Helyum Hidrit: Evrendeki En Basit Yapılı Molekül!

Büyük Patlama'dan Sonra Evren'de İlk Oluşan Moleküllerin İzlerine İlk Defa Rastlandı!

Helyum Hidrit: Evrendeki En Basit Yapılı Molekül!
Ngc 7635 Gezegenimsi Bulutsu (Nebula)
Redsearch
Yazar Rolf Güsten Ayşegül Şenyiğit Özdil Editör Ayşegül Şenyiğit Özdil
2 dakika
4,596 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Helyum hidrit evrendeki en basit moleküldür: Hidrojen atomu çekirdeği içerisindeki bir proton ve bir helyum atomundan oluşur. Helyum hidrit, genç evrende önemli bir rol oynamasına rağmen bu moleküle dair uzayda yapılan arayışlar sonuçsuz kalmış ve bu teoriden şüphe duyulmaya başlanmıştır.

Ancak bilim insanları sonunda SOFIA (Stratospheric Observatory for Infrared Astronomy; Kızılötesi Astronomi İçin Stratosfer Gözlemevi) uçan gözlem istasyonu yardımıyla bu kuşkuları gidermeyi başardılar. Nature dergisinde yazdıkları makaleyle yaklaşık 3000 ışık yılı uzaktaki gezegenimsi bulutsu (nebula) içerisinde helyum hidrit tespit ettiklerini duyurdular.

13.8 milyar yıl önce yeni başlamış evrenin termal koşulları 4000 santigrat derecenin altına düştüğünde nötr helyum atomları oluşmuştur. Daha sonra bunlar iyonize hidrojenle bağlanmıştır. Bu bağlanmadan oluşan ilk helyum hidrit atomlarına benzer atomlar, 1925 yılı gibi erken bir tarihte, basit bağlar şeklinde laboratuvar ortamında elde edilmiştir. Ancak uzay ortamında bu bağların herhangi bir izine şu ana dek rastlanmamıştı. Bu nedenle araştırmada bulunan Max Planck Astronomi Enstitüsünden Rolf Güsten şöyle diyor:

Reklamı Kapat

Evrenin kimyası, helyum hidrit ile başladı. Bu molekülün yıldızlararası uzayda bir kanıtının bulunmayışı uzun süredir astronomi için bir ikilem oluşturmuştur.

Modeller, molekülün yalnızca genç evrende değil, gezegenimsi bulutsular (nebula) içerisinde de oluşabildini gösteren ilk kanıtlara ulaştı. Bunlar gelişim sürecinde yıldızları oluşturan gaz bulutlarıdır. Helyum hidrit arayışlarında Rolf Güsten ve meslektaşları, uçan gözlem istasyonu SOFIA'da bulunan GREAT (German Receiver at Terahertz Frequencies) adlı yüksek çözünürlüklü kızılötesi spektrometre ile gezegenimsi bulutsu (Nebula) NGC 7027'yi gözlemledi. Spektrometreler (tayfölçer) kullanılarak yapılan bu tarz bir gözlem sayesinde helyum hidrit moleküllerinin yaydığı radyasyonu tespit etmenin mümkün olduğu gösterildi.

Bu radyasyonun dalga boyu 0.149 milimetre olduğundan iki terahertz frekansına karşılık gelmektedir. Terahertz radyasyonu, yeryüzünün atmosferi tarafından güçlü bir şekilde emildiği için yalnızca uzaydan veya SOFIA gibi yüksek uçan gözlem istasyonlarıyla ölçülebilmektedir. Güsten bu gelişmenin nedeni ile ilgili olarak şunları söylüyor:

Radyasyon alanında yüksek çözünürlüklü spektroskopiyi kullanmamızı mümkün kılan yalnızca terahertz teknolojisindeki son gelişmelerdi.
Gezegenimsi bulutsu NGC 7027'nin fotoğrafı ile helyum hidrit molekülünün illüstrasyonu. Nötr helyum atomlarının (kırmızı ile gösterilmiştir) iyonize hidrojenle (mavi) bağ kurmasından meydana gelen helyum hidrit evrenin erken döneminde oluşmuş en basit yapılı moleküldür ve Dünya'dan yaklaşık 3000 ışık yılı uzaktaki gezegenimsi bulutsu NGC 7027 içerisinde de tespit edilmiştir.
Gezegenimsi bulutsu NGC 7027'nin fotoğrafı ile helyum hidrit molekülünün illüstrasyonu. Nötr helyum atomlarının (kırmızı ile gösterilmiştir) iyonize hidrojenle (mavi) bağ kurmasından meydana gelen helyum hidrit evrenin erken döneminde oluşmuş en basit yapılı moleküldür ve Dünya'dan yaklaşık 3000 ışık yılı uzaktaki gezegenimsi bulutsu NGC 7027 içerisinde de tespit edilmiştir.
NASA/ESA/Hubble Processing: Judy Schmidt

Yapılan gözlem, teorik olarak gezegenimsi bulutsu içerisinde helyum hidrit bulunabileceğini söyleyen teorilere bir deneysel kanıt niteliğinde olup aynı zamanda, yıldızın yapmış olduğu ışınım sayesinde bir elektronun, nötr hidrojen atomlarından sökülebildiğini göstermesi bakımından da oldukça ilginçtir. Araştırmacılara göre keşif, doğanın zor koşullar altında bile moleküller üretebildiğini göstermektedir. 

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 10
  • Bilim Budur! 7
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Muhteşem! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Umut Verici! 2
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Welt der Physik | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 16/10/2021 00:40:28 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7793

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Cansız
Parçacık
Hava
Bilişsel
Biyocoğrafya
Savunma
Sinir Hücresi
Elektrokimya
Evrimsel
Karanlık
Molekül
Etoloji
Elektrik
Hasta
Kuyrukluyıldız
Kanıt
Köpekler
Radyasyon
Hastalık
Epidemik
Hız
Jinekoloji
Ses
Mit
Maskeler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın