Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
1
Puan Ver

Yüzümüz neden güzel ve simetrik olacak şekilde evrimleşmiştir?

Yüzümüz tam simetrik değil peki ama neden simetriğe yakın bi şekilde evrimleşmeye ihtiyaç duymuştur? Ya da neden ağzımız yüzümüz düzgün olmaya (güzelleşmeye) evrilmiştir?

2
143 görüntülenme
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Simetri, canlılara avantaj sağlayan bir özelliktir, ancak bu kesinlikle genellenemez. Örneğin deniz tabanında bulunan süngerler (Porifera filumu) tamamen asimetriktir ve hiçbir simetriye rastlanmaz.Ayrıca Uca pugnax isimli bir yengeç türünün bir kıskacı diğerinden onlarca kat büyüktür.Denizgergedanlarının bir boynuzu aşırı uzunken, diğeri çok kısa kalabilir.En ilginç örneklerden biri yassı balık denen bir türdür. Bu tür, deniz tabanında yaşar ve gözleri asimetrik olarak evrimleşmiştir. Normalde bir vatoz gibi düşünebilirsiniz, vatozda gözler kafanın iki yanındadır. Bu hayvan da benzer şekilde hareket etmesine rağmen, bir göz yukarıya kayıp kocaman olmuştur; diğeri aşağıya kayıp küçük kalmıştır. Bunun sebebi avcıların hep üst taraftan gelmesi, alt tarafta ise besinlerin bulunması ve yassı balığın küçük bir gözle bile görülebilecek besinlerle beslenmesidir.Benzer şekilde pek çok baykuşun kulakları asimetriktir.Ayrıca dış görünüşümüz simetrik olsa bile, iç organlarımız kesin bir asimetriye sahiptir: kalp soldadır, akciğerler asimetriktir, karaciğer, dalak, bağırsaklar, bunların hepsi asimetriktir.

Simetri, temel olarak hayvana avantaj sağlar, çünkü genellikle doğada bir tehlikenin veya avın sağda veya solda olması ihtimali, yukarıda veya aşağıda olma ihtimali büyük oranlarda aynıdır. Bu sebeple simetrik canlılar evrimleşmiştir. Ayrıca, bazı fiziksel yasalardan ötürü de simetri avantaj sağlayabilir: Örneğin asimetrik bir çita, yeterince hızlı koşamayabilir veya kartal yeterince etkili uçamayabilir (bkz: hava sürtünmesi, moment gibi kavramlar).

Ancak kimi zaman doğa, çevresel etkenler altında simetriyi bozabilir zaten tam bir simetriye sahip olmak istatistiki olarak mümkün değildir. En bilinen örneği, yüzünüzün iki yarısının birbirinden oldukça farklı olabilmesidir. Kollarınızın uzunlukları milimetrelerle de olsa farklı olabilir. Şu anda ODTÜ Biyoloji Bölümü'nde Doç. Dr. Meral Kence ve Evrim Ağacı ekibinden 2 kişi "Dalgalanan Asimetri" (Fluctuating Asymmetry) denen bir konu üzerinde çalışmaktayız. Çünkü canlıların simetriden sapma yani asimetrik olma yüzdelerine bakarak evrimsel geçmişlerini ve akrabalıklarını ortaya çıkamamız mümkündür. Evrim, milyarlarca farklı açıdan desteklenebilmektedir.

Eğer canlı simetrikse, bunun sağlanması ise genetik olarak olur; hemen her zaman olduğu gibi. Genler, buna göre düzenlendiği için kol ve bacaklarınız iki yanınızda simetrik olarak çıkar. Ancak bu da, gelişim bozukluklarına bağlı olarak değişebilir. Örneğin bazı insanlarda bacaklar asimetrik olur ve bu kemiklerin şekillerinin bozulmasına ve ileride bel ve sırt ağrılarına kadar gidebilir. Genetik bozukluklar ve mutasyonlar da bu simetride sapmalara ve bozulmalara sebep olabilir.

Onur Erler ve Ç. Mert Bakırcı' dan alıntılanmıştır.

Ayrıca günümüzde güzelliğin neden olduğunu açıklanıp açıklanmadığını bilmesem de evrimde amaç aramak yanlıştır. 

'' İnsanın ve aşağı hayvanların duyuları, parlak renklerin ve belirli biçimlerin ve de uyumlu ve ritimli seslerin hoşa gidileceği ve güzel sayılacağı yolda belirlenmiş gibi görünmektedir; ama bunun neden böyle olmak gerektiğini bilmiyoruz. '' - Seksüel Seçme, Charles R. Darwin

119 görüntülenme
Öne Çıkarılan Cevap
Puan Ver
2
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
2

Yüz simetrisinin bir sağlıklılık göstergesi olduğu düşünülmektedir (Fink ve ark., 2006; Buss, 2015). Bir eş adayının sağlıklı olduğunu/iyi genlere sahip olduğunu bilebilmek kişinin üreme başarısını arttıracaktır. Bu özelliğin (yüz simetrisine karşı duyarlılık), üreme başarısını arttırdığı için, zamanla popülasyonda yayıldığı ve bunun da günümüzde simetrik yüzleri daha çekici/güzel bulmamızın nedeni olduğu söylenebilir. 

Buss'a (2015) göre sağlıksız biriyle eşleşmenin atalarımız için bazı adaptif riskleri vardı. Birincisi, güçsüzleşme nedeniyle yiyecek, koruma, çocuk bakımı gibi konularda eşin katkı sağlayamamasıdır. İkincisi eşin ölme ihtimalidir ki bu kaynak akışının kesilmesine neden olur ve kişiyi bir eş arayışının bedellerini ödemeye zorlar. Üçüncüsü, hastalık bulaşıcıysa kişiye bulaşabilir, bu da yaşamını ve üremesini kısıtlayabilir. Dördüncüsü, eş hastalığı çocuğa bulaştırabilir ve onun hayatta kalma ve üreme şansını tehlikeye sokar. Beşincisi, sağlık kısmen genetiktir, sağlıksız bir eş seçen kişi sağlıksızlığa neden olan genleri çocuklarına aktarma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Tüm bunlar nedeniyle, erkeklerin ve kadınların olası eşin sağlık durumunu önemsemesi şaşırtıcı değildir.  

Buss (2005) simetriden sapmaya neden olan temel iki belirleyici etkenin bulunduğunu söyler. Birincisi patojenler ve mutasyonlarla ilişkilidir. Simetri, patojenlere ve mutasyonlara genetik direnci (developmental stability)  sinyaller. Patojenlere ve mutasyonlara genetik açıdan daha duyarlı olan bir kişi bunlara dirençli bir kişiye göre daha simetrik olmayan bir yüz ve vücut geliştirir. İkincisi aşırı sıcaklar, çocuklukta yetersiz beslenme ve toksinlere maruz kalma gibi çevresel hasarlardır ve simetri bunlara genetik direncin işaretidir. Kısacası, simetri, sağlığın genetik işaretçisidir.

  • Buss, D. M. (2005). The dangerous passion: Why jealousy is a necessary as love and sex. Odile Jacob.
  • Buss, D. M. (2015). Evolutionary psychology: The new science of the mind. Psychology Press.
  • Fink, B., Neave, N., Manning, J. T., & Grammer, K. (2006). Facial symmetry and judgements of attractiveness, health and personality. Personality and Individual Differences, 41(3), 491-499.
Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
0
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
İlgili Yazılarımız
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Gerçek, herkesin kolaylıkla inandığı basit bir ifadedir. Suçu ispatlanana suçsuzdur. Bir hipotez ise kimsenin inanmak istemediği yeni bir öneridir. Etkili olduğu ispatlanana kadar suçludur.”
Edward Teller