Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Sülfür

Sülfür Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Sülfür The Crystal Council
Sülfür quartz görseli
4 dakika
14,376
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 16. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Özellikler

Sülfür ya da diğer bilinen ismi ile kükürt, S sembolüne sahip ve atom numarası 16 olan bir elementtir. Doğada bol miktarda bulunur; fakat buna rağmen çok değerlidir. Metalik bir element değildir. Elemental kükürt, oda sıcaklığında parlak sarı kristal bir katıdır.

Fiziksel Özellikler

Sülfür, birkaç farklı çok atomlu molekül oluşturabilir. En iyi bilinen allotropu oktasülfür siklo-S8 olarak nitelendirilmektedir. Oktasülfür; kokusuz, yumuşak, parlak ve sarı bir katıdır. Ancak saf olmayan örnekleri kibritlere benzeyen bir kokuya sahiptir.

115.21 °C'de (239.38 °F) erir, 444.6 °C'de (832.3 °F) kaynar ve kolayca süblimleşir.[1] 95.2 °C'de (203.4 °F), yani erime sıcaklığının altında, siklo-oktasülfür α-oktasülfürden β-polimorfuna geçiş yapar.[2] S8 halkasının yapısı, moleküller arası etkileşimleri etkileyen bu faz değişikliği ile neredeyse hiç değişmez. Oktasülfür erime ve kaynama sıcaklıkları arasında allotropunu tekrar değiştirerek β-oktasülfürden γ-sülfüre dönüşür. Buna yine daha düşük bir yoğunluk ve polimer oluşumu nedeniyle artan viskozite eşlik eder.[2] Daha yüksek sıcaklıklarda, depolimerizasyon meydana geldikçe viskozite azalır. Erimiş kükürt, 200 °C'nin (392 °F) üzerinde koyu kırmızı bir renk alır.

Kimyasal Özellikler

Sülfür suda çözünmez, ancak karbon disülfürde ve daha az miktarda benzen ya da toluen gibi diğer polar olmayan organik çözücülerde rahatlıkla çözünür. Kükürtün birinci ve ikinci iyonlaşma enerjileri sırasıyla 999.6 ve 2252 kJ/mol'dür. Bu rakamlara rağmen, +2 yükseltgenme durumu nadirdir, +4 ve +6 çok daha yaygındır. Dördüncü ve altıncı iyonlaşma enerjileri 4556 ve 8495.8 kJ/mol'dür. Sülfür birkaç özel durum dışında hemen hemen tüm elementler ile (Soygazlar hariç) tepkimeye girer. Bu reaksiyonlardan bazıları yüksek sıcaklıklara ihtiyaç duyar.[3]

Tüm Reklamları Kapat

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Sülfür, genellikle volkanik bölgelerde sıklıkla görülebilen bir elementtir. Bu bölgeler, insanların geçmişten günümüze sülfürü kullanması adına önemli bir kaynak olarak gösterilebilir. Ayrıca demir piritleri, galenalar, alçıtaşı ve epsom tuzları dahil birçok mineralde yaygın olarak bulunur.

Elemental kükürt ise, geçmiş yıllarda "Frasch" işlemiyle ticari kazanç güdülerek kuyulardan çıkarılıyordu. Bu, sülfürü eritmek için yüksek oranda ısıtılmış buharın yer altı birikintilerine nüfuz etmesine dayalı bir yöntemdi. Böylece sülfür tekrar sıvı olarak yüzeye pompalanabiliyordu.

Modern kükürt üretiminin neredeyse tamamı, kükürtün doğal gaz, yağ ve katran kumlarından arındırılması için kullanılan çeşitli saflaştırma işlemlerinden kaynaklanmaktadır. Tüm canlılar metabolizmaları dahilinde kükürt içerir ve fosilleştiklerinde (fosil yakıtlarda olduğu gibi) kükürte hala rastlanabilir. Bir diğer yandan saflaştırılmamış fosil yakıtlar yakılırsa, sülfür dioksit atmosfere girerek asit yağmuruna neden olabilir.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Kükürt; siyah kauçuğun vulkanizasyonunda, siyah barutta veya mantar ilacı olarak kullanılır. Ancak kükürtün çoğu, batı medeniyetleri tarafından sülfürik asit üretiminde kullanılmaktadır. Sülfürik asidin birçok kullanımından en önemlisi fosforik asit üretimidir. Fosforik asit gübre yapımında aktif olarak kullanılmaktadır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tarihi

İncil'de kükürt kelimesi toplamda 15 defa geçerken, Sodom ve Gommorah'ı yok etmesiyle öne çıkıyor. Aynı zamanda eski Yunanlılar tarafından da bilinen ve tütsü olarak sıklıkla kullanılan elementti. Daha önce Sicilya dolaylarındaki Etna Dağı yakınlarında çok miktarda kükürt çıkarıldı ve çoğunlukla kumaşı ağartmak ya da şarabı daha uzun süre muhafaza etmek için kullanılıyordu. Yüzyıllar boyunca, kükürtün cıva ve tuzla birlikte tüm metallerin bir bileşeni olduğu düşüncesi vardı ve bununla beraber bir metalin diğerine dönüştürülebileceği düşüncesi simyanın temelini oluşturuyordu.

İlk olarak Antoine Lavoisier sülfürün bir element olduğunu düşündü ve bununla ilgili laboratuar deneyleri yaptı ancak 1808'de Humphry Davy, sülfürün hidrojen içerdiğini iddia etti. Bununla birlikte, Louis-Josef Gay-Lussac ve Louis-Jacques Thénard ertesi yıl bunun bir element olduğunu kanıtladığında, Davy bu gerçekliği geç de olsa kabul etti.

Etimolojisi

Sülfür adını Latince "sulfur" kelimesinden alır ve Latince "yakmak" anlamında kullanılan kelime kökünden gelir.

Önlem ve Güven

Tüm canlıların sülfüre ihtiyacı vardır. İnsanlar için özellikle ayrı bir önem arz eder çünkü mutlak bir beslenme gereksinimi olan aminoasit metiyoninin bir parçasıdır. Elemental kükürt toksik özellik göstermez, ancak kükürt dioksit (SO2) ve hidrojen sülfür gibi birçok basit kükürt türevi vardır.

Tüm Reklamları Kapat

Sülfür, doğada genel olarak kükürt formunda bulunur. Birkaç reaksiyon sonucunda, çevreye, insanlara ve hayvanlara zarar veren kükürt bağları meydana gelebilir. Bu zararlı kükürt bağları, çoğunlukla inorganik yapılar reaksiyonlara katıldığında kendilerini gösterirler. Hoş olmayan kokuları nedeniyle varlıkları çok çabuk anlaşılır ve genellikle bir hayli zehirli yapıya sahiptir.

İlginç Bilgiler ve Diğer

Kükürt, yaşam için gerekli bir unsurdur. Aminoasitlerde (sistein ve metiyonin) ve proteinlerde bulunur. Kükürt bileşiklerinin gündelik hayattaki açıklamaları sıralandığında; soğanın neden ağlattığı, kuşkonmazın neden idrara tuhaf bir koku verdiği, sarımsağın kendine özgü bir aroması olduğu ve çürük yumurtaların neden bu kadar kötü koktuğu gibi konular direkt örnek gösterilebilir.

Birçok kükürt bileşiğinin güçlü bir kokusu olmasına rağmen, saf element hali kokusuzdur. Sülfür bileşikleri ayrıca koku alma duyunuzu da etkiler. Örneğin, hidrojen sülfür (H2S, çürük yumurta kokusunun arkasındaki sebeptir) aslında koku alma duyusunu hafifletir. Bu nedenle koku önce çok güçlü ve keskin hissedilse dahi zamanla yok olur. Bu genel olarak kaçınılması gereken bir durumdur çünkü hidrojen sülfit zehirli ve potansiyel olarak ölümcül bir gazdır. Bu nedenle eğer bir kükürt bileşiğine maruz kalıyorsanız ve koku hassasiyetiniz zamanla azalıyorsa, tehlikeli bir durum olabileceğinden şüphelenseniz iyi olur.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 16. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
29
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Bilim Budur! 2
  • İnanılmaz 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ N. N. Greenwood, et al. (2012). Chemistry Of The Elements. ISBN: 9780080501093. Yayınevi: Elsevier.
  • ^ a b Greenwood. (1996). Chemistry Of The Elements. ISBN: 9780080379418. Yayınevi: Pergamon.
  • ^ R. A. Munson. (2002). The Synthesis Of Iridium Disulfide And Nickel Diarsenide Having The Pyrite Structure. American Chemical Society (ACS), sf: 389-390. doi: 10.1021/ic50060a047. | Arşiv Bağlantısı
  • Royal Society of Chemistry. Sulfur - Element Information, Properties And Uses | Periodic Table. Alındığı Tarih: 8 Ocak 2021. Alındığı Yer: Royal Society of Chemistry | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Chemical Element With Symbol S And Atomic Number 16. (30 Temmuz 2001). Alındığı Tarih: 8 Ocak 2021. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • ThoughtCo. 10 Interesting Sulfur Facts. Alındığı Tarih: 8 Ocak 2021. Alındığı Yer: ThoughtCo | Arşiv Bağlantısı
  • Lenntech. Sulphur (S) - Chemical Properties, Health And Environmental Effects. Alındığı Tarih: 8 Ocak 2021. Alındığı Yer: Lenntech | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/04/2024 23:21:14 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9917

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Antropoloji
Yaşamın Başlangıcı
Sağlık Bakanlığı
Gelişim
Nöron
Hastalık Yayılımı
Köpekgil
Ölüm
Çocuk
Metabolizma
Sağlık
Freud
Proton
Fotoğraf
İklim Değişimi
Sivrisinek
Damar
Çekirdek
Epistemoloji
Karanlık
Onkoloji
Mistik
Mantar
Galaksi
Evrim Tarihi
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. Ölçer, et al. Sülfür. (9 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 13 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9917
Ölçer, M., Bakırcı, Ç. M. (2021, February 09). Sülfür. Evrim Ağacı. Retrieved April 13, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9917
M. Ölçer, et al. “Sülfür.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 09 Feb. 2021, https://evrimagaci.org/s/9917.
Ölçer, Metehan. Bakırcı, Çağrı Mert. “Sülfür.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, February 09, 2021. https://evrimagaci.org/s/9917.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close