Gece Modu

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Simetri kavramı hayatımızın her alanında büyük yer kaplar. Simetrik olan çoğu şeyin mükemmelliği temsil ettiğini ve güzelliği doğurduğunu düşünürüz. Eşyalarımızdan tutun da insan vücudunda ve yüzünde de simetri ararız. Mükemmel biçimde orantılanmış ve dengelenmiş görüntüler rahatlık ve tatmin duygusu yaratır insanda. Özellikle matematikçiler için simetri vazgeçilmezdir. Filozoflar ve sanatçılar içinse bakış açısı biraz daha farklıdır; asimetrinin de güzellik için gerekli olduğunu düşünürler. Bu yazımızda onların neden haklı olabileceklerini göstermeye çalışacağız.

Asimetrinin de güzelliği doğurabileceğine dair bu bakış açısı geç Rönesans döneminde ortaya çıkmış ve sanat eserlerinde hayat bulmuştur. Bu akım Maniyerizm ya da Üslupçuluk olarak bilinmektedir ve 1520-1580 yılları arasında ortaya çıkmıştır. Bu akım ile birlikte sanatçılar resimlerinde ve heykellerinde asimetrik ve hareketli kompozisyonlara yer vermeye başlamışlardır. Maniyerizm ile birlikte Rönesans döneminde sıklıkla kullanılan üçgen ve dairelerden oluşan, düzgün, orantılı ve ideal kompozisyonlar yerine asimetrik ve devinim halindeki kompozisyonlar kullanılmaya başlanmıştır. Bu dönem klasik sanattan baroka geçiş olarak bilinmektedir.

Parmigianino'nun Uzun Boyunlu Madonna'sı (1534-40). Maniyerizm döneminin örneklerinden biridir. Oranlar ideallerin dışında kullanılmış ve simetriden kaçınılmıştır. Dinamik ve asimetrik bir tablodur.
Parmigianino'nun Uzun Boyunlu Madonna'sı (1534-40). Maniyerizm döneminin örneklerinden biridir. Oranlar ideallerin dışında kullanılmış ve simetriden kaçınılmıştır. Dinamik ve asimetrik bir tablodur.
Wikipedia

Sanat tarihçileri ve filozoflar, simetri ve asimetri kavramlarının estetik anlamda insanda hissettirdiği duyguları sınıflandırmışlardır. Simetri; kural, kanun, can sıkıntısı, dinlenme, monotonluk ve sabitliktir. Asimetri ise hareket, gevşeme, keyfilik, oyun, özgürlük, kaos, sürpriz ve karmaşıklıktır. Örneğin, fotoğraf çekme sevdasına tutulanlar bilirler ki fotoğrafın ana nesnesini simetrik olarak kadrajın tam ortasına yerleştirmek insanda o fotoğrafın estetik olmadığına dair duygular uyandırır. Ya da bu bilgiden hiç haberdar olmayan birisi herhangi bir fotoğrafa baktığında nesnelerin simetrik olarak yerleştirilmiş değil de kasıtlı olarak kadrajın belirli noktalarına yerleştirilmiş fotoğrafları daha estetik bulabilir. Bu fotoğrafçılıkta altın oran olarak bilinen 1/3 kuralıdır; kadraj, dikey ve yatay olarak 3 eşit parçaya bölündüğünde bu yatay ve dikey çizgilerin kesiştiği noktalar kullanılarak kompozisyon oluşturulur. Bildiğiniz üzere altın oran, bir bütünün parçaları arasında gözlemlenen ve uyum açısından en yetkin boyutları verdiği düşünülen geometrik ve sayısal bir oran bağıntısıdır.

1/3 kuralının uygulandığı fotoğraflardan biri. Eğer bu fotoğrafta köpek merkeze yeşleştirilseydi monoton bir kompozisyon oluşurdu; 1/3 kuralını uygulayarak yaratılan asimetrik kompozisyon fotoğrafa bir devinim kazandırmıştır.
1/3 kuralının uygulandığı fotoğraflardan biri. Eğer bu fotoğrafta köpek merkeze yeşleştirilseydi monoton bir kompozisyon oluşurdu; 1/3 kuralını uygulayarak yaratılan asimetrik kompozisyon fotoğrafa bir devinim kazandırmıştır.
Expert Photography
Bu örnekte ise ufuk çizgisinin 1/3 kuralı ile oranlandığını görüyoruz. Yeryüzü fotoğrafın 1/3’üne yerleştirilirken gökyüzü 2/3’ünü kaplamıştır. Gökyüzü ve yeryüzünün aynı oranda alan kapladığı bir fotoğraf daha az çekici olurdu çünkü bu fotoğrafta yıldızlara yoğunlaşılmaktadır.
Bu örnekte ise ufuk çizgisinin 1/3 kuralı ile oranlandığını görüyoruz. Yeryüzü fotoğrafın 1/3’üne yerleştirilirken gökyüzü 2/3’ünü kaplamıştır. Gökyüzü ve yeryüzünün aynı oranda alan kapladığı bir fotoğraf daha az çekici olurdu çünkü bu fotoğrafta yıldızlara yoğunlaşılmaktadır.
Expert Photography

İnsan Yüzü, Güzellik Kavramı ve Asimetri

Çoğu insan simetrinin insan yüzünde güzelliği doğurduğunu ve yüzü simetrik olan insanların daha çekici olduğunu düşünür. Moda fotoğrafçısı Alex John Beck, "çekiciliğin simetri hipotezi" denilen fikirden yola çıkarak simetrik yüzler yarattı. İnsanların yüzlerinin önce sol yarısını, sonra sağ yarısını kullanarak gerçekten "kusursuz simetrik" yüzler oluşturdu. Açıkçası sonuçlara bakıldığında mükemmel simetrinin mükemmel güzellik doğurmadığı ortaya çıktı. Sonuç olarak kusursuz yüz simetrisi ve güzellik arasındaki ilişki sınıfta kaldı. Yapılan başka araştırmalar ve değerlendirmeler sonucunda deneklerin güzelliklerinde asimetri tespit edilmiş ve güzel yüzlerin fonksiyonel olarak asimetrik olabileceği gösterilmiştir.

Yüzün sol ve sağ tarafının ayna görüntüsü kullanılarak oluşturulan simetrik yüzler. (1)
Yüzün sol ve sağ tarafının ayna görüntüsü kullanılarak oluşturulan simetrik yüzler. (1)
Business Insider
Yüzün sol ve sağ tarafının ayna görüntüsü kullanarak oluşturulan simetrik yüzler. (2)
Yüzün sol ve sağ tarafının ayna görüntüsü kullanarak oluşturulan simetrik yüzler. (2)
Business Insider
Yüzün sol ve sağ tarafının ayna görüntüsü kullanılarak oluşturulan simetrik yüzler. (3)
Yüzün sol ve sağ tarafının ayna görüntüsü kullanılarak oluşturulan simetrik yüzler. (3)
Business Insider

Bu konuyla ilgili olarak şu videomuz da ilginizi çekebilir:

Sonuç olarak simetri, teorik ve pratik anlamda hayatımızı kolaylaştıran ve vazgeçemeyeceğimiz bir kavramdır ama doğaya mikro veya makro düzeyde baktığımızda hiçbir şeyin mükemmel ve simetrik bir düzeyde olmadığını görürüz. Çeşitli oranlarda olsa bile asimetri doğadaki her şeyin içinde vardır. Hayran kaldığımız çiçeklerde, böceklerde, hayvanlarda veya insanlarda asimetri bulunmaktadır. Belki de doğanın mükemmel bir simetreye sahip olmamasından kaynaklı aşina olduğumuz bu bakış açısı ile ürettiğimiz sanat eserleri de estetik bir anlam kazanmaktadır. Dolayısıyla, "simetrik olan daha güzel ve çekicidir" genellemesini yapmak yanlıştır. 

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • C. MCMANUS. Symmetry And Asymmetry In Aesthetics And The Arts. (2005, Kasım 17). Alındığı Tarih: 10 Şubat 2019. Alındığı Yer: http://citeseerx.ist.psu.edu
  • Çağrı Mert Bakırcı. Hiçbir Şey Kusursuz Değildir: Güzellik, Asimetriden Doğar; Simetriden Değil!. (2014, Eylül 09). Alındığı Tarih: 10 Şubat 2019. Alındığı Yer: Evrim Ağacı
  • Harrison Jacobs. Here's What People Would Look Like If Their Faces Were Symmetrical. (2014, Şubat 03). Alındığı Tarih: 10 Şubat 2019. Alındığı Yer: Business Insider
  • Josh. Improve Your Composition With The Rule Of Thirds. (2019, Şubat 10). Alındığı Tarih: 10 Şubat 2019. Alındığı Yer: Expert Photography
  • Wikipedia, et al. Mannerism. (2019, Şubat 10). Alındığı Tarih: 10 Şubat 2019. Alındığı Yer: Wikipedia

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/11/2019 14:33:06 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7607

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Reklam
Reklam
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir insanın fikirleri dağınıksa, daha fazla fikir sahibi oldukça, daha karışık bir kafası olacaktır.”
Herbert Spencer
Geri Bildirim Gönder