Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
0
Neden çok fazla elma türü var?
Türkiye'de ve dünyada çok fazla elma türü var. Evrim ağacında alt sınıf olarak gösteriliyor. Granny Smith, Amasya, Fuji, Gümüşhane gibi gözüm kapalıyken bile tatlarını ve renklerini ayırabileceğim elmalar bunlar. Bu gibi alt sınıflar neden evrimleşti? Bu gibi çok fazla alt sınıfa ev sahipliği yapan başka meyve ve sebzeler de var mı?
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
3 Cevap
Bu Reklamı Kapat
Cevap
Merve Arıcıbaşı
Merve Arıcıbaşı PhD Veterinary Sciences

Bu saydığınız örneklerin hepsi insan eliyle, yapay olarak gelişmiş alttürler. Bunlar özellikle bitkilerde aşılama, çaprazlama gibi yöntemlerle geliştiriliyor. Zira elma her toplum ve kültürde yer bulan sevilen tüketilen bir meyve. Meyvasını yiyebildiğiniz gibi sirkesini, şarabını, cider denilen alkol formunu yapabilir, bu şekilde uzun süre saklayabilirsiniz. Bebek mamasından şeker hastalarına besin kaynağı olmasına kadar da çok kritik bir önemi var. Bu yüzden de yatırım yapılan, yetiştirilen ve geliştirilen bir meyve.

Bunun gibi başka örnekler de salatalık (hıyar), patlıcan, kök bitkilerden birçoğu (havuç, maydanoz kökü, kereviz..) gibi.

Aynı durumu hayvan yetiştiriciliğinde de görebilirsiniz. Tavuk türleri, at, koyun ve süt inekleri de yine insan eliyle evcilleştitilmenin ardından saflaştırma ve çaprazlama çalışmalarıyla benzer şekilde geliştirilmektedir.

107 görüntülenme
4
  • Raporla
Cevap
Görkem Öge
Görkem Öge Toprak Mühendisi

Sorunuza aslında evrimin temel dinamikleri ile de cevap verilebilir ama tarımsal olarak cevap vermek daha doyurucu olur sanırım. Çok uzatmadan şöyle diyeyim:

Bugün biz insanoğlu, tükettiğimiz gıdaların büyük çoğunluğunu tarımsal ürünlerden elde ediyoruz. Ve giderek tarım yapabileceğimiz alanlar da çeşitli nedenlerle daralıyor ya... Elde var olan tüm tarımsal nitelikteki alanları kullanmak zorundayız. Atıyorum, Türkiye'de elma en iyi nerede yetişiyor? Amasya'da. E Amasya tıka basa elma bahçeleri ile dolu. Tıpkı Ayvalık-Edremit bölgesinin zeytin, tüm Karadeniz'in fındık-çay Manisa'nın üzüm-incir, tüm iç Anadolu'nun tahıl, Adana'nın turunçgil ve pamuk vs. ile dolu olması gibi. Bu yörelerin arazilerinin miktarlarını arttırmak mümkün değil ama bu ürünlere olan ihtiyaç ve talep artıyor çünkü nüfus artıyor. Üretici de normal olarak daha fazla kazanmak istiyor. E ne olacak? Olacak olan şu: Başka bölgelerde de aynı ürünlerin yetiştiriciliği yapılacak. Ama başka bölgelerde çevre şartları farklı. İşte tarımsal teknolojiler ile, belirli bölgelere uyum sağlamış tarımsal ürünler, ıslah yolu ile başka bölgelerde yetiştirilir hale getiriliyor. Böylece Urfa'da da elma yetiştirebilir hale geliyoruz. Tarımsal ürünlerin çok fazla çeşidinin olmasının temel nedeni bu. Dikkat edilirse tüm bu çeşitler, belirli özellikler ile diğer çeşitlerden farklıdır. En önemli farklılık kıstasları da susuzluğa, soğuğa ve farklı nitelikteki topraklara uyumdur. Bunları da uzun uzun açıklayabiliriz ama çok spesifik konular bunlar. Tek ve çok önemli (ve konu uzmanı olmayan kişilerin bilmeyeceği ve bilmemelerinin de normal olduğu) bir örnek vereyim: "Bitkilerin kışlık üşüme isteği"... Bu özellik, çok yıllık bir bitkinin, bir bölgeye uyum sağlamasının neredeyse ilk gerekliliklerinden biridir ve her türde farklıdır. (Kısa bir google taraması ile bunun ne olduğunu öğrenebilirsiniz) Bir bitki, kışlık üşüme isteğini karşılayamadığı bölgede yetişmez ya da yetişse de tarımsal ürün vermez. İşte biz de farklı niteliklerde bitkiler ve farklı bölgelere uyumlu türler üretiyoruz. Böylece elimizde çok fazla çeşit elma ya da başka meyveler oluyor.

2
  • Raporla
Cevap
İnci Şardağ
İnci Şardağ Boğaziçi Üniversitesi moleküler biyoloji ve genetik öğrencisi

Elmanın kökenleri bilinen kadarıyla en eski Çin'e dayanıyor. Burada oldukça sert koşullara adaptasyon geliştirmiş. Daha sonra ticaret gibi yollarla Avrupa'ya gitmiş eve buradan da kolonilerle Amerika'ya götürülmüş. Amerikadaki şartlar Asyadakine göre daha az çetin olduğu için burada yeni koşullara uyum sağlayacak adaptasyonlar geçirmiş. Aynı zamanda aşılama gibi çalışmalarla insanlar tarafından da uyum yetenekleri geliştirilmeye çalışılmış. Dolayısıyla doğal ve yapay seçilimle evrimsel sürecini oldukça hızlandırmış. Elma gibi gibi muz meyvesinin de oldukça derin bir evrimsel süreci vardır. Eklediğim kaynaktan elmanın evrimiyle ilgili verilere ulaşabilirsin.

Kaynaklar

  1. Mike Viney. Apples And Evolution. (20 July 2020). Alındığı Tarih: 19 November 2020. Alındığı Yer: The Virtual Apple Museum | Arşiv Bağlantısı
0
  • Raporla
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et