu düşündü ve bununla ilgili laboratuar deneyleri yaptı ancak 1808'de Humphry Davy, sülfürün hidrojen içerdiğini iddia etti. Bununla birlikte, Louis-Josef Gay-Lussac ve Louis-Jacques Thénard ertesi yıl bunun bir element olduğunu kanıtladığında, Davy bu gerçekliği geç de olsa kabul etti.

Etimolojisi

Sülfür adını Latince "sulfur" kelimesinden alır ve Latince "yakmak" anlamında kullanılan kelime kökünden gelir.

Önlem ve Güven

Tüm canlıların sülfüre ihtiyacı vardır. İnsanlar için özellikle ayrı bir önem arz eder çünkü mutlak bir beslenme gereksinimi olan aminoasit metiyoninin bir parçasıdır. Elemental kükürt toksik özellik göstermez, ancak kükürt dioksit (SO2) ve hidrojen sülfür gibi birçok basit kükürt türevi vardır.

Reklamı Kapat

Sülfür, doğada genel olarak kükürt formunda bulunur. Birkaç reaksiyon sonucunda, çevreye, insanlara ve hayvanlara zarar veren kükürt bağları meydana gelebilir. Bu zararlı kükürt bağları, çoğunlukla inorganik yapılar reaksiyonlara katıldığında kendilerini gösterirler. Hoş olmayan kokuları nedeniyle varlıkları çok çabuk anlaşılır ve genellikle bir hayli zehirli yapıya sahiptir.

İlginç Bilgiler ve Diğer

Kükürt, yaşam için gerekli bir unsurdur. Aminoasitlerde (sistein ve metiyonin) ve proteinlerde bulunur. Kükürt bileşiklerinin gündelik hayattaki açıklamaları sıralandığında; soğanın neden ağlattığı, kuşkonmazın neden idrara tuhaf bir koku verdiği, sarımsağın kendine özgü bir aroması olduğu ve çürük yumurtaların neden bu kadar kötü koktuğu gibi konular direkt örnek gösterilebilir.

Birçok kükürt bileşiğinin güçlü bir kokusu olmasına rağmen, saf element hali kokusuzdur. Sülfür bileşikleri ayrıca koku alma duyunuzu da etkiler. Örneğin, hidrojen sülfür (H2S, çürük yumurta kokusunun arkasındaki sebeptir) aslında koku alma duyusunu hafifletir. Bu nedenle koku önce çok güçlü ve keskin hissedilse dahi zamanla yok olur. Bu genel olarak kaçınılması gereken bir durumdur çünkü hidrojen sülfit zehirli ve potansiyel olarak ölümcül bir gazdır. Bu nedenle eğer bir kükürt bileşiğine maruz kalıyorsanız ve koku hassasiyetiniz zamanla azalıyorsa, tehlikeli bir durum olabileceğinden şüphelenseniz iyi olur.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ N. N. Greenwood, et al. (2012). Chemistry Of The Elements. ISBN: 9780080501093. Yayınevi: Elsevier.
  • ^ a b Greenwood. (1996). Chemistry Of The Elements. ISBN: 9780080379418. Yayınevi: Pergamon.
  • ^ R. A. Munson. (2002). The Synthesis Of Iridium Disulfide And Nickel Diarsenide Having The Pyrite Structure. American Chemical Society (ACS), sf: 389-390. doi: 10.1021/ic50060a047. | Arşiv Bağlantısı
  • Royal Society of Chemistry. Sulfur - Element Information, Properties And Uses | Periodic Table. Alındığı Tarih: 08 Ocak 2021. Alındığı Yer: Royal Society of Chemistry | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Chemical Element With Symbol S And Atomic Number 16. (30 Temmuz 2001). Alındığı Tarih: 08 Ocak 2021. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • ThoughtCo. 10 Interesting Sulfur Facts. Alındığı Tarih: 08 Ocak 2021. Alındığı Yer: ThoughtCo | Arşiv Bağlantısı
  • Lenntech. Sulphur (S) - Chemical Properties, Health And Environmental Effects. Alındığı Tarih: 08 Ocak 2021. Alındığı Yer: Lenntech | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/01/2021 08:36:36 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9917

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Radyasyon
Gazetecilik
İklim Değişimi
Mitler Ve Gerçekler
Görme
Beslenme
Mers
Matematik
Biyolojik Antropoloji
Güve
Pandemi
Hastalık Yayılımı
Kan
Özel Görelilik
Entropi
Kadın Doğum
Popülasyon
İnsanın Evrimi
Richard Dawkins
Tümör
Böcek Bilimi
Sürüngen
Oksijen
Sinir Sistemi
Goril
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Soru Sor
Not Ekle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Mühendislik; doğanın üstün güçlerini, insanın kullanım ve ihtiyaçları için yönlendirme işidir.”
Thomas Tredgold
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku