Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Çiftleşme Sonrası Cinsel Seçilim: Spermler Arası Mücadele, Yeni Türlerin Evrimini Tetikliyor!

Çiftleşme Sonrası Cinsel Seçilim: Spermler Arası Mücadele, Yeni Türlerin Evrimini Tetikliyor!
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, Phys.org isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 6 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

İnsan dahil türlerin çoğunda gerçekleşen dişinin farklı erkeklerle çiftleşmesi, dişinin üreme alanının içinde 2 veya daha fazla erkekten gelen spermin örtüşmesi ile sonuçlanır. Bu olay meydana geldiğinde sperm dişinin yumurtasının fertilizasyonu için mücadele eder. Dişi de, döllenme için, diğer spermlere üstün gelen spermin lehine hakkını kullanma olanağına sahiptir. 

Çiftleşme Sonrası Cinsel Seçilim olarak isimlendirilen bu cinsel seçilim süreçleri çok hızlı gerçekleşir ve spermler ile dişi üreme alanı özelliklerindeki evrimsel değişimleri koordine eder. Bu değişimlerin türleşmenin önemli bir parçası olduğu düşünülmektedir.

Spermlerin dişinin vücudunda ne yaptığını gözlemenin çok zor olmasından ve spermleri diğer spermlerden ayıran özelliğin ne olduğunun gözlenmesinin zorluğundan dolayı, başarılı fertilizasyonda etkili olan özellikler ve süreçler şimdiye kadar tam olarak anlaşılamamıştı. Spermler ile dişinin üreme alanlarının özellikleri arasındaki evrimsel uygunsuzluğun olabileceği yerde, melez çiftleşmede spermin kaderinin neyin belirlediği hakkında hemen hemen hiç bir şey bilinmemektedir. 

Profesör John Belote, karanlıkta parlayacak şekilde spermleri farklı renklerle renklerdirerek, meyve sineklerinin yakından akraba türlerinde yapılan genetik mühendisliği yöntemiyle bu bilinmezliğin üstesinden geldi. Syracuse Üniversitesi'nin Pitnick laboratuvarında Scott Pitnick, Mollie Manner ve diğer meslaktaşarıyla çalışan John Belote melez çiftleşmede spermler ile dişinin karşılıklı iletişiminlerini ve sperm mücadelesini gözlemleyebildi. Syracuse Üniversitesi'nde, Biyoloji Bölümü'nde Profesör olan Patnick, şunları söylüyor:

Yeni türlerin nasıl meydana geldiği; biyologların karşı karşıya kaldığı en önemli sorudur ve o konu hakkında öğreneceğimiz daha çok şey var. 

Ayrıca Patnick, türler arasındaki genetiksel ayrımının devam etmesini sağlayan mekanizmaların açığa çıkartılmasındaki zorluklar olduğundan bahsetmektedir. Araştırmasının öneminden şu şekilde bahsetmektedir: 

Current Biology dergisinde yayımlanan bu yayın, belki de benim kariyerimin en önemli yayınıdır.

Biyoloji Bölümü'nde Profesör olan Belote ise şunları söylemektedir: 

Cinsel seçilim araştırmaları temel olarak birleşme sonrasından ziyade öncesine hitap ediyor. Bu farklılığın temel sebebi, daha önce bahsedilen spermler ile dişi arasında ki karşılıklı ilişkinin çalışılmasının zorluğudur. Kopulasyon (birleşme) sonrasında kardeş türler arasında ki fenotipik çeşitliliğe odaklanarak, üreme izolasyonunu ve izolasyon gibi belli başlı doğal mekanizmaları tahmin edebiliriz.

Cinsel seçilim çalışmalarının kökeni, Darwin’in çığır açan "İnsanın Türeyişi ve Cinsel Seçilim" kitabına kadar gitmektedir. O zamandan itibaren bu konuda çok fazla şey yazılmıştır. Erkeklerin birleşmeden önce dominant olmak için neler yaptığına dair bir çok gözlemlere tanıklık ettik. Deniz fillerinin birbirlerinin boyunlarına saldırmalarını veya geyiklerin boynuzlarını birbirlerine vuruşunu bir düşünün. 

Diğer bir yandan kopulasyon sonrası çalışmalar 1970’lere kadar gün yüzünde değildi. 

Drosophila simulans türüne ait bir dişinin üreme kanalı. Bu dişi, iki farklı türün erkeği tarafından döllenmiştir: Kırmızı sperm başları Drosophila mauritiana türünün erkeğine, yeşil olanlarsa Drosophila simulans türünün erkeğine aittir.
Drosophila simulans türüne ait bir dişinin üreme kanalı. Bu dişi, iki farklı türün erkeği tarafından döllenmiştir: Kırmızı sperm başları Drosophila mauritiana türünün erkeğine, yeşil olanlarsa Drosophila simulans türünün erkeğine aittir.
Syracuse Üniversitesi

Pitnick ve Belote, genetik olarak değişen meyve sineklerinin sperm başlarına floresan kırmızı veya yeşil reporter (haberci) protein ekledi. Bu yaklaşım sayesinde direkt olarak spermlerin mücadelesini ve sperm kaderinde dişinin hareketini gözlemleyebilmemizi sağladı. Çalışmanın merkezinde Drosophila simulans ve D. mauritiana olmak üzere 2 akraba meyve sineği türü vardı. Ve bunlar 260 bin yıl önce ortak atadan ayrılmışlardır. Bu yakın akraba türlerle çalışmak sadece sperm mücadesinin hareketini değil aynı zaman da belli başlı mekanizmaları ve hızlı değişimin nasıl olduğuna dair bilgileri daha iyi anlamamızı sağlamaktadır. 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Sonuç olarak, Pitnick ve Belote, bir dişi iki defa çiftleştiğinde neler olduğunu daha iyi bir şekilde anlayabilmiştir. Bir diğer deyişle, türün dişisi, önce bir türün erkeğiyle, sonra bir diğer türün erkeğiyle çiftleştiğinde neler olduğunu... Sonrasında bunun sonuçlarını daha kolay bir şekilde hesaplayabildiler ve spermler ile dişi uyumsuzluklarının nasıl evrimleştiği temelinde bunları analiz edebildiler. Pitnick, çalışmayı şöyle özetliyor:

Araştırmamızdan alınabilecek ana sonuç, çiftleşme sonrası cinsel seçilimin çok kısa sürede, spermler ile dişi üreme kanalı arasında kritik uyumsuzluklar yaratabilir ve bu da, izole olmuş popülasyonlar ile türler arasındaki gen akışını engeller. Dişiler rastgele, birden fazla erkekle çiftleşebildikleri için, çiftleşme sonrası cinsel seçilim oldukça etkilidir ve türleşmenin yaygın bir mekanizması olması çok muhtemeldir.

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/07/2020 02:15:51 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1599

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Uçuş
İlaç
Bilim İnsanları
Dinozorlar
Doğal Seçilim
Robot
Kuyruksuz Maymun
Salgın
Köpekler
Şüphecilik
Ay Ve Dünya
Sinir Sistemi
Davranış
Evrimsel Antropoloji
Çocuk
Zooloji
Covıd-19
Genetik Müdahale
Galaksi
Müzik
Astronomi
Maskeler
Enfeksiyon
Endokrin Sistemi
Böcekler
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Sembolik bir protesto istiyorsanız, bir bayrağı yakmayın. Onu yıkayın.”
Norman Thomas
Geri Bildirim Gönder